LÒNG THAM VÔ ĐÁY
Ngẫm xem thiên hạ thời nay
Mấy ai lòng dạ thẳng ngay mà lường
Biết ai là người thiện lương
Con người mưu mẹo nhiều đường hiểm
thâm
Thế gian xem nhẹ chữ Tâm
Vì câu lợi ích âm thầm hại nhau…
Bần hàn hay kẻ sang giàu
Thi nhau chà đạp để cầu lợi danh
Môi trường nào cũng cạnh tranh
Hơn thua thủ đoạn giật giành cho mau
Bạn bè hôm trước hôm sau
Đã thay đổi hẳn bởi câu…tiền tài…
Người có một, muốn có hai
Lòng tham vô đáy, chẳng ai muốn dừng…
Anh em xem tựa người dưng
Phân chia của cải…chẳng ưng thiệt thòi
Đồng nghiệp để ý săm soi
Nhỏ to với sếp… Mong đòi tiến thăng…
Hơn thua cũng bởi miếng ăn
Cũng bởi cái mặc… Bởi rằng cái Tôi
Vì tham kẻ có “ghế” ngồi
Làm bao nhiêu chuyện tệ tồi xấu xa…
Vì tham trai lấy bà già
Gái lấy ông lão để mà sướng thân…
Vì tham chẳng ngại chẳng ngần
Trăm câu chót lưỡi, trăm lần đầu môi…
Cũng vì ái dục mà thôi
Cũng vì hưởng thụ… Phân ngôi, chia
hàng
Vì danh lắm kẻ làm càn
Vì lợi lắm kẻ trăm đàng … Vét vơ…
Vì tham lắm kẻ “ăn dơ ”
Lắm người bạc ác làm ngơ…lộng quyền
Cũng vì coi trọng đồng tiền
Làm cho thiên hạ đảo điên trăm điều
Làm sao biết ít hay nhiều ?
Bao nhiêu cho đủ… Mà chiều lòng tham…
Tham vọng, khát vọng, hy vọng là gì? Tham lam là gì? Bài viết này
Ngọc Minh sẽ cung cấp tới chúng ta những thông tin cần thiết để hiểu những khía
cạnh này của bản thân.
1.Tính Người
tham vọng
Có thể thích nghi tốt, xuất
sắc, luôn có mục tiêu, động lực, nhận thức được hình ảnh cá nhân, đồng thời
luôn cố gắng thành công để giành được sự tôn trọng và ngưỡng mộ của người khác.
Họ là những người dễ tạo sự
tin tưởng, hấp dẫn và lôi cuốn. Sống có hoài bão, tài năng và tràn đầy năng lượng,
người tham vọng cũng muốn nhận được sự công nhận từ phía xã hội và có lực đẩy lớn
vào sự cải tiến.
Họ có tài ngoại giao, giao
tiếp giỏi, đĩnh đạc nhưng đôi khi cũng quan tâm thái quá vào hình ảnh bên ngoài
và điều người khác nghĩ về họ.
Vấn đề họ thường gặp là
“nghiện việc” và thích cạnh tranh.
Động lực cốt lõi: Muốn được
công nhận và khác biệt, để được chú ý, để được ngưỡng mộ và gây ấn tượng với những
người khác.
Người tham vọng sẽ có hoạch
định kế hoạch rõ ràng
2.Tham Vọng
Là Gì?
Tham vọng (ambition) có thể
được định nghĩa là sự phấn đấu để đạt được một loại thành tích hoặc sự khác biệt
nào đó; trước tiên, nó là mong muốn đạt được thành tích và thứ hai là sự sẵn
sàng làm việc để đạt được điều đó ngay cả khi đối mặt với nghịch cảnh hoặc thất
bại.
Có tham vọng là đạt được mục
tiêu nhưng không phải bởi mong muốn đạt được bất kì một thành tựu nào cả mà vì
mục đích phân biệt mình với người khác. Để dễ hiểu hơn thì giả sử nếu như chúng
ta là người duy nhất còn sống trên trái đất, thì tham vọng sẽ rất ít khi tồn tại
hoặc trở nên vô nghĩa.
