LÀM NGƯỜI CHO LÀ NHẬN: LOẠI BỎ THÓI GANH GHÉT

Hiển thị các bài đăng có nhãn LOẠI BỎ THÓI GANH GHÉT. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Năm, 20 tháng 4, 2023

THOÍ CỦA NGƯỜI ĐỐ KỴ GANH GHÉT LẪN NHAU

Ở đời ganh ghét, chẳng được chi

Thù hận hại nhau, chẳng được gì

Xã hội bao la, người mỗi tính

Rộng lượng bao dung, bớt sầu bi

Những người hiểu biết, gạt sân si

Kẻ kém nhận thức, hay so bì

Học nhiều, học ít! Không quan trọng

Hơn nhau đạo đức, mặt lễ nghi

Người giỏi làm tướng, dốt làm lính

Đèn ai nấy sáng, chớ khinh khi

Hơn thua đức độ, tâm hiếu nghĩa

Giàu, giỏi mà hẹp, tâm vứt đi…

Sự đố kỵ, ghen ăn tức ở xưa nay rất được thịnh hành và ưa chuộng trong xã hội. Nhiều người dấn thân vào nó một cách vô thức và bị nó làm chủ đến mức u mê. Nói chính xác hơn thì sự đố kỵ, ganh ghét là bản chất có sẵn của con người, ai cũng chất chứa bên trong những điều đó nhưng có làm chủ được nó hay không mới là điều quan trọng.

Đố kỵ, ghen tỵ là gì?

– Đố kỵ (hay ghen tỵ, ganh ghét) là cảm thấy không hài lòng, khó chịu, bực tức hoặc thù ghét những ai có nhiều hơn mình hay có những thứ mà mình không có được và luôn mong muốn người dó không có được điều đó.

– Đố kị là bản chất của những người có nhân cách kém cỏi hoặc thất bại trong cuộc sống.

-Đố kỵ là một loại cảm xúc tiêu cực sẽ nảy sinh mỗi khi con người có sự so sánh với người khác và cảm thấy mình không có được điều gì đó tương tự như người khác ví dụ như thành tích, vật chất,... Nó có thể bao gồm những sự giận dữ, khó chịu, oán giận dẫn đến ghét bỏ đối tượng vì họ có nhiều điểm tốt hơn mình.

Trong tiếng Anh thì đố kỵ là “Jealous”, và được dùng phổ biến trong cuộc sống bởi vì đố kỵ luôn tồn tại ở mọi lúc mọi nơi. Sự đố kỵ có thể xuất hiện trong gia đình, nơi làm việc hoặc các mối quan hệ giữa bạn bè, người yêu… Những nguyên nhân sinh ra lòng đố kỵ thường là sự so sánh, hoặc thiếu tự tin vào bản thân.

Có người vì trở thành đối tượng bị so sánh nên dễ dẫn đến cảm giác chán nản, buồn bực, phẫn uất. Còn những người hay so sánh mình với người khác nhưng theo hướng tiêu cực sẽ dễ nảy sinh lòng đố kỵ, ghen ghét, từ đó có nhiều lời nói, hành động không tốt. Một số khác lại thường có xu hướng đố kỵ ngầm, không tỏ thái độ ra bên ngoài.

Những người thiếu tự tin vào bản thân do hoàn cảnh sống, hoặc tính cách tự cao, tự ái cũng dễ dẫn đến việc hay đố kỵ với người khác. Nếu một người không tự tìm ra nguyên nhân cho sự thất bại của mình mà cứ đổ lỗi cho người khác và cảm thấy cuộc đời bất công với mình thì sự đố kỵ luôn thường trực trong lòng họ.

Những biểu hiện thường thấy của thói đố kỵ

Đố kỵ không khác gì con dao hai lưỡi, một mặt có thể ảnh hưởng tích cực đến tương lai bằng cách chính nó thúc đẩy con người biết phấn đấu để thành công hơn. Mặt khác, đố kỵ lại góp phần dẫn đến những cảm xúc tiêu cực và hành động ác ý muốn hạ bệ người khác. Cùng đến với một số biểu hiện ở người có lòng đố kỵ như sau:

Họ thường dành những lời khen mỉa mai cho ta

Thông thường thì người đố kỵ với chúng ta nhưng họ vẫn thích tỏ ra quan tâm, khen ngợi ta. Nếu để ý những lời khen đó, chúng ta có thể nhận ra được sự đố kỵ ngầm bên trong. Chẳng hạn khi chúng ta tìm được một câu việc tốt thì họ sẽ có những lời nói kiểu như “Ồ chúc mừng bạn nhé, chắc cũng chỉ là bạn ăn may thôi.”

Họ tỏ ra xem thường thành tích của ta

Bởi trong lòng những người đố kỵ có những cảm xúc ghen tị, không cam tâm nên mỗi lần chúng ta đạt được thành tích nào đó cũng khiến họ không hài lòng. Do đó họ luôn nói những câu mang nội dung muốn hạ bệ thành công của mọi người xung quanh. Nếu chúng ta đang có một tin tức tốt lành nào đó, họ có thể khiến chúng ta cảm thấy mình chưa xứng đáng với điều này qua một số từ ngữ tiêu cực. Ví dụ ta được điểm cao trong kỳ thi thì họ lại nói rằng: “Đừng vội mừng, còn nhiều kỳ thi nữa kìa.”

Họ có xu hướng lánh mặt ta

Một người ghen tị với chúng ta sẽ dần né tránh ta bởi vì họ xem thành tích của chúng ta là đại diện cho thứ mà họ không có được. Bởi vậy trong lòng họ phát sinh những thành kiến, lòng đố kỵ sẽ đẩy mối quan hệ của hai người ra xa nhau. Họ có thể luôn dành thời gian cho những người mà bạn quen nhưng lại tỏ vẻ bận rộn cho cuộc hẹn với chúng ta.

Họ không có hứng thú để nghe về sự thành công của ta

Thông qua lời nói của chúng ta về trường học, công việc, hay những mối quan hệ xung quanh mà chúng ta chia sẻ, họ có thể lãng tránh bằng cách xem điện thoại hoặc ậm ừ cho có. Bởi vì họ không có được những điều tốt đẹp mà chúng ta đang sở hữu nên việc đưa ra lời bình luận hoặc chia sẻ niềm vui với chúng ta là điều họ không muốn làm.

Họ có nhiều hành động thể hiện sự bi quan, tiêu cực

Người hay đố kỵ sẽ có nhiều suy nghĩ, quan điểm tiêu cực. Họ sẽ thường có xu hướng hạ thấp những nỗ lực của chúng ta ví dụ như chúng ta muốn học một kỹ năng mới nào đó thì họ sẽ liệt kê nhiều lý do dễ khiến chúng ta bỏ cuộc sớm. Trong một số trường hợp họ đang gặp khó khăn và cần những lời khuyên. Nhưng góp ý đến từ bạn đều vô nghĩa với họ, thậm chí là bị xem thường.

Họ có những việc làm bắt chước chúng ta

Một trong những biểu hiện của sự đố kỵ chính là họ có xu hướng bắt chước chúng ta. Có thể là họ ăn mặc, đi đứng giống ta, ăn những món ăn giống ta, hay trò chuyện, tán gẫu xung quanh những đề tài chúng ta hay nói… Họ cũng có thể cố vượt trội hơn chúng ta về một số thứ mà họ đang bắt chước cho giống chúng ta. Ví dụ như chúng ta chạy bộ 30 phút một ngày thì họ sẽ chạy khoảng 40 phút.

Họ hay bình luận về sự bất công

Người đố kỵ thường đổ lỗi cho hoàn cảnh và đưa ra những lời bình cho lý do tại sao họ không đạt được những thứ mà họ muốn. Họ có thể hay nói với chúng ta những câu như “Mọi thứ dễ dàng với cậu nhưng cuộc sống của tớ thì cứ bế tắc. Thật chẳng công bằng”. Phần lớn những suy nghĩ tiêu cực cứ lẩn quẩn trong đầu họ khiến cho sự đố kỵ, ghen tị cứ mãi tồn tại mà chẳng giải quyết được điều gì.

Họ luôn muốn có được sự chú ý trong đám đông

Những người có tính đố kỵ thường sẽ thích trở thành trung tâm của đám đông. Đôi lúc họ sẽ tỏ ra hạnh phúc và thành công bằng việc khoe khoang nhiều thứ qua những trang mạng xã hội. Trong một nhóm, họ hay gây sự chú ý bằng cách chen ngang lời nói của ai đó hoặc kể những câu chuyện thú vị, hài hước.

Trong cuộc sống luôn có kẻ hơn người thua, kẻ thắng kẻ bại, kẻ giàu sang người khốn khó. Một khi có sự chệnh lêch ấy sẽ làm nảy sinh tính đố kị ở con người. Khi trong lòng đầy ghen tỵ, người ta chê bai mọi thứ dù tốt hay xấu. Đố kị là bản chất của những con người. “Chừng nào con người còn so sánh lẫn nhau thì còn có sự đố kỵ”.

Đã bao giờ chúng ta băn khoăn tự hỏi tại sao mình lại bị người khác ghét hoặc luôn tỏ thái độ không thích thú với mình và những việc ta làm? Cuộc sống rất công bằng, có người thương ta thì ắt hẳn sẽ có kẻ ghét, đó là điều không thể tránh khỏi. Đừng hỏi tại sao người ta ghét mình? Có lý do cả đấy!