Tham vọng là một cấu trúc phức tạp được hình thành từ nhiều yếu tố không giới hạn bao gồm các hình mẫu và kỳ vọng của cha mẹ, thứ tự sinh và sự ganh đua của anh chị em, cảm giác thua kém hoặc vượt trội, sợ thất bại và bị từ chối, trí thông minh, những thành tựu trong quá khứ, tính cạnh tranh, đố kỵ, tức giận, trả thù và những thôi thúc bản năng về cuộc sống và tình dục.
Phân Biệt Tham Vọng Với Một Số Khái Niệm Khác
1.Tham Vọng
Và Khát Vọng
Tham vọng thường bị nhầm lẫn
với khát vọng (aspiration). Không giống như khát vọng đơn thuần và có mục tiêu
cụ thể cho từng đối tượng thì tham vọng là một đặc điểm hoặc một khuynh hướng
kéo dài và phổ biến. Sau khi đạt được một mục tiêu, người có tham vọng sẽ sớm
hình thành một mục tiêu khác để tiếp tục phấn đấu.
Khát vọng được hiểu đơn giản
giống như những ước mơ, hoài bão mà con người mong muốn có được. Nhưng ở khát vọng
lại tồn tại một nội lực mạnh mẽ hơn, thúc giục chúng ta cố gắng để vượt qua mọi
trở ngại và không bao giờ mỏi mệt trước mọi hành động để đạt được mục tiêu. Những
người có khát vọng vĩ đại thường đề ra mục tiêu cụ thể để thực hiện hơn là ngồi
đó mơ mộng.
Biểu hiện của khát vọng
Nghiêm khắc với bản thân:
Trong học tập và cả công việc dường như những người có khát vọng không bao giờ
hài lòng với kết quả hiện tại mà đối với họ thành quả phải cao hơn nếu còn có
thể. Luôn luôn có những kế hoạch và mục tiêu trong mỗi giai đoạn thực hiện, ra
sức hoàn thành và sẽ làm tốt hơn trong những lần sau đó.
Gắn liền với mục đích: Khác
với những ước mơ xa rời thực tế, khát vọng luôn hướng đến mục tiêu cụ thể mà ta
có thể ra sức thực hiện. Chẳng hạn, nếu hôm nay mình không có tiền thì ngày mai
và những ngày sau đó phải ra sức làm việc và tiền tự động đến tay bạn. Nếu bạn
không có chuyên môn giỏi thì hãy học hỏi và rèn luyện ngay để bù đắp lỗ hỏng kiến
thức của mình, hoặc yếu kỹ năng nào thì chúng ta cứ chủ động rèn luyện… Tất cả
chỉ dựa vào tinh thần tự giác có ý thức của chính mỗi người.
Không bỏ cuộc: Từ bỏ là việc
làm không bao giờ xảy ra với những người có khát vọng thật sự. Bởi với họ khát
vọng gắn liền với mục đích sống, cực kỳ mãnh liệt và cháy bỏng. Đến nỗi khi gặp
những vấp ngã, họ sẵn sàng vượt qua và thậm chí còn vùng vẫy mạnh mẽ hơn những
lần sau đó nhờ vào kinh nghiệm đã gặt hái được.
2.Tham Vọng
Và Hy Vọng
Tham vọng thường được nói đến
cùng một luồng với hy vọng. Hy vọng là mong muốn kết hợp với dự đoán về một điều
gì đó sẽ xảy ra. Ngược lại, tham vọng là mong muốn đạt được thành tựu hoặc sự
khác biệt kết hợp với sự sẵn sàng làm việc để đạt được điều đó. Đối lập với hy
vọng là sợ hãi, thất vọng hay tuyệt vọng còn đối lập với tham vọng chỉ đơn giản
là "thiếu tham vọng" hoặc “không có tham vọng” chứ không phải là trạng
thái tinh thần tiêu cực nào cả.
Ngoài ra, tham vọng còn có
một trạng thái đối lập được diễn giải xác đáng hơn. Trong nhiều nền văn hóa
phương Đông, tham vọng được coi là một điều ác vì nó trói buộc chúng ta vào việc
theo đuổi những phù phiếm của thế gian, khiến chúng ta xa rời đời sống tâm linh
và những thành quả như là đức hạnh, trí tuệ và sự tĩnh lặng. Ngược lại, ở
phương Tây, tham vọng được ca ngợi như một điều kiện tiên quyết hoặc tiền thân
của thành công, mặc dù bản thân tiêu chuẩn phương Tây có xu hướng chống lại nó.
Hy vọng là niềm tin, sự lạc
quan, hướng đến một ước mơ, một lí tưởng cao đẹp, những điều tốt đẹp sẽ xảy đến.
Bên cạnh đó, hy vọng còn là bản lĩnh, là ý chí vượt qua khó khăn, thử thách ở
thời điểm hiện tại và hướng về một đích đến tốt đẹp hơn.
Hy vọng rất cần thiết trong cuộc sống, sự hy vọng là động lực
thúc đẩy con người cố gắng nhiều hơn nữa.
Biểu hiện của người có niềm
hy vọng
Luôn có niềm tin vào cuộc sống,
vào con người, sống với tinh thần lạc quan, tích cực, hướng đến những điều tốt
đẹp.
Cố gắng, nỗ lực học tập,
làm việc, khắc phục những khó khăn trước mắt và xây dựng kế hoạch lâu dài cho bản
thân.
Đầu tư tâm huyết cho những
ước mơ, mục tiêu ngắn hạn và dài hạn của bản thân.
Khi gặp phải những khó
khăn, thử thách trong cuộc sống vẫn luôn vững tin vào những điều tốt đẹp, giữ
cho mình được ý chí, tinh thần lạc quan để bước tiếp.
3.Tham Vọng
Và Lòng Tham
Cho đến ngày nay, theo Aristotle,
người ta vẫn nói về tham vọng là "tham vọng lành mạnh" (healthy
ambition), "tham vọng không lành mạnh" (unhealthy ambition) và
"thiếu tham vọng" (lack of ambition). Tham vọng lành mạnh có thể được
hiểu là sự phấn đấu có cân nhắc để đạt được thành tích hoặc sự khác biệt. Tham
vọng không lành mạnh là sự phấn đấu thái quá hoặc hỗn loạn để đạt được điều đó.
Tham vọng lành mạnh mang lại lợi ích cho cá nhân và mang tính xây dựng xã hội,
trong khi tham vọng không lành mạnh mang tính ức chế và phá hoại, đồng thời gần
giống với lòng tham (greed) hơn.
Trong xã hội hiện đại này, lòng tham chi phối mọi tầng lớp trong
xã hội, kể cả người giàu. Nguyên nhân là do cách giáo dục của thế hệ đi trước
có nhiều lỗ hổng, những bậc làm cha làm mẹ lao vào công việc kiếm tiền, làm
giàu rồi cung phụng cho con cái vật chất đủ đầy, khiến cho mọi nhu cầu của
chúng luôn được đáp ứng.
Lòng tham biểu hiện từ nhỏ
đến lớn, từ những thứ đơn giản đến những thứ phức tạp và càng vi tế hơn rất nhiều.
Nó sẽ khiến con người không có điểm dừng và tạo ra những nghiệp xấu, rơi vào
nhân quả trầm luân sinh tử mà không khéo chúng ta không nhận ra mình đang tham
và mức độ tham của mình như thế nào?
Tham là sự đắm say, sự tham
đắm, sự ham muốn, sự đam mê về một điều gì đó. Có năm nhu cầu khiến con người dễ
sinh lòng tham, đó là: Tài (tài sản); sắc (sắc đẹp, hình thức bên ngoài); danh
(danh thơm, tiếng tốt, đức cao vọng trọng); thực (ăn uống); thùy (ngủ nghỉ).
Lòng tham là khao khát vượt
quá quy chuẩn, trái với khuôn khổ hoặc những gì xứng đáng được nhận. Tham lam
không đến từ việc mong muốn những điều tốt đẹp mà đến từ sự ích kỷ cá nhân của
bản thân và thường gây tổn hại cho người khác hoặc xã hội.
Nguồn Gốc
Của Lòng Tham
Lòng tham thường nảy sinh từ
những trải nghiệm tiêu cực ban đầu như sự vắng mặt của cha mẹ, sự mâu thuẫn hoặc
bị bỏ mặc. Trong cuộc sống sau này, cảm giác lo âu và dễ bị tổn thương, kết hợp
với lòng tự trọng thấp khiến một người bị ám ảnh bởi một sự thay thế (có thể là
tiền bạc, địa vị, quyền lực) để thay cho tình yêu và sự an toàn mà họ vô cùng
thiếu thốn. Việc theo đuổi sự thay thế này (chính là tiền thân của lòng tham)
khiến họ phân tâm khỏi những cảm giác tiêu cực và sự tích tụ của nó cũng mang lại
sự thoải mái và trấn an cần thiết.