“ Những kẻ nói xấu sau lưng người khác thường là loại tự cho mình là người thanh cao, dùng những tiêu chuẩn đạo đức giẫm đạp lên hành vi của người khác nhưng kì thực trong lòng thì ghen ăn tức ở”

Dưới đây là 15 lí do vì sao người ta luôn bị người khác đố kị, hãy đọc và chiêm nghiệm:

1. Vì ta có thứ gì đó mà họ không có

Dù là lọ nước hoa Paco Rabanne mới, căn nhà mới, hình xăm mới, bất cứ cái gì mới của mình trong cuộc sống đi nữa, ta có thứ gì đó mà họ thì không – và điều đó làm họ sôi máu. Bởi vì họ nhận ra rằng cuộc sống có thể rất bất công, và rằng một số người có thể sở hữu những điều người khác không có được trong đời. Có lẽ họ cũng rất muốn có những thứ ta đang sở hữu, nhưng không biết làm cách nào. Khi những kẻ ghét ta không thể tìm ra lí do vì sao họ không có những thứ đó, hoặc vì cớ gì họ lại có thể không sở hữu chúng ngay từ đầu, họ trở nên giận dữ. Để có thể chống chọi sự tức giận này, họ nổi cơn ghen ghét. Đây là cách họ xử lí những cảm xúc thất bại và tự ti sau khi so sánh chính mình với người khác – bằng cách trút tất cả lên đầu chúng ta.

“ Ai ganh ghét mình có nghĩa là họ đang thua mình.

Ai muốn đạp mình xuống tức là họ đang đứng dưới mình.

Ai nói xấu mình đó là vì họ sợ mình.

Ai mắng chửi mình đó là vì họ kém hiểu biết hơn mình.”

2. Vì họ nghĩ ta không xứng đáng

Họ thấy ta nổi tiếng, nhiều người ngưỡng mộ và nhìn vào bạn bè, sự nghiệp của ta… và nghĩ rằng ta không xứng đáng có những thứ đó, vì họ chỉ thấy được bề nổi. Họ không quan tâm tới việc đằng sau cánh gà ta đã phải nỗ lực thế nào – những sự hi sinh, lo lắng, những nỗi sợ hãi và đau khổ bạn phải trải qua. Bởi vì họ rất nông cạn.

“ Người ghen ghét đố kỵ cũng giống như một người mù, họ không bao giờ nhìn thế giới như nó vốn vậy. Thay vào đó, họ bóp méo nó đi.”

3. Vì họ không muốn thua kém ta

Họ nhìn đời như một cuộc cạnh tranh - ai nổi tiếng hơn, giàu hơn, có nhiều bạn hơn, nhiều người yêu hơn, công việc tốt hơn, vân vân và mây mây - và họ muốn là người chiến thắng. Họ háo hức làm tốt hơn ta không phải vì họ nhiệt thành với cuộc sống, mà vì họ sợ phải thua ta và trở thành kẻ thua cuộc trong mắt chính họ. Họ gần như đã biến ta thành mục tiêu, và khoảng cách giữa họ và ta càng xa, họ càng ghét ta hơn. Đó là lí do vì sao những kẻ ganh ghét ta không bao giờ muốn biết rằng ta đang làm tốt bất cứ việc gì.

“Ghen ăn tức ở muôn đời khổ,

Yêu thương nhường nhịn vạn kiếp vui.”

4. Vì họ không thể vượt qua quá khứ

Chúng ta và họ trước đây đã từng có một mối quan hệ. Có thể chúng ta từng là bạn thân nhưng rồi, thật đáng tiếc, hai người không đi chung đường nữa. Có thể chúng ta từng là người yêu, nhưng mọi chuyện diễn ra không theo kế hoạch hay dự kiến. Có thể những vấn đề giữa hai nhười chưa được giải quyết thoả đáng. Dù nó là gì đi nữa, kẻ đang ghét chúng ta này vẫn còn cay cú vì quá khứ. Họ vẫn chưa vượt qua được chuyện đó nên họ chưa thể tha thứ cho ta được. Ừ thì có thể sau một thời gian họ sẽ quên những vấn đề đó đi, nhưng vì nỗi căm hận còn ẩn giấu sâu bên trong họ, bất cứ khi nào họ nhớ tới chúng ta, cảm xúc của họ lại lộn tùng phèo. Và đấy, lại mấy dòng bình luận ác độc và mấy bài viết ra vẻ nữa kìa.

“Người nói xấu sau lưng ta thì vẫn mãi chỉ ở SAU LƯNG ta thôi”

5. Vì họ không thể quên ta được

Chúng ta từng là người rất quan trọng đối với những kẻ này và chúng ta đã làm trái tim họ tan nát. Và kể cả sau một thời gian dài, vết thương lòng của họ vẫn chưa hàn gắn được, và có thể sẽ không bao giờ. Có lẽ sự bất ổn nhận thức cũng có vai trò trong việc này. Bản năng tự nhiên của chúng ta là làm giảm tầm quan trọng của những thứ chúng ta đã mất để có thể chống chọi với sự mất mát và đau khổ đi kèm. Những kẻ ghét chúng ta còn quá đáng hơn – yêu càng nhiều, họ hận càng sâu. Những kẻ ghét chúng ta là những kẻ (vẫn còn) quan tâm tới chúng ta, nhưng quan tâm một cách quá đà. Thi thoảng chúng ta có thể cảm thấy rằng họ còn quan tâm tới chúng ta và những gì chúng ta làm hơn cả ta, và họ quan tâm tới việc người khác nghĩ gì về chúng ta còn hơn ta nữa.

“ Một người có lòng đố kỵ sẽ không bao giờ ngừng so sánh bản thân với người khác như một việc làm vô thức.”

6. Vì họ chẳng còn gì tốt hơn để làm trong đời cả

Và chúng ta nên thương hại họ, thật đấy. Bởi vì đối với họ, ngoài việc lướt mạng năm tiếng một ngày, theo dõi trang blog và Facebook của người khác, và viết những bình luận ganh ghét lên các blog và video Youtube... thì họ chẳng có việc gì khác để dành thời gian công sức mà làm cả. Những kẻ tệ nhất trong số họ thì viết những nội dung mail dài đầy thù hận. Tất cả những hoạt động này tạm thời cho họ cảm thấy rằng họ có mục đích và cuộc sống của họ có ý nghĩa. Có lẽ họ cũng chẳng ghét chúng ta đến thế đâu. Họ chỉ thích đi ganh ghét người khác thôi. Hận thù đã trở thành lối sống của họ rồi. Chúng ta chỉ có thể mong những điều tốt nhất cho họ mà thôi.

“ Nếu có ai đó đột nhiên không tốt đẹp như những gì ta vẫn thường nghĩ về họ, thì cũng chưa chắc là họ đã thay đổi, mà có thể là ta đã đánh giá sai về họ ngay từ đầu, họ vốn chưa bao giờ tử tế.”

7. Vì chẳng qua cuộc sống của họ không tuyệt vời và thú vị bằng của ta

“ Nếu như ta xuất sắc hơn người khác một chút, người khác sẽ ganh tị với ta. Còn nếu ta xuất sắc hơn rất nhiều, người khác sẽ hâm mộ ta. Đây chính là điểm khác biệt.”

Đúng là như vậy!

8. Vì họ cần sự chú ý

Những kẻ này sợ nhất là sự im lặng. Họ cảm thấy mình thực sự tổn hại khi họ biết chúng ta nghe thấy tiếng nói của họ. Nên đừng cãi cọ với họ làm gì. Họ chỉ càng hăng máu hơn thôi. Đừng cố giải thích gì cho họ cả. Họ không thèm nghe đâu. Họ chỉ cần có hồi đáp từ chúng ta để biết rằng có ai đó thực sự quan tâm tới việc họ nghĩ gì hay có gì để nói.

“ Đừng nên trách móc bất kỳ ai trong cuộc đời mình vì: Những người tốt đem đến cho ta hạnh phúc Những người xấu đem đến cho ta kinh nghiệm Những người tồi tệ cho ta bài học Và những con người tuyệt vời tặng ta kinh nghiệm.”

9. Đơn giản vì họ có thể

Vì sự nặc danh cho phép họ nói vớ nói vớ vẩn mà không phải chịu trách nhiệm. Thật tiện lợi. Thật dễ dàng. Và đó là sự hèn nhát tồi tệ nhất.

“ Tất cả cảm xúc, kể cả ghen tuông cũng đều cố gắng bày tỏ đến chúng ta điều gì đó về bản thân mình. Riêng với sự ghen tị, dấu hiệu được giải mã là cảm giác sợ mất quyền lực.”

10. Vì họ là những kẻ cực kỳ bảo thủ

Không phải lỗi của chúng ta đâu. Mà là họ.

“ Hãy cẩn thận với những người nói xấu người khác với mình, vì họ cũng có thế nói xấu ta với người khác”.

11. Bởi vì họ thật là những vị linh mục tốt đẹp và tự mãn

Dù gì đi nữa, họ sẽ luôn nghĩ rằng bản thân họ tốt đẹp hơn chúng ta. Họ sẽ dùng quá khứ của chúng ta chống lại chúng ta, sử dụng những quy chuẩn đạo đức và giá trị của chính họ để phán xét và chỉ trích chúng ta, và bỏ qua tất cả những điều tốt chúng ta làm. Họ thấy không cần thiết phải khiêm nhường khi nói chuyện với chúng ta vì họ tin rằng họ sẽ luôn là người đúng (hơn). Nhưng chúng ta đều biết rằng những kẻ đó chính là những kẻ đạo đức giả bậc nhất ở quanh đây.

“ Đố kỵ có một sức “tàn phá” lạnh lùng, nó trở thành một kẻ “giết người” thầm lặng trong các mối quan hệ xã hội.”

12. Vì họ ghen tuông vô độ

Họ có tính hay ghen. Họ nguyền rủa và mong chúng ta thất bại vì họ muốn chúng ta mất đi những điều chúng ta đang sở hữu mà họ thì không. Họ nhìn đời như một cuộc chơi được – mất. Họ nghĩ, có lẽ nếu chúng ta mất đi vài người bạn hoặc người hâm mộ, họ có thể có được vài người cho chính mình. Và nếu họ không thể sở hữu những thứ chúng ta có, thà rằng chúng ta không có những thứ đó còn hơn. Về cơ bản họ là những kẻ điên rồ.

“ Đố kỵ như một căn bệnh nan y khó chữa và nguy cơ lây lan rất cao trong cộng đồng, virus đố kỵ xâm nhập vào cơ thể người từ lúc nào chẳng một ai hay biết, nó phá vỡ và làm sứt mẻ mối quan hệ tình cảm giữa những người thân mà hàng ngày là đồng chí, đồng nghiệp, hàng xóm của nhau.”

13. Vì họ không hài lòng với cuộc sống của họ

Và họ cố gắng làm người khác cảm thấy không vui – bằng cách phá quấy người khác. Họ muốn kéo chúng ta xuống cùng mức độ bất hạnh với mình. Họ muốn chúng ta cảm thấy phiền hà và không thể có được sự bình yên. Nếu họ không thể hưởng thụ cuộc sống của mình, họ sẽ khiến chúng ta không thể hưởng thụ cuộc sống của chúng ta.

“ Sự đố kỵ thường chỉ xuất phát từ những KẺ ĐỨNG DƯỚI.

Miệng lưỡi thế gian là đáng sợ nhất, họ thích được suy diễn từ suy nghĩ của chính họ.”

14. Vì họ cần phải hạ thấp ai đó xuống để có thể hài lòng với bản thân

Tức là tự trọng có vấn đề đó.

“ Con người thường có thái độ “ghen ăn tức ở”. khi nói ra điều gì hay nhận xét việc gì đều thể hiện trình độ và “đẳng cấp” của mình.”

15. Vì nói chung họ chỉ là những kẻ thua cuộc

Nhưng dù sao, những kẻ thua cuộc vẫn cần thật nhiều yêu thương.

“ Nói xấu người khác chứng tỏ bản thân mình yếu kém, “vô công rỗi nghề” mới có thời gian rảnh để làm những việc không được đẹp sau lưng người khác.”

Biểu hiện của tính đố kỵ, ganh ghét trong cuộc sống

Tôi muốn sống như một loài cây cỏ

Chỉ vươn mình đón ánh nắng ban mai

Không cần nhìn bao hỷ nộ bi ai

Không ganh ghét hay giận hờn trách móc

Tôi muốn sống như hàng nghìn hạt thóc

Góp màu xanh cho đồng lúa bạt ngàn

Mỗi mùa qua lại thêm triệu núi vàng

Nuôi đất mẹ qua bao hàng thế kỷ

Tôi muốn sống như một loài hoa quý

Toả hương thơm và khoe sắc giữa trời

Chợt huy hoàng rồi lại chợt tuôn rơi

Không vướng bận giọt lệ sầu ly biệt

Tôi muốn sống một đời không nuối tiếc

Như cỏ cây vẫn lặng lẽ xanh màu

Vẫn vươn người qua hết những thương đau

Và bình lặng khi đến ngày tạ thế

Đố kỵ là một đặc trưng của xã hội loài người. Nó xuất phát từ khi xã hội mới hình thành, con người bắt đầu biết sở hữu vật chất. Càng phát triển, sự sở hữu vật chất của con người ngày càng lớn hơn, sự đố kỵ cũng lớn dần lên. Ngày nay, trong cuộc cạnh tranh khốc liệt, sự phân hoá xã hội sâu sắc khiến cho tâm lý đố kỵ, ganh ghét ngày càng trở nên phổ biến hơn.

“ Đừng ghen tị vì người khác chín chắn trưởng thành hơn mình, chẳng qua họ đã phải gặp nhiều người xấu và gặp nhiều khó khăn hơn ta mà thôi…”

Trong cuộc sống, người có tính đố kỵ thường hay có tính cách nhỏ nhen, vụn vặt, chấp trách người khác. Họ thường hay soi mói, châm chích, chê bai người khác hay những gì hoặc xuất hiện trước mặt, hoặc nghe thấy. Dường như họ không hề hài lòng hay biết quý trọng cuộc sống có ở xung quanh. Đối với người có tính đố kỵ, ai cũng đáng ghét, đáng chê, chỉ có bản thân họ là toàn diện.

Trong công việc, người có tính đố kỵ, ganh ghét lẫn nhau thường hay so đo tính toán hơn thua lẫn nhau. Họ luôn thấy mình làm nhiều hơn người khác nhưng lại được ít hơn. Họ ghét những người giỏi hơn mình và khinh chê những người kém hơn mình. Họ thích được khen ngợi dù không có gì nổi bậc. Ai đó may mắn có được của cải hay thành tích cũng làm họ khó chịu, bực tức trong lòng.

Thói ghen tỵ, đố kỵ khác với tính thi đua. Giữa lòng ghen tị và sự thi đua có một khoảng xa cách như giữa tật xấu xa và đức hạnh. Thi đua là động lực của sự tiến bộ còn đố kị là sự kiềm hãm sức mạnh sáng tạo của con người. Hãy khiêm tốn và đừng kiêu căng, tự mãn nếu chúng ta thực sự có tài năng và không đố kị nếu chúng ta muốn dạt được thành công nào đó mà người khác đang có.

Tác hại của thói đố kỵ, ganh ghét

Bị chiếm lĩnh bởi sự đố kỵ và thói ganh ghét, con người thường không hề nhìn thấy những ưu điểm của người khác, thậm chí là ưu điểm của bản thân. Kẻ mang lòng đố kỵ không những không biết ơn những người đã mở rộng vòng tay giúp đỡ mình mà còn có thái độ bất cần, thù địch với họ và khước từ sự giúp đỡ ấy.

“ Ta sẽ không bao giờ đạt đến đích nếu ta cứ dừng lại và ném đá vào mỗi con chó trên đường chỉ vì tiếng sủa của chúng.”

Bởi vì có lòng đố kỵ cho nên trong công việc họ hay tránh việc khó, chọn việc dễ, làm việc qua loa, cẩu thả, thiếu trách nhiệm. Khi xảy ra hậu quả, họ lại trốn tránh trách nhiệm, đổ lỗi cho người khác. Khi bị xử phạt họ không khâm phục, tỏ ra oán trách hoặc đe dọa người khác. Sự nguy hiểm của tính đố kị chính là tính thù ghét. Đầu óc của họ lúc nào cũng sẵn chứa sự hung bạo và lúc nào cũng nghĩ đến chuyện gây rối. Từ sự không hài lòng, cảm thấy bị đối xử bất công, họ mang thù hận ở trong lòng và tìm cách trả thù để thỏa lòng ghen tức.

“ Càng lún sâu vào thói đố kỵ phụ nữ càng dễ đánh mất đi sự tôn trọng và lòng kiêu hãnh của chính mình.”

Chuyện xưa kể rằng, Chu Du vì quá đố kỵ, ghen tức với tài năng của Gia Cát Lượng mà nói rằng: “Trời đã sinh ra Du, sao còn sinh ra Lượng”. Từ sự đố kị nhỏ nhen ấy, Chu Du luôn tìm cách hãm hại, hạ nhục, thậm chí là giết chết Gia Cát Lượng như không làm được. Cuối cùng, quá uất hận, Chu Du vỡ tim mà chết.

“ Đời sẽ dịu dàng hơn biết mấy khi con người biết đặt mình vào vị trí của nhau.”

Nguyễn Trãi là bậc tài trí hơn người. Ông lại là người liêm khiết, chính trực, sống vì muôn dân, vì đất nước. Tài năng và tấm lòng ngay thẳng của ông đã khiến bao kẻ đố kỵ, ghen tức vô cùng. Chúng luôn tìm cách hãm hại ông, phá hủy thanh danh của ông. Lợi dụng sự việc vua Lê Thái Tổ băng hà tại nhà riêng của Nguyễn Trãi, bọn gian thần ấy đã vu ông tội giết vua, phải chịu án tru di tam tộc. Thiên cổ kì án ấy mãi đến 20 năm sau mới được minh chứng và hóa giải.

“ Ganh tỵ là cách nhanh nhất phá hoại bồ đề tâm, những thiện nghiệp công đức đã gây dựng đều bị mất, trong khi đó tâm tình lúc nào cũng bồn chồn, không thoải mái, không yên ổn, nguy hại tới sức khỏe.”