Vì sao tham lam phát triển ở
con người nhiều hơn so với các loài động vật khác? Điều này một phần là do con người có khả năng phóng chiếu bản thân
trong tương lai xa hơn, đến thời điểm họ chết đi và thậm chí là xa hơn nữa. Viễn
cảnh về cái chết làm nảy sinh những lo âu về mục đích, giá trị và ý nghĩa bản
thân. Khi cảm thấy lo lắng hay bị đe dọa, họ thường dựa vào các giá trị văn hóa
để cảm thấy được an ủi và thoải mái. Có những nền văn hóa rất coi trọng chủ
nghĩa duy vật hay nói một cách khác là lòng tham. Lòng tham được nhấn mạnh đến
mức khiến con người không còn thấy sự hài lòng và sau khi đạt được một mục
tiêu, họ tiếp tục bắt tay ngay vào mục tiêu mới. Ngày nay, đối tượng của ham muốn
không còn là sự thỏa mãn nữa mà là chính sự ham muốn.
Một lý thuyết khác về lòng
tham cho rằng nó được lập trình trong gen của chúng ta bởi vì trong quá trình
tiến hóa, nó có xu hướng thúc đẩy sự tồn tại và sinh sản. Nếu không có một số dạng thức của lòng tham, các cá nhân và cộng
đồng có nhiều khả năng cạn kiệt nguồn lực, thiếu phương tiện và động lực để đổi
mới và đạt được thứ họ muốn, khiến họ dễ bị tổn thương hơn trước sự mơ hồ của số
phận và sự sắp đặt của kẻ thù.
Lòng Tham
Có Hoàn Toàn Xấu?
Mặc dù nghe có vẻ đầy mù quáng và đầy tham vọng, lòng tham lại dẫn
đến những kết quả kinh tế và xã hội vượt trội. Lòng tham là một động lực nguyên
thủy và phù hợp một cách lý tưởng với sự phát triển công nghiệp hóa và tiêu
dùng hàng loạt của chúng ta. Chúng mang lại của cải vật chất và tăng trưởng
kinh tế. Dù muốn hay không, xã hội của chúng ta cũng đang được thúc đẩy bởi
lòng tham và nếu không có nó, xã hội sẽ trở nên nghèo đói và hỗn loạn. Không chỉ
trong xã hội hiện nay, lòng tham cũng chạy ngầm trong tất cả các mô hình xã hội
cổ đại và cận đại thành công. Nhà kinh tế học Milton Friedman lập luận rằng vấn
đề của tổ chức xã hội không phải là tiêu diệt lòng tham, mà là thiết lập một sự
sắp xếp để lòng tham ít gây hại nhất.
Lòng Tham
Và Hạn Chế
Lòng tham là một con dao
hai lưỡi. Những người bị lòng tham bào mòn trở nên hoàn toàn tập trung vào đối
tượng kích thích sự tham lam của họ. Cuộc sống của họ chỉ còn ít hơn một nhiệm
vụ là tích lũy bất cứ điều gì họ thèm muốn và khao khát càng nhiều càng tốt. Mặc
dù họ đã đáp ứng được mọi nhu cầu hợp lý của mình, thậm chí là hơn thế nhưng họ
hoàn toàn không thể chuyển hướng động lực và ham muốn của mình sang những thứ
khác và những điều cao hơn. Sau một thời gian khi lòng tham trở nên đáng xấu hổ,
những người cảm thấy xấu hổ vì lòng tham của mình có thể giấu nó sau một nhân
cách được trau chuốt cẩn thận. Lòng tham cũng dẫn đến những hành động như lừa dối,
đố kỵ và thù hằn cùng các hành vi tiêu cực như cờ bạc, đầu cơ, gian xảo và trộm
cắp.
Lòng tham cũng có liên quan
đến các trạng thái tâm lý tiêu cực như căng thẳng, kiệt sức, lo lắng, trầm cảm
và tuyệt vọng. Bỏ qua lý trí, sự trắc ẩn và tình yêu, lòng tham đã nới lỏng mối
quan hệ gia đình và cộng đồng, đồng thời làm xói mòn các mối quan hệ và giá trị
mà xã hội được xây dựng.