Đừng để cho con rắn đố kỵ, ghen tỵ luồn vào trong tim. Đó là một con rắn độc, nó gặm mòn khối óc và làm đồi bại con tim. Trước sự thành công của người khác, hãy bình tĩnh, tự tin và lạc quan. Hãy nhìn sự vật một cách biện chứng trong mối quan hệ vận động và phát triển. Không nản lòng, không nhụt chí trước những điều chưa đạt được, luôn tin tưởng ở bản thân, ở tương lai chính mình, thất bại chỉ là tạm thời, đời người không ai tránh khỏi thất bại. Hãy dùng phép thắng lợi tinh thần: “thất bại là mẹ thành công” chỉ cần ta có dũng khí, đứng thẳng trên đôi chân mình thế nào cũng đi đến đích.

“ Có những người dành cả đời để bới móc, nói xấu người khác thì cả đời của họ cũng chỉ đứng ở 1 vị trí là SAU LƯNG người ta mà thôi.”

Cuộc sống không nên có tính đố kỵ, ganh ghét lẫn nhau. Muốn thành công, con người cần hình thành ở mình những phẩm chất tốt đẹp và không ngừng rèn luyện bồi dưỡng những phẩm chất ấy. Chính lòng đố kỵ, ganh ghét hẹp hòi làm xấu đi mối quan hệ xã hội, là nguyên nhân dẫn chúng ta đến thất bại.

“ Những người nói xấu, đặt điều, gây thị phi sau lưng ta.Suy cho cùng chỉ có 3 nguyên nhân:

– Không đạt đến đẳng cấp của ta

– Ta có thứ mà kẻ đó không có

– Học theo cách sống của ta nhưng chưa tới.”

Luận về ganh ghét đố kỵ

Có những điều, mình biết không nên nói

Không nên phiền lòng, không nên mãi kêu ca

Không trách móc cũng không nên hời dỗi

Không ấm ức bởi những chuyện gần xa

Có những điều mình không nên viết ra

Không nên chia sẻ, cũng không nên tâm sự

Mọi bực tức chỉ như cơn thác lũ

Lặng ngay thôi vì mọi chuyện sẽ qua

Mình được dạy rằng lương thiện, thứ tha

Sẽ được đền đáp ở hiền gặp may mắn

Nhưng tại sao kẻ mạnh là kẻ thắng?

Là kẻ mang lá chắn của công bằng?

Mình vẫn biết cuộc đời là trầm thăng

Mọi chuyện đâu dễ như cách chúng ta nói

Rằng đơn giản thôi, hạnh phúc tầm tay với

Mình kiếm hoài, sao mãi chẳng tới nơi

Thôi cứ mặc, an nhiên tự do thôi

Bỏ qua tất cả, trân trọng mọi sự sống

Vì cuộc đời xá chi ghen ăn tức ở đèo bồng

Ngẫm có buồn, có xứng đáng hay không?

Sự ghen ghét luôn là một đặc tính của con người. Nó không phải phát sinh từ xã hội hiện đại, mà có từ rất xa xưa. Loài người là những con vật xã hội xây dựng hình ảnh cái tôi bằng cách phân biệt với người khác. “Chừng nào con người còn so sánh lẫn nhau thì còn có sự đố kỵ”. Tính đố kỵ, ganh ghét từ xa xưa đã có. Trong truyện “Tam quốc diễn nghĩa” Chu Du vì ghen tức Gia Cát Lượng tài trí hơn mình đã bao lần đang tâm hãm hại mà không được, cuối cùng vì uất hận hộc máu mồm mà chết. Đó chính là một điển hình về lòng ganh ghét, đố kỵ.

“ Khi đầy lòng ghen tị, người ta chê bai mọi thứ, dù tốt hay xấu.”

Trong xã hội hiện nay, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, mối quan hệ giữa người với người ngày càng phức tạp, tâm lý ganh ghét, đố kỵ càng trở nên phổ biến. Tính đố kỵ là thù ghét những ai có điều gì đó hơn mình. Thói độ đố kỵ là tỏ ra khó chịu khi thấy người khác được hơn mình, ghen ghét với người giỏi hơn mình, trong lĩnh vực chuyên môn, đố kỵ với người giỏi chuyên môn, hoặc trong cuộc sống thì đố kỵ với người được tín nhiệm hơn mình. Chính cái khó chịu, bực bội trong lòng ấy là nguyên nhân của sự đố kỵ. Trong công việc, khi có chút quyền lợi cũng là lúc nảy sinh thái độ hơn thiệt, đụng chạm quyền lợi với người này người kia. Nếu không phải là người có tâm trong sáng, lúc đó tâm đố kỵ sẽ xuất hiện. Sự nguy hiểm của tính đố kỵ chính là ở chỗ ác tâm, mang lòng thù ghét, thậm chí nghĩ ra cách làm hại người khác để thỏa mãn thù hận của mình..

“ Hãy vui vì người khác ghen tị với ta, vì điều đó chứng tỏ mình có những cái hơn họ rất nhiều.”

Thông thường, nếu yêu nhau, vun đắp cho nhau thì cuộc sống vô cùng êm ả, bình dị. Nhưng nếu rắp tâm hại người thì luôn phải vắt óc tinh toán mưu đồ, bộ dạng già nua, thần sắc thất kinh lo sợ bị lật tẩy. Cuộc sống trôi qua trong bức xúc, hậm hực, ngột ngạt, nặng nề chẳng khác nào giữa chốn địa ngục. Nhiều khi bộc lộ ra ngoài bằng đâm bị thóc, chọc bị gạo

“ Nếu ta bị nói xấu thì hãy mừng vì sức ảnh hưởng của ta đến họ rất lớn.”

Không hiểu sự đố kỵ có sức hấp dẫn thế nào, khiến nhiều người dễ dàng biến mình thành kẻ hèn kém, tiểu nhân, biến những mối quan hệ đang yên lành trở thành thù hận, ganh ghét như vậy. Có lẽ, người ta thích đạp người khác xuống để che đi sự kém cỏi của mình, để khỏa lấp những “thiệt thòi” mà họ cho rằng số phận không ưu ái đối với họ. Chúng ta vẫn biết “gieo tính cách, gặt số phận”. Không ai tin rằng số phận sẽ mỉm cười với những ai luôn đi gây mầm ghen ghét hận thù.

“ Mắt nhìn thấy chưa hẳn là sự thât Tai mình nghe cũng bị lật ngã nghiêng Bởi miệng đời đồn thổi rất linh thiêng Thêm mắm muối rồi khiêng đi buôn bán.”

Thực chất đố kỵ không giúp ai tạo ra một kết quả nào. Khi đố kỵ ai đó, gièm pha hay kéo bầy đàn vào nhằm hạ uy tín, danh dự người khác, danh dự, uy tín của người đó không hề được tăng thêm. Cuộc sống của họ cũng không hề tốt hơn. Mọi người cũng chẳng quý hơn khi chiến thắng trong cuộc chiến gièm pha đối thủ. Có chăng chỉ thỏa mãn nhất thời thói ích kỷ bản thân.

“ Khi ganh tị với những người giỏi hơn thì cùng lắm ta chỉ kết thân được với những người kém hơn hoặc bằng mình.”

Sự ganh ghét, đố kỵ phá hoại mối quan hệ giữa người với người. Vì ganh ghét, đố kỵ mà hòa khí bị rạn nứt, đổ vỡ, sức mạnh đoàn kết và sự hợp tác của tập thể bị tổn thương. Lòng ganh ghét, đố kỵ còn cản trở con người phát triển tài năng. Trong một tập thể chỉ cần phảng phất chút lòng ganh ghét, đố kỵ là nội bộ lủng củng, mất đoàn kết, mọi người không sao sống thân thiện, thoải mái, chân tình với nhau, nhân tài sẽ không có môi trường thuận lợi để phát huy tác dụng.

“ Ghen ăn tức ở muôn đời nát Khiêm tốn nhường nhịn vạn kiếp sang.”

Nguyên nhân của người có thói đố kị là do thiếu tự tin, mặc cảm, tự ti mà lại sẵn lòng tự cao, tự đại. Có thể còn do lối sống cô độc, ít giao tiếp và thói quen hay chỉ trích, đả kích người khác. Một số do cuộc sống thiếu tình cảm hoặc thường xuyên gặp thất bại trong cuộc sống. Hoặc cảm thấy người khác sung sướng, hạnh phúc, may mắn hơn mình. Những con người này không có nhận thức đúng về sự vật, hiện tượng xung quanh. Do đó mù quáng, nặng nề, mất bình tĩnh, bất công với bản thân. Từ đó họ không có cơ hội nhân hậu với cuộc đời và với chính mình, dễ phát sinh kẻ thù trong cuộc sống. Những người này có thể dễ dàng trở thành tội phạm.

“Ta không thể vừa ghen tị và vừa hạnh phúc.

Thật may mắn cho ai học được cách khâm phục mà không ghen tị, đi theo mà không bắt chước, khen ngợi mà không tâng bốc, và dẫn đường mà không thao túng.”

Những người bị hành hạ bởi tính đố kỵ đều ảnh hưởng xấu đến cuộc sống. Nó không chỉ thúc đẩy con người thực hiện các hành vi dại dột, mà còn gặm nhấm sức khỏe của người đó. Là một người có tính đố kỵ sẽ có rất ít thời gian để nhận ra và hưởng thụ nhiều điều tốt đẹp trong cuộc sống. Trước hết, lòng ghen tị phá hoại mối quan hệ giữa người và người, cản trở con người phát triển tài năng, đồng thời sức mạnh đoàn kết và tinh thần hợp tác ngày càng suy yếu. Sau nữa, chính tinh thần và thể chất của bản thân người có tính ghen tị bị tổn hại, bị chìm ngập trong các cảm xúc tiêu cực: buồn bực, lo lắng, căm ghét, cảm giác tự ti khiến bạn mệt mõi cả thể xác lẫn tinh thần.

“ Tại sao những kẻ đố kỵ bao giờ cũng có một cái gì để buồn phiền? – Bởi vì hắn bị dày vò không chỉ vì những thất bại của bản thân hắn mà cả vì những thành công của người khác.”

Vậy nên, hãy tập cạnh tranh một cách lành mạnh, chính đáng. Nếu có thể so bì, ấm ức thì tại sao không biến những cái đó thành nghị lực để phấn đấu vươn lên? Tại sao không biết biến niềm kiêu hãnh của người khác thành liều thuốc kích thích cho chính mình?

“ Hạnh phúc là người thầy hà khắc, đặc biệt là hạnh phúc của người khác.

Có lẽ chẳng có hiện tượng nào chứa nhiều cảm xúc tiêu cực như sự phẫn nộ vì đạo đức, nó cho phép ghen tị được hoành hành dưới vỏ bọc của đức hạnh.”

Chúng ta đừng vì sự ganh ghét, đố kỵ mà chán nản, buồn phiền, ảnh hưởng đến cuộc sống thường nhật. Cũng không vì vậy mà thù oán, làm tổn thương, hại họa tới người khác. Như thế chỉ tỏ ra ta là người yếu thế và tổn hại đến nhân cách. Chúng ta cần tỏ ra là người có ước mơ, hoài bão cao thượng và phấn đấu đạt cho kỳ được điều đó bằng các hành động đúng đắn.

“ Thứ có thể hủy diệt hoàn toàn một người không phải là sự nghèo khó mà là sự đố kỵ, sự đố kỵ điên cuồng.”

TÂM GANH GHÉT ĐỐ KỴ LÀM HẠI CHÍNH MÌNH

Đẹp xinh kể cũng lắm sự phiền

Thiên hạ phán xét muốn phát điên

Rằng đẹp chỉ là vì nhân tạo

Hoặc cũng là do nó lắm tiền!

Đẹp xinh có phải tại ta đâu?

Ghen tức làm chi chỉ mệt đầu!

Tại sao người khác hay soi mói,

Thích ôm trong lòng những sầu đau?

Có ghen thì cũng chẳng đẹp hơn

Đồ tốt đâu chỉ bởi nước sơn

Hãy sống làm sao cho thật đẹp

Xin đừng mang mãi nỗi ghen hờn

Khi gặp người thua kém hơn mình thì ta khinh khi coi thường họ, nhưng khi gặp người thực sự tài giỏi, hơn ta về mọi mặt thì ta lại ganh ghét, tức tối, bực bội, tìm đủ mọi cách để nói xấu, chê bai, chỉ trích, mạ nhục người đó.

Thấy người tài giỏi, danh tiếng tốt, đạo cao đức trọng, mình sinh lòng đố kỵ ghen ghét. Thấy người vinh hiển, mình lấy làm bực tức khó chịu, trong lòng xốn xang, lộ ra cử chỉ không bằng lòng rồi kiếm chuyện nói xấu, làm cho giảm uy tín người đó.

“ Tính ghen tị chỉ có thể phá hủy; nó chẳng bao giờ có thể xây dựng.”

Trong xã hội hiện nay, sự cạnh tranh phát triển về mọi mặt ngày càng gay gắt, mối quan hệ giữa con người với nhau ngày càng phức tạp hơn bởi tâm lý ganh ghét, tật đố ngày càng nhiều. Ganh ghét, tật đố là gì? Do đâu mà có?

Sự “ganh ghét” xuất phát từ lòng ích kỷ, bởi sự tham lam của con người. Có thể nói hầu gần hết con người trên thế gian này đều mắc chứng bệnh ganh ghét, tật đố kị ngoại trừ các vị đại Bồ tát. Sự “ganh ghét, tật đố” khác với “ganh đua”. Nói tới “ganh đua” thì nó mang tinh thần tích cực hơn như chúng ta cùng nhau ganh đua để phát triển tài năng đóng góp lợi ích cho xã hội. Lòng ganh ghét thể hiện sự ích kỷ, nhỏ nhoi của con người bởi quan niệm đối nghịch nhau, luôn luôn đối đầu và để hạ uy tín nhau.

Trước hết sự ganh ghét, đố kỵ phá hoại mối quan hệ giữa con người với nhau, anh chị em sống vui vẻ thuận thảo với nhau trước đây, bổng chốc đổ vỡ vì sự ganh ghét, do muốn mình giàu có hơn người. Lòng ganh đua để phát triển tài năng, sự ganh ghét, đố kỵ làm cản trở tiến trình phát triển tài năng của con người. Ngoài ra lòng ganh tỵ, có ảnh hưởng rất to lớn đến sức khỏe thể chất và tâm thần của con người.

“ Không ai có thể khiến ta ghen tị, tức giận, thù hận hay tham lam – trừ phi ta cho phép điều đó.”

Người có tính ganh ghét, đố kỵ bao giờ cũng căng thẳng về tinh thần và tổn hại về sức khỏe. Họ luôn bị một chứng bệnh khổ sở “stress” hành hạ. Trong một tập thể chỉ cần phảng phất chút lòng ganh ghét, đố kỵ là nội bộ lủng củng, mất đoàn kết, mọi người không sao sống thân thiện, thoải mái, chân tình với nhau được thì nhân tài sẽ không có môi trường thuận lợi để phát huy tác dụng.

Ganh ghét và đố kỵ hầu như thể hiện ở mọi nơi, mọi lúc, mọi lĩnh vực và mọi mặt trong cuộc sống. Dễ nhận thấy nhất là khi ai đó có thành tích, đia vị, vinh dự, chuyên môn, bằng cấp, của cải, nhân duyên, gia đình hạnh phúc, thành đạt là ta nảy sinh ganh ghét, đố kỵ… Có người thể hiện lòng ganh ghét, đố kỵ ra ngoài, nhưng có người lại “chôn kín” ở trong lòng. Nhưng dù bất cứ hình thức nào, lòng ganh ghét, đố kỵ đều ảnh hưởng không tốt đến cuộc sống và công việc. Phật dạy: “Khổ tâm lớn nhất của đời người là sự ganh ghét, đố kỵ. Người có tâm ganh ghét, tật đố sẽ khổ sở dai dẵng trong lòng.

“ Sự cao cả là ở chỗ không cảm thấy ghen tị khi nhìn những người khác đạt được những thành công mà bản thân mình khao khát.”

Ganh ghét, tật đố là một trong những tâm phiền não được phát sinh bởi lòng ích kỷ. Từ tham mà sinh ra sân rồi dẫn đến làm phát triển tâm đố kỵ. Tật đố kỵ khác với sự ích kỷ nhưng lại bao hàm sự so sánh, hiềm hận và ganh tỵ. Vì sự ganh ghét trong việc thua kém hơn người khác nên ta tỏ ra thái độ đố kỵ, hiềm hận, thậm chí chúng ta còn mong muốn họ gặp thất bại trong cuộc sống.

Sự giàu sang của kẻ khác có thể khiến cho ta bực tức, khó chịu. Thấy bạn thành công trong sự nghiệp, ta lại chê bai, chỉ trích đủ thứ. Trong câu chuyện ngụ ngôn ăn khế trả vàng, người anh thì tranh giành hết những tài sản về phía mình, để lại cho người em những phương tiện kiếm sống khắc khổ và chẳng hề muốn người em thành tựu một điều gì.

“ Sự ghen tị với người khác nuốt chửng chúng ta nhiều nhất.”

Vì sự tham ích kỷ, cho nên con người phát sinh lòng tật đố kỵ không muốn ai được bằng mình và hơn mình. Ta ích kỷ vì không muốn phân chia tài sản, ta tật đố kỵ vì không muốn ai hơn mình.

Có năm loại tật đố kỵ:

Thứ nhất là tật đố kỵ về trú xứ, như ganh tỵ nhau về nhà cửa, chỗ ở, trường học, chùa chiền…. Khi tâm tật đố kỵ nổi lên thì có sự phân biệt. Còn phân biệt hơn thua lâu ngày dẫn đến thù hằn ghét bỏ, gây khổ đau cho nhau. Nhà cửa thì muốn ở nhà cao cửa rộng tiện nghi vật chất đầy đủ, khi thấy ai hơn mình thì ta không hài lòng, cảm thấy ray rứt khó chịu vì sự hơn thua.