Lòng tham có thể thúc đẩy nền
kinh tế, nhưng lịch sử gần đây đã cho thấy rõ ràng rằng lòng tham không được kiểm
soát cũng có thể dẫn đến một cuộc suy thoái kinh tế sâu sắc và kéo dài. Hơn nữa,
quá trình hiện đại hóa của chúng ta đã và đang tiếp tục gây ra thiệt hại nghiêm
trọng cho môi trường như nạn phá rừng, sa mạc hóa, axit hóa đại dương, tuyệt chủng
các loài sinh vật và các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt xảy ra thường xuyên
và nghiêm trọng hơn. Có một câu hỏi đặt ra là liệu lòng tham như vậy có thể bền
vững trong ngắn hạn hay không chứ chưa nói đến dài hạn.
Lòng Tham
Và Tháp Nhu Cầu Của Maslow
Nhà tâm lý học Abraham
Maslow đề xuất rằng con người khỏe mạnh có một số nhu cầu nhất định và những
nhu cầu này có thể được sắp xếp theo 5 cấp độ với một số nhu cầu (chẳng hạn như
nhu cầu sinh lý và an toàn) là nguyên thủy hoặc cơ bản hơn những nhu cầu khác
(chẳng hạn như xã hội và nhu cầu bản ngã). Maslow gọi 4 cấp độ dưới cùng của
tháp là nhu cầu thiếu hụt (deficiency needs) bởi con người sẽ không cảm thấy gì
nếu chúng được đáp ứng đầy đủ. Những nhu cầu vật chất như ăn uống, ngủ nghỉ
cùng nhu cầu an ninh, nhu cầu xã hội như tình thân, tình bạn, tình yêu và tình
dục là những nhu cầu thiếu hụt. Mặt khác, Maslow gọi cấp độ cao nhất của tháp
là nhu cầu phát triển (growth needs) vì nó cho phép một người 'tự hiện thực
hóa', nghĩa là đạt được tiềm năng cao nhất hoặc đầy đủ nhất của mình như một
con người. Một khi tất cả các nhu cầu thiếu hụt của một người được đáp ứng, trọng
tâm của sự lo lắng của họ chuyển sang sự tự hiện thực hóa để suy ngẫm về ý
nghĩa cuộc sống của họ.
Vậy lòng tham ảnh hưởng như
thế nào đến những nhu cầu này? Hãy tưởng tượng nếu ta luôn không bao giờ cảm thấy
đủ, luôn cảm thấy các tầng nhu cầu phía dưới trong Tháp Maslow của mình không
được đáp ứng trọn vẹn thì điều này cũng đồng nghĩa với việc ta sẽ mãi mãi bị mắc
kẹt trong các tầng dưới và không thể tiến lên tầng đỉnh của sự phát triển và tự
hiện thực hóa. Tất nhiên đây là mục đích chính xác của lòng tham, đó là để bảo
vệ chống lại sự lo lắng hiện hữu – một kiểu lo lắng liên quan đến đỉnh của kim
tự tháp
4.Tham Vọng
Có Tốt Hay Không?
Tham vọng mang lại những điều
không tốt với tâm lý con người nếu chúng là những tham vọng không lành mạnh hoặc
thái quá.
Những người có nhiều tham vọng
rất nhạy cảm với sự kháng cự và thất bại, và hầu như thường xuyên trải qua sự
không hài lòng hoặc thất vọng. Giống như Tantalus có một tảng đá treo lủng lẳng
trên đầu, những người đầy tham vọng cũng có một chiếc thòng lọng thất bại treo
trên cổ họ.
Thật vậy, chính nỗi sợ thất
bại đã ngăn cản tham vọng của tất cả mọi người; tham vọng cũng có thể kết thúc
bằng đau khổ và tuyệt vọng. Sống với tham vọng là sống trong sợ hãi và lo lắng,
trừ khi sức nặng của tham vọng được giảm bớt bằng lòng biết ơn - đó là cảm giác
đánh giá cao tất cả những gì chúng ta đã có. Tham vọng sẽ ít độc hại hơn nhiều
nếu chúng ta hiểu rằng ngay cả khi chúng ta không cố gắng vươn cao thì cuộc sống
vẫn đáng sống.
Tham vọng hiếm khi thuần
túy mà thường xen lẫn với các mục tiêu và động cơ không mang tính ích kỷ và có
thể những thành tựu vĩ đại nhất của chúng ta đều tới từ sự ngẫu nhiên của tham
vọng.
Trong chừng mực đó, tham vọng
giống như củ cà rốt treo lủng lẳng để dắt con lừa kéo xe. Các nghiên cứu đã
phát hiện ra rằng, trung bình, những người có tham vọng đạt được trình độ học vấn
và thu nhập cao hơn, tạo dựng được sự nghiệp danh giá hơn và bất chấp những tác
động xấu của tham vọng, họ báo cáo mức độ hài lòng về cuộc sống tổng thể cao
hơn. Có thể do thiếu may mắn hoặc khả năng phán đoán chưa tốt nên những người
có tham vọng có thể không đạt được tham vọng của mình, nhưng điều đó vẫn giúp họ
vượt xa những người đồng trang lứa khiêm tốn hơn.
Từ góc độ tâm lý thuần túy,
tham vọng có thể được coi là một biện pháp bảo vệ cái tôi, bảo vệ và duy trì một
quan niệm nhất định về bản thân. Có hai biện pháp bảo vệ bản ngã được đặt trong
bối cảnh tham vọng mà chúng ta có thể tìm hiểu dưới đây.
-Biện pháp đầu tiên
khá tiêu cực và mang lại những kết quả không tốt. Thay vì tham vọng, nhiều người
hợp lý hóa rằng "cuộc sống không công bằng". Nếu cái tôi của họ lớn
hơn lòng dũng cảm, họ có thể trở nên coi thường. Sự tiêu cực, thậm chí dẫn đến
sự phá hoại, là một phương tiện để thu hút sự chú ý hoặc hủy hoại bản thân, cốt
chỉ để cung cấp một cái cớ sẵn sàng cho sự thiếu thành công của họ: "Không
phải tôi thất bại, mà là tôi đã bị trật khỏi đường ray."
-Một biện pháp bảo vệ bản ngã khác đáng được khám phá cụ thể trong
bối cảnh tham vọng là sự thăng hoa (sublimation). Đây là một trong những biện
pháp bảo vệ bản ngã thành công nhất. Ví dụ nếu chúng ta tức giận với ông chủ của
mình, ta có thể về nhà và thể hiện sự tức giận của mình bằng cách đập vỡ một
vài cái đĩa, hoặc thay vào đó mình có thể chạy trên máy chạy bộ.
Trường hợp đầu tiên (đập vỡ một số đĩa) là một ví dụ về sự dịch chuyển, chuyển hướng cảm giác khó chịu sang ai đó hoặc điều gì đó ít quan trọng hơn - đó là sự bảo vệ bản ngã chưa trưởng thành. Ví dụ thứ hai (chạy trên máy chạy bộ) là việc chuyển các năng lượng tiêu cực, không hiệu quả hoặc phá hoại vào các hoạt động được xã hội chấp nhận và thường mang tính xây dựng. Tất nhiên, đó là một sự bảo vệ bản ngã trưởng thành hơn nhiều.
Ba Cấp Độ Điều Chỉnh Cảm Xúc Lòng Tham
Việc điều tiết cảm xúc cũng diễn ra theo từng cấp độ từ dễ đến
khó với những hiệu quả nhất định từ thấp đến cao.
Cấp Độ 1 - Suy Nghĩ Về Những Điều Tốt Đẹp
Nghĩ về những điều tốt đẹp
là cách tiếp cận cơ bản nhất, dễ dàng nhất nhưng cũng kém hiệu quả nhất trong 3
cấp độ điều chỉnh cảm xúc lòng tham. Nói một cách dễ hiểu, nó có nghĩa là chỉ
hy vọng những điều tích cực nhất xảy đến (và không làm gì thêm).
Ví dụ: Người ta đang rơi vào một mớ hỗn độn đầy sự lo lắng và
băn khoăn về tương lai và họ tự nhủ rằng: “Không sao đâu, những chuyện này sẽ kết
thúc sớm thôi.”