Nhiều anh chị em tranh giành nhà cửa đất đai dẫn đến thưa kiện mà cuối cùng cả thảy đều thất bại, làm khổ cha mẹ, anh em chia lìa, gia đình người thân trở thành kẻ thù. Cuộc đời là lẽ sống để chúng ta yêu thương đùm bọc giúp đỡ lẫn nhau không hết, huống hồ là tạo ra oan gia trái chủ. Chùa chiền tự viện thì tật đố kỵ về công việc, về giáo phẩm, về quan điểm sống của mỗi chùa có khác nhau… Chúng ta đi tu mục đích là để giác ngộ, giải thoát trên cầu thành Phật dưới cứu độ chúng sinh, tu là để chuyển nghiệp xấu thành tốt.

Thứ hai, tật đố kỵ về quyến thuộc liên quan đến gia đình, người thân, học trò, bạn bè và đồng nghiệp. Khi tâm ganh ghét, tật đố kỵ phát sinh sẽ gây ra sự xào xáo, bất hòa, không đoàn kết hổ trợ giúp đỡ lẫn nhau làm ảnh hưởng đến gia đình người thân và cộng đồng xã hội. Trong phạm vi gia đình, việc thương con, cha mẹ cũng khó mà thương đồng đều, sẽ có tình trạng thương đứa này nhiều thương đứa kia ít, đó là lẽ đương nhiên vì ảnh hưởng nhân duyên nghiệp báo của mỗi người mỗi khác, nên hay xãy ra chuyện so bì rồi dẫn đến ganh tị.

Học trò giỏi thì được thầy cô giáo quan tâm nhiều hơn, trong khi học trò kém thì sự giáo dục có hơi nghiêm khắc hơn, sẽ dễ tạo ra bất hòa. Tu sĩ chỉ muốn nhiều Phật tử tôn kính cúng dường cho riêng mình, thăm viếng, tham quan hoặc tu học chùa mình, thực tập pháp môn của mình, đọc sách kinh của mình dịch giảng giải, nghe pháp thoại của mình thì hết sức nguy hiểm, vô tình tạo nên mối bất hòa lớn giữa các tông phái.

Người tu sĩ cần phải ý thức trong việc thắp sáng lại ngọn đuốc của chính mình, làm cho nội tâm được thanh tịnh sáng suốt và tránh xa sự lợi dưỡng, cung kính để không bị kẹt vào vật phẩm cúng dường, chùa chiền, học trò, kinh sách, pháp môn thì mới có thể đi đến mục đích cuối cùng, là trên cầu thành Phật, dưới cứu độ chúng sinh.

Tật đố kỵ trong quyến thuộc nguy hiểm đến nỗi, con người ta có thể chửi mắng, đánh đập dẫn đến sự giết hại nhiều hơn là bên ngoài xã hội. Một người cha quăng mấy đứa con xuống biển, chỉ vì hiềm khích với vợ. Vợ giết chồng chỉ vì không kiềm chế được cơn giận. Tâm sân, si sinh ra tật đố kỵ và hậu quả của tật đố kỵ là hủy diệt lẫn nhau không thương tiếc.

Thứ ba là tật đố kỵ về lợi ích vật chất hoặc lợi ích tinh thần. Sự không mong muốn những người khác thọ hưởng các nhu cầu tiện nghi vật chất lẫn tinh thần, khiến người ta điên đảo bực tức khó chịu và tỏ thái độ không hài lòng. Chúng ta chỉ muốn mình là người duy nhất được quyền cao chức trọng, giàu có thịnh vượng được an hưởng thái bình, được khen tặng, nếu thấy người khác hơn mình thì trong lòng không vui, chỉ muốn trù ẻo cho người kia mau chết sớm hoặc bị tai nạn. Đối với người tu, sự ganh ghét trong việc được cúng dường vật phẩm, tiền bạc hay được nhiều người ái mộ, sẽ dễ dàng làm cho chúng ta tự mãn, khinh khi coi thường những người khác.

Thứ tư là tật đố kỵ về danh vọng và sắc đẹp. Tật đố kỵ về danh vọng là không muốn ai có danh tiếng hay thành tựu hơn mình vì thấy ta là trung tâm vũ trụ, là tài giỏi hơn người. Những người có tâm như thế, chỉ muốn mình độc quyền trong thiên hạ, mình thống lĩnh cả thế giới và không chấp nhận ai hơn mình mà trên thực tế mình đã dở hơn họ. Ai có những tâm niệm đó chắc chắn sẽ lo lắng, sợ hãi và rất mệt mỏi, vì phải tìm đủ mọi cách để triệt hạ người khác. Tâm địa hẹp hòi như vậy chết rồi sẽ bị tái sinh làm người có hình dáng xấu xí, bị khuyết tật, dị dạng hoặc kém sức khỏe.

Người nam thường không thích người nam khác đẹp hơn mình. Người nữ thường không thích người nữ khác đẹp hơn mình. Nếu chúng ta thường xuyên quán chiếu, sẽ thấy rằng sỡ dĩ người ta đẹp là vì đã gieo nhân duyên lành nhiều kiếp mới có sắc đẹp như vậy, nhờ tâm hoan hỷ vui vẻ không ganh ghét tật đố với ai. Tuy nhiên, khi chúng ta có sắc đẹp mà còn biết tu hạnh buông xả nữa thì mau thành tựu viên mãn chí nguyện của mình. Làm đẹp thích đẹp là sở thích của số đông phụ nữ, nên họ được gọi là phái đẹp, đẹp mà có đức hạnh nữa như bà Tỳ Xá Khư ngày xưa, được mọi người tặng cho danh hiệu phước huệ vẹn toàn.

Thứ năm là tật đố kỵ về lời Phật dạy liên quan đến các pháp môn, phương pháp hành trì, công phu tu tập cho tất cả mọi người. Phật ra đời là tùy bệnh cho thuốc, vì chúng sinh có nhiều bệnh phiền não, nên Phật đưa ra nhiều phương thuốc để trị bệnh, ai hợp với thuốc nào thì mau lành bệnh.

Chúng ta tu tập là để tự độ mình và cứu độ tất cả chúng sinh, chúng ta chia sẻ hướng dẫn kinh nghiệm tu tập cho mọi người, biết được điều hay lẽ phải và cuối cùng là để được giác ngộ, giải thoát. Chúng ta chỉ hướng dẫn một cách nhiệt tình đúng theo tâm tư nguyện vọng của mọi người, ai cần pháp gì thì mình giúp pháp đó mà không kể công hay ganh tỵ với người khác.

Việc giáo hóa hướng dẫn mọi người khi có nhân duyên, trong kinh nói rõ cho dù người bệnh nặng hay bệnh nhẹ, chúng ta cũng đều phải ra tay chữa trị không phân biệt. Người Phật tử thường hay phân biệt khi cúng dường hoặc giúp đỡ ai, họ so đo tính toán coi trọng thầy này khinh thầy kia và chỉ nghĩ rằng thầy mình là số một không ai hơn. Và người Phật tử phần đông thì còn dính mắc nhiều hơn vào sự nghiệp tài sản, tình cảm luyến ái, cùng với những tiện nghi vật chất khác.

Do đó để chuyển hóa được tâm ganh ghét, tật đố kỵ chúng ta hãy nên hoan hỷ vui theo việc làm tốt của người khác. Người biết bố thí cúng dường, giúp đỡ sẻ chia thì sẽ được phước báo giàu sang trong hiện tại và mai sau. Người tùy hỷ việc làm thiện của người khác, sẽ không bị tâm ganh ghét làm tổn hại. Từ ganh ghét, tật đố kỵ dẫn đến oán giận, thù hằn rồi tìm cách giết hại lẫn nhau.

Loại bỏ thói ganh ghét, đố kỵ

Kẻ thù trong chính mỗi chúng ta

Gây ra buồn bực vượt tầm xa

Chỉ hơi phật ý hay ghen tức

Thái độ ngầm sao quyết được mà

Luôn thể hiện mình là hay, phải

Thói quen khi đạt thích ngân nga

Đỗ thừa gặp chuyện bằng lý lẽ

Cản ngăn tâm nghĩ hướng thật thà.

Sự ganh ghét, đố kỵ là một đặc tính tiêu cực trong tính cách của con người, nó hình thành khi một người cảm thấy mình thua kém người khác và tức giận vì điều đó. Ngay từ xa xưa, sự ganh ghét, đố kỵ đã xuất hiện trong cuộc sống của con người, có rất nhiều câu chuyện trong văn hóa phương Đông và phương Tây phản ánh về vấn đề này; như truyện “Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn” của văn hóa phương Tây, vì ganh ghét trước sắc đẹp của nàng Bạch Tuyết mà bà mẹ kế của nàng tìm đủ mọi thủ đoạn để hại nàng, nhưng rốt cục bà lại chết do chính những thủ đoạn của mình gây ra; hay trong truyện “Tam quốc diễn nghĩa” của nền văn hóa phương Đông, nhân vật Chu Du vì ghen tức Gia Cát Lượng tài trí hơn mình đã bao lần tìm cách hãm hại mà không được, cuối cùng vì uất hận hộc máu mồm mà chết. Đối với văn hóa Việt Nam, sự ganh ghét, đố kỵ thường xuất hiện trong các câu ca dao, tục ngữ như: “Trâu buộc thì ghét trâu ăn/ Quan võ thì ghét quan văn dài quần”, “con gà tức nhau tiếng gáy”, “ghen ăn, tức ở”...