Người ta đang lặp đi lặp lại những kí ức đau buồn trong đầu và họ
hy vọng những chuyện tồi tệ như vậy sẽ không xảy ra trong tương lai.
Người ta cảm thấy một cơn giận bùng lên trong họ và họ hy vọng họ
sẽ không làm điều gì bốc đồng và liều lĩnh.
Cấp độ này không hiệu quả bởi nếu chúng ta chỉ ngồi yên và suy
nghĩ, những tưởng tượng và hy vọng trong đầu mình chỉ khiến ta cảm thấy tốt lên
tức thì. Nhưng sự thật thì tự nó không thể thay đổi điều gì và không khiến mọi
thứ thực sự trở nên tốt đẹp hơn. Vì vậy, ta không nên lạm dụng phương pháp này
quá nhiều.
Cấp Độ 2 - Kỹ Năng Ứng Phó
Thuật ngữ Kỹ năng ứng phó
là một chiến lược giúp chúng ta ngăn chặn các cảm xúc tiêu cực (hay chữa cháy
các tình huống tạm thời). Đối với nhiều người, kĩ năng ứng phó chiếm phần lớn
nhất trong việc điều chỉnh cảm xúc của họ. Khi có điều làm tâm trạng hoặc cảm
xúc của chúng ta chìm xuống, chúng ta sẽ sử dụng các kỹ năng ứng phó để đối mặt
và giải quyết, với hy vọng cảm thấy tốt hơn.
Ví dụ:Chúng ta cảm thấy nôn
nao và lo âu, vì vậy chúng ta hít thở sâu để cảm thấy tốt hơn.
Chúng ta cảm thấy tức giận
và mất kiềm chế, vì vậy chúng ta đi vào phòng của mình, đóng cửa lại, đặt một
chiếc gối trước mặt và hét lên để xả cơn giận dữ.
Không có gì sai khi sử dụng
kĩ năng ứng phó để kiểm soát cảm xúc của bản thân và kĩ năng này cũng phát huy
tác dụng trong một số trường hợp. Tuy vậy khi đề cập tới đời sống tinh thần, kỹ
năng ứng phó có thể ẩn chứa những tác dụng phụ không mong muốn. Về lâu dài,
chúng sẽ làm ta cảm thấy tồi tệ hơn vì chúng ngăn cản mình tìm kiếm nguyên nhân
cốt lõi gây ra sự đau khổ. Khi ta giải quyết được phần ngọn thì cũng là lúc ta
bị phân tâm khỏi phần gốc rễ.
Kỹ năng ứng phó mang lại sự
giải tỏa tạm thời nhưng lại bắt chúng ta trả giá bằng việc xác định vấn đề cốt
lõi.
Cấp Độ 3 - Xây Dựng Thói Quen
Không ít người đã từng nghe
đến cụm từ “phòng hơn chống” và nó vô cùng chính xác trong trường hợp này.
Trong khi hai cấp độ điều chỉnh cảm xúc nói trên là cách để chúng ta chống lại
những cảm xúc tiêu cực thì cấp độ cuối cùng là biện pháp hiệu quả để phòng
tránh chúng – cũng có nghĩa là nó hiệu quả và triệt để nhất.
Ví dụ: Người ta đoán rằng
trong tương lai mình phải đối mặt với sự lo âu và sợ hãi bởi ý kiến trái chiều
từ người khác. Vậy thì thay vì chờ sự việc đến và chống lại nó, người ta phải
hiểu rằng nguồn gốc của những sự lo âu này đến từ việc người ta ngại phải đứng
lên bảy tỏ ý kiến, quan điểm của bản thân rằng mình muốn gì và không muốn gì.
Sau khi hiểu được nguyên nhân, người ta cần xây dựng thói quen giao tiếp hiệu
quả, quyết đoán và biết đặt ra những ranh giới lành mạnh cho bản thân. Đó mới
là cách giải quyết triệt để sự lo âu.
Bằng cách giữ cho mình khả
năng tự nhận thức, sự linh hoạt trong suy nghĩ và cân bằng về mặt cảm xúc, Ta
có thể ngăn chặn được những điều không tốt có thể xảy ra trong tương lai. Tất
nhiên cấp độ cuối cùng này cũng đòi hỏi mình phải làm nhiều thứ hơn hai cấp độ
trước.