“ Đừng ghen tị với ai trước khi biết họ đã kết thúc cuộc đời họ như thế nào.”

Trong xã hội hiện nay, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, mối quan hệ giữa người với người ngày càng phức tạp, tâm lý ganh ghét, đố kỵ càng trở nên phổ biến, thể hiện ở mọi lúc, mọi nơi, mọi lĩnh vực và mọi mặt đời sống xã hội. Người ta hay so sánh mình với những người khác, thấy họ có một vài mặt nào đó hơn mình thì thường cảm thấy trong lòng lo lắng, buồn bã, so bì, tị nạnh… rồi sinh ra bực bội, căm ghét, thấy mình bị xúc phạm, muốn trả thù… Đặc biệt, sự ganh ghét, đố kỵ đang tồn tại ở một bộ phận cán bộ, đảng viên công tác tại các cơ quan, đơn vị; điều dễ nhận thấy nhất là khi ai đó có thành tích, địa vị, vinh dự, chuyên môn, bằng cấp, của cải, nhân duyên, gia đình hạnh phúc, thành đạt là nảy sinh ganh ghét, đố kỵ…

Có người thể hiện lòng ganh ghét, đố kỵ ra ngoài, nhưng có người lại giấu kín trong lòng. Họ không công tâm nhìn nhận, đánh giá năng lực, hiệu quả công việc của người khác mà còn tìm mọi cách lôi kéo người có chung suy nghĩ để soi mói, nói xấu sau lưng và tìm cách cản trở đồng chí, đồng nghiệp. Ngoài ra, họ còn tỏ ra vui sướng trước thất bại của người khác; thậm chí họ lươn lẹo “quy chụp, biến báo” người tốt thành người xấu, tâng bốc mình lên để được cấp trên ưu ái mình…

“Sự đố kỵ thường chỉ xuất phát từ những KẺ ĐỨNG DƯỚI.”

Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ đã chỉ rõ: “Cá nhân chủ nghĩa, sống ích kỷ, thực dụng, cơ hội, vụ lợi; chỉ lo thu vén cá nhân, không quan tâm đến lợi ích tập thể; ganh ghét, đố kỵ, so bì, tị nạnh, không muốn người khác hơn mình…”, đây là một trong những biểu hiện suy thoái về đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức đang tồn tại trong tình hình hiện nay. Những biểu hiện suy thoái này làm nản lòng, nhụt chí và cản trở sự phấn đấu của cá nhân và tổ chức, làm xói mòn đạo đức, văn hóa trong ứng xử, gây hại cho tập thể. Đồng thời, làm ảnh hưởng tiêu cực đến việc xây dựng và củng cố sự đoàn kết, thống nhất và là nguyên nhân của sự nhen nhóm, bè phái, lợi ích nhóm, dẫn đến nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ…

“Ghen ăn tức ở muôn đời khổ, Yêu thương nhường nhịn vạn kiếp vui.”

Để loại bỏ thói ganh ghét, đố kỵ trong tình hình hiện nay, các cơ quan, đơn vị cần quán triệt và thực hiện nghiêm Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, gắn với đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và Cuộc vận động Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới; chú trọng làm tốt công tác tư tưởng, phát huy dân chủ, xây dựng khối đoàn kết, thống nhất trong cấp ủy, tổ chức Đảng, làm hạt nhân cho khối đoàn kết của cơ quan, đơn vị. Xây dựng văn hóa ứng xử lành mạnh, kết hợp hài hòa giữa phát huy dân chủ đi đôi với giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, giữ gìn tình yêu thương đồng chí, đồng đội.

“Con người thường có thái độ “ghen ăn tức ở”. khi nói ra điều gì hay nhận xét việc gì đều thể hiện trình độ và “đẳng cấp” của mình.”

Thực hiện nghiêm túc chế độ tự phê bình và phê bình, rà soát từ trong cấp ủy đến từng đảng viên, ai có biểu hiện ganh ghét, đố kỵ, so bì, tị nạnh, không muốn người khác hơn mình phải chấn chỉnh, chỉ rõ cho họ thấy để họ “tự soi”, “tự sửa”. Phải quán triệt sâu sắc quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh “mục đích của tự phê bình và phê bình để giúp nhau tiến bộ, sửa chữa sai lầm”, chứ không phải là để “bới lông tìm vết”, nên cách thức tiến hành phải có lý, có tình, có tính giáo dục cao. Đồng thời, tự phê bình và phê bình phải được làm thường xuyên, phải nêu cả ưu điểm và khuyết điểm, “phê bình việc chứ không phê bình người” để cùng tiến bộ.

“Không ghen ghét ai, không ᴄầu ᴄạnh ai, thì làm ᴠiệᴄ gì mà ᴄhẳng lành, ᴄhẳng tốt.”

Thường xuyên tổ chức các phong trào thi đua, các cuộc vận động vào thực tiễn công việc; trong nhận xét, đánh giá, đề bạt, khen thưởng phải thật sự khách quan, dân chủ, công khai và đúng thực chất, không bao che, không ích kỷ, hẹp hòi, thành kiến cá nhân làm tổn hại đồng chí, đồng đội, hạn chế sức chiến đấu của cấp ủy, tổ chức đảng và tập thể cơ quan, đơn vị… Phát huy sự nêu gương của đội ngũ cán bộ các cấp, nói đi đôi với làm, đi đầu trong mọi việc. Thường xuyên động viên, khen thưởng kịp thời những nhân tố điển hình tiên tiến; ngăn chặn cái sai, cái xấu, kèn cựa địa vị, lợi ích nhóm…

“Tại ѕao những kẻ đố kỵ bao giờ ᴄũng có một cái gì để buồn phiền? Bởi ᴠì hắn bị dàу ᴠò không ᴄhỉ ᴠì những thất bại của bản thân hắn mà cả ᴠì những thành công của người kháᴄ.”

Đặc biệt, mỗi cán bộ, đảng viên, quần chúng phải nhận thức đúng và luôn rèn luyện đạo đức cách mạng, phòng và chống chủ nghĩa cá nhân; nỗ lực học tập nâng cao trình độ lý luận chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, tận tâm, tận lực với công việc, thấy đúng kiên trì bảo vệ, thấy sai kiên quyết đấu tranh. Phải khiêm tốn lắng nghe, tự giác học hỏi cái hay, cái tốt, cái mới của người khác mà mình chưa có; biết chia sẻ, động viên kịp thời với kết quả, thành tích nổi bật của đồng chí, đồng đội; biết nâng niu những việc đồng đội đã làm tốt, đã cống hiến cho tập thể; biết trân trọng, khuyến khích những ý tưởng, hiến kế, giải pháp, sáng chế, phát minh mà người khác nỗ lực tạo ra. Loại bỏ tư tưởng ganh ghét, đố kỵ, so bì, tị nạnh, hẹp hòi, ích kỷ; tạo không khí dân chủ, đoàn kết, góp phần xây dựng cơ quan, đơn vị “mẫu mực tiêu biểu”, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Thói ghen ghét, đố kỵ của người Việt

Ta dâng niềm hoan hỉ

Đổi lấy chút tâm tri

Tiếng lòng ta mặn đắng

Con sóng tràn qua mi

Rượu nồng rót đầy ly

Lạnh căm mùa rét buốt

Biển bạc đang thầm thì

Những buồn vui sau trước

Kìa phố, đèn lả lướt

Kìa nhốn nháo chen đua

Sóng lòng ai thấu được

Trong cuồng loạn thắng thua

Ta chưa, người đã, chưa?

Dưới đêm đông gió lộng

Trong u tối, sóng lòng

Và hồn ta trống rỗng….

Sự ghen ghét, đố kỵ hình thành khi một người cảm thấy mình thua kém người khác và tức giận vì điều đó. Sự ghen ghét, đố kỵ thường không chỉ dừng lại trong suy nghĩ của con người, nó luôn bộc lộ ra ngoài thông qua hành động lời nói để giải tỏa ẩn ức mặc cảm tự ti. Điều này làm cho con người càng trở nên thấp kém hơn chứ không mang lại suy nghĩ tích cực cần vươn lên để hoàn thiện bản thân.

Người ta ví người Việt như những con cua bị nhốt trong giỏ không đậy nắp nhưng không con nào thoát được vì mỗi khi có con nào vươn lên liền bị các con khác kéo xuống. Sự ghen ghét, đố kỵ làm cho chúng ta hại người hại mình và cùng chết mà không biết. Nó gây tổn thương, chia rẽ và không thể có được sự đoàn kết.

“Trái tim lành mạnh là sức sống của thân thể, nhưng lòng ghen tỵ là ung thư ăn mục tới xương.”

Thấy nhà hàng xóm ăn nên làm ra, ta không vui mừng thay cho họ, không học hỏi sự siêng năng cần mẫn giỏi giang hay kinh nghiệm của họ, ta ghen ghét đố kỵ và nhìn họ bằng con mắt ác cảm và tưởng tượng ra đủ thứ xấu xa trong đầu để nhủ họ cũng thường thôi, sao mà giỏi hơn ta được, chẳng qua là vì xấu xa bất chính nên mới giàu. Và rồi ta bịa đặt, nói xấu, vu khống, thậm chí quăng rác sang cổng nhà hoặc cho chó ỉa một bãi trước cổng nhà nó cho đỡ ghét.

“Lòng ghen tuông giống như muối trong thức ăn: một chút có thể tăng thêm vị, nhưng nhiều quá có thể làm mất ngon, và, trong một số trường hợp nào đó, có thể nguy hiểm đến tính mạng.”

Thấy đứa trong công ty làm việc giỏi được sếp yêu quý, cất nhắc, lương thưởng cao, ta không coi đó là động lực thúc đẩy bản thân học hành thêm để tiến bộ, ta luôn tìm cách gây hại cho nó phải bị kỷ luật thậm chí mất việc thì mới hả dạ.

“Hạnh phúc là người thầy hà khắc, đặc biệt là hạnh phúc của người khác.”

Ai làm được một việc gì đó có ích nho nhỏ, được nhiều người khen ngợi, lập tức sẽ có một số lượng người không nhỏ khác cảm thấy không vui và ghen ghét, đố kỵ. Họ sẽ tìm cách chê bai, dè bỉu, thậm chí phá hoại để người khác thấy rằng người kia cũng thường thôi, thậm chí kém hơn họ, có gì đáng mà khen.

“Đừng ganh tị với kẻ ác, đừng đố kỵ với kẻ gian tà”

Hoạt động trong một nhóm mà ý kiến được nhiều người nghe hơn những người lập nhóm, làm nhiều việc tích cực được ngợi khen thì chẳng sớm cũng muộn liền bị đá văng ra khỏi nhóm.

“Khi đầy lòng ghen tị, người ta chê bai mọi thứ, dù tốt hay xấu.”

Dạo gần đây, thỉnh thoảng, chúng ta lại đọc thấy những tin người này người kia bị ai đó bỏ thuốc vào ao cá nuôi, phá hoại cây cối mùa màng. Sự ghen ghét đố kỵ tạo ra thù hằn ngấm ngầm và bùng phát công khai khi con người không còn kiểm soát được nó.

“Việc được, thì gièm pha nổi lên. Đức cao, thì chê bai kéo đến”

Con người trong xã hội mất niềm tin vào nhau, luôn nghi ngờ và đề phòng, cảnh giác, không còn dám nói thật sống thật với nhau vì sợ bị ghen ghét đố kỵ, do đó cũng không dám giúp nhau bởi lo âu người ta sẽ giỏi hơn mình, mình sẽ lép vế hơn.

“Sự cao cả là ở chỗ không cảm thấy ghen tị khi nhìn những người khác đạt được những thành công mà bản thân mình khao khát.”

Trong một xã hội có nhiều người ghen ghét đố kỵ thì xã hội đó sẽ rất chậm tiến trong mọi lĩnh vực vì không có sự khuyến khích phát triển. Người tài thường bị vùi dập. Sự chia rẽ nghi ngờ và giả dối triệt tiêu mọi yếu tố cần thiết để gây dựng tình yêu thương gắn kết trong cộng đồng.

“Sự ghen tị với người khác nuốt chửng chúng ta nhiều nhất.

Cộng đồng người Việt định cư hoặc đi làm thuê ở nước ngoài cũng gặp tình trạng “ghen ăn tức ở” gây ra sự mất đoàn kết và tranh giành xâu xé lẫn nhau khá khốc liệt, hoàn toàn không có tính đoàn kết để xây dựng, bảo bọc và giúp nhau. Có những chuyện rất buồn đã xảy ra. Khi trao đổi, Minh tôi biết rất nhiều người muốn dân tộc mình có sự gắn kết đoàn kết như nhiều dân tộc khác. Minh tôi thèm muốn điều đó. Nhưng, cuối cùng, chúng ta vẫn là những cá thể mong manh yếu đuối dễ bẻ gãy vì đã tự chặt đứt sức mạnh của đám đông bằng sự ghen ghét, đố kỵ.

“Lòng ghen tỵ tự giết mình bằng mũi tên của chính nó.”

Hôm trước, một người anh lớn tuổi cười cười nói vui, “Em biết vì sao con voi nó chết không? Vì cái ngà. Nó có cái ngà quý nên nó bị giết để lấy ngà. Con người có của thì đừng phô phang vì người ta ghét, có tài năng thì cũng giấu bớt đi kẻo thiên hạ đố kỵ mà gây hại.” Mình giật mình, thanh minh, “Em có đồng bạc nào đâu mà phô. Nhưng đúng là em thường hay viết về kiến thức thường thức để chia sẻ với cộng đồng vì em muốn người chưa biết sẽ biết được như mình, giỏi hơn mình. Việc đó có gì đâu mà đố kỵ, anh ha?!” Ổng cười. Cái cười của người sống đủ lâu, trải nghiệm đủ nhiều ấy làm cho mình hiểu rằng cái suy nghĩ mình không bị ghen ghét đố kỵ là một suy nghĩ rất hồn nhiên, ngây thơ.

“Giàu thì nó ghét, nghèo thì nó khinh, thông minh thì nó đố kỵ.”

Ngẫm lại, thấy cũng nhiều lần xấc bấc và bị tổn thương vì người ghen ghét đố kỵ hại rồi, có phải không đâu, mình không chết vì việc đó nên nhanh quên thôi. Viết được một bài kha khá là nhờ đọc nhiều, nghiên cứu kỹ và suy ngẫm rất nhiều ở nhiều góc độ cùng sự trải nghiệm đủ nhiều. Nhưng người ghen ghét đâu hiểu điều đó, họ bảo, “Nó làm sao mà viết được bài đó, toàn người khác viết cho.”

“Ta càng bay cao, ta lại càng nhỏ trong mắt những kẻ không thể bay.”

Bị cô lập, vùi dập và dựng chuyện nói xấu vu khống đủ các kiểu từ những người mình quen và cả không hề quen biết… mình trải đủ hết, có thiếu gì. Những việc ấy không làm mình buồn nhiều. Nhưng nó làm mình nghĩ ngợi về chuyện lớn hơn: Làm sao để sửa được tính ghen ghét đố kỵ đang xé nát xã hội này?

“Đố kỵ tạo ra những kẻ thù thầm lặng.”

Để có thể sửa được tính ghen ghét, đố kỵ, trước tiên con người cần nhìn nhận rõ bản thân mình. Cần nhận ra bản thân có điều này giỏi nhưng còn yếu kém mặt kia. Mặt giỏi thì ta phát huy và truyền kinh nghiệm cho người khác, mặt kém thì học của người giỏi hơn để hoàn thiện bản thân.

“Cái giá của sự thành công là phải chịu sự chỉ trích của sự đố kỵ.”

Ngoài việc nhận rõ mạnh yếu của bản thân, ta cũng cần tình yêu thương trong tâm hồn mình để dẹp tan những mầm mống của ghen ghét, đố kỵ. Khi có tình yêu thương nhau trong tâm hồn, ta sẽ vui sướng khi họ thành công chứ không ghen ghét. Sự yêu thương cũng làm ta bao dung, dễ học hỏi, chia sẻ với nhau hơn trong mọi việc.

“Cái giá của sự thành công là phải chịu sự chỉ trích của sự đố kỵ.”

Trong gia đình, khi nuôi dạy con nhỏ, ta cần sửa tính của mình để con không phải chứng kiến cảnh ta vứt rác sang nhà hàng xóm chỉ vì nhà nó mới mua ô tô. Ta cần yêu thương và cử xử với các con một cách công bằng để chúng không đố kỵ lẫn nhau, triệt tiêu mầm mống ghen ghét đố kỵ của con trẻ ngay khi còn nhỏ. Ta cần khuyến khích chúng chia sẻ và nhận thức rõ về bản thân, không hoắng huýt về những điều không thực chất để thể hiện.

Sửa mình luôn là một quá trình đau đớn, nhưng buộc phải làm nếu muốn tốt đẹp hơn cho bản thân. Mỗi người có thay đổi thì xã hội mới thay đổi. Mình bớt lười thì mình sẽ thay đổi được thôi.

“Sự đố kỵ xuất phát từ sự thiếu hiểu biết hoặc thiếu tin tưởng vào chính mình.”

Muốn sửa tính ghen ghét đố kỵ thì trước hết phải hiểu được nguyên nhân khiến người ta đố kỵ lẫn nhau. Ganh ghét đố kỵ xuất phát từ việc không được thừa nhận. Ở các nước văn minh, con người có thể giỏi hoặc không giỏi nhưng đều được đối xử công bằng, được ghi nhận từ những điều nhỏ nhất. Nhưng ở Việt Nam thì khác, mà điển hình là câu “con nhà người ta”. Đứa trẻ nào giỏi ở một khía cạnh nào đó thường được tâng bốc quá mức, được lấy ra làm “tấm gương” bắt những đứa khác “học tập làm theo”, dù những đứa khác đó cũng có thể giỏi ở khía cạnh khác.

“Bí mật của thành công không phải là không có thất bại, mà là không có đố kỵ.”

Ví như đứa trẻ “ngoan ngoãn chăm chỉ” thường dễ bảo, được điểm cao, được nêu gương… trong khi đứa cá tính điểm không cao nhưng vẽ giỏi hoặc chơi thể thao giỏi không được ghi nhận đánh giá đúng mức. Cái cách giáo dục hình thức và chạy theo thành tích của người Việt tạo ra mầm mống cho thói ghen ghét đố kỵ và không dễ để thay đổi điều này.