Năm Thói Quen Cải Thiện Khả Năng Điều Chỉnh Cảm Xúc
-Chính Niệm
Kỹ năng chính niệm này không chỉ mang lại sự thư giãn và giảm bớt
lo lắng mà cốt lõi của chúng còn giúp mình tăng khả năng tập trung vào một việc
và tránh bị chuyển dời sang những việc không hữu ích.
-Trắc Ẩn
Với Bản Thân
Hãy trắc ẩn với chính mình
bằng cách đối xử bao dung với bản thân như cách mình đối xử với một người bạn tốt,
đặc biệt là sau những sai lầm hoặc thất bại, đừng phán xét quá mức và khắc nghiệt
với bản thân vì những lỗi lầm và sai lầm của mình. Điều này sẽ khiến chúng ta
đau khổ và khó thoát ra khỏi những cảm xúc tội lỗi.
-Tái Cấu
Trúc Nhận Thức
Tái cấu trúc nhận thức
nghĩa là học cách xác định những suy nghĩ tiêu cực, phi thực tế và sắp xếp lại
chúng để chúng trở nên cân bằng, chính xác và hữu ích hơn.
-Hiểu Rõ
Nguyên Tắc Của Bản Thân
Thay vì loại bỏ hay né
tránh các cảm xúc tiêu cực, chúng ta có thể học cách chấp nhận và đối mặt với
chúng. Và việc có thể chấp nhận những cảm xúc này sẽ dễ hơn nhiều nếu mình hiểu
rõ nguyên tắc của bản thân và đâu mới là mục đích ta hướng tới trong cuộc sống.
Nhờ đó, ta sẽ thoát khỏi vòng luẩn quẩn với những nỗi sợ vô hình.
-Quyết
Đoán
Quyết đoán là dám nói ra những
gì mình muốn và nói không với những gì mình không muốn - theo cách trung thực với
bản thân và tôn trọng người khác. Bởi nếu ta trì hoãn mong muốn của bản thân để
làm hài lòng mọi người, điều này về lâu dài sẽ dẫn đến nhiều oán giận, lo âu và
khó điều chỉnh cảm xúc nói chung.
Lời Kết
Trong cuộc sống, rất ít những
điều chỉ tốt hoặc xấu. Thay vào đó, mặt tốt và mặt xấu của chúng phụ thuộc vào
những gì chúng ta có thể hoặc không thể hiểu được từ chúng. Những người có nhiều
tham vọng lành mạnh là những người có trí tuệ và sức mạnh (sức mạnh thường được
sinh ra từ sự sáng suốt) để kiểm soát những thế lực mù quáng của tham vọng, tức
là định hình tham vọng của họ sao cho phù hợp với lợi ích và lý tưởng của họ,
khai thác chúng để chúng làm sục sôi quyết tâm trong họ mà không đốt cháy hay
“làm bỏng” những người khác. Sự hiểu biết cao nhất sinh ra từ sự khiêm tốn, đó
là không nhất thiết phải có tham vọng để vươn tới tầm cao hoặc để cảm thấy mình
đang sống.
Mọi người hoặc thu hẹp hoặc
mở rộng về mức độ và bản chất của tham vọng của họ. Tham vọng cần được chắt lọc
và tu dưỡng mà không bất kì người thầy nào có thể dạy chúng ta.
ƯỚC MƠ VÀ MƠ ƯỚC
Cuộc sống dẫu không như mơ
Nhưng niềm tin vẫn làm hồng mơ ước
Tình yêu không như mơ
Nhưng tình đời phải rạng ngời cháy bỏng!
Hãy sống như đời sông
Dù ngoằn nghèo vẫn chảy
Qua bão giông, qua đồi núi điệp trùng
Rồi một ngày... sẽ tới biển mênh
mông...
Cuộc đời sẽ tươi đẹp Mình có thấy
không
Ta sẽ tô son cho ngôi nhà cùng vui hạnh
phúc!
Thêm sắc màu!
Thêm mơ ước xôn xao...
Bất luận ngoài trời đổ bao nhiêu bão
giông
Ta sẽ để « bão dừng sau cánh cửa ...
Nào cùng nhau thổi bùng lên ngọn lửa
Niềm tin...
Tất cả sẽ như mơ và như ước...
Vì trái tim đỏ thắm yêu đời!

.jpg)



Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét