NGƯỜI DỐI TRÁ VÀ LỪA LỌC

 Cá Tháng Tư

Hôm nay mùng một tháng tư

Định rằng viết một lá thư để lừa

Mọi người ai cũng biết thừa

Nếu mà nói thực, phải chừa hôm nay

 

Cho nên em vẫn loay hoay

Có nên nói thực cầu may khỉ vàng

Bà con cô bác họ hàng

Còn hơn nửa tháng xóm làng chung vui

 

Lòng em nay vẫn ngậm ngùi

Nghe người ta dỗ thấy bùi cái tai

Vào ngày mười tám thứ hai

Sau ngày sinh nhật nhà trai có lời

 

Thôi thì con gái có thời

Đành rằng nhắm mắt cho người ta yêu

Chối thì họ bảo là kiêu

Hôm nay ngày cá nói điêu được gì?

 

Định rằng thứ bảy lấy vì

Đền Hùng mở hội ta thì gặp nhau

Hội thơ tổ chức sân sau

Biết đâu gặp được duyên cau nghĩa trầu!

Thói dối trá là một thực tế và là biểu hiện của sự suy thoái đạo đức trong đời sống xã hội. Dối trá là không trung thực, không thành thật, lời nói không khớp với việc làm, nói một đàng, làm một nẻo... Thói dối trá làm đảo ngược mọi giá trị thật - giả, tốt - xấu , trắng - đen, phải – trái; làm mất dần đi kỷ cương và chuẩn mực đạo đức xã hội.

Lừa lọc là lợi dụng niềm tin của người khác để tước đoạt lợi ích hoặc đẩy họ vào khó khăn, giành lấy phần thuận lợi cho bản thân.

Dối trá bắt đầu từ cái tôi, từ chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa thành tích, dẫn đến nhìn nhận và hành xử thiên kiến, sai lệch. Thế nên, có người khi nhìn nhận một sự việc không có mình trong đó thì lúc nào cũng sáng suốt, công bằng; nhưng hễ có mình trong đó là trở nên méo mó, thiên lệch. Cái dối trá đầu tiên nằm ở trong những lời tuyên bố mạnh mẽ nhưng kết quả thì chẳng thấy đâu! Đó còn là biểu hiện, khi kiểm điểm thì nói vanh vách như thể khuyết điểm là của ai khác, chứ quyết không phải của mình và chỉ có thành tích là của tôi!

Trong các lĩnh vực xã hội khác thì việc “báo cáo láo”, không chính xác, thiếu trung thực và đã trở thành một hiện tượng đáng lo ngại. Nó bình thường đến nỗi người dối trá thì không tự ý thức còn người tiếp nhận thì không chút ngạc nhiên. Căn bệnh dối trá chính là nguyên nhân và cũng là hiện thân của thực trạng không minh bạch thể hiện trong nhiều lĩnh vực... Đó là tình trạng thông tin mập mờ về sự việc, số liệu, bản chất vấn đề… Tệ hơn là hiện tượng không minh bạch về lý lịch cá nhân, kể cả tư cách đạo đức cán bộ…

Trong lĩnh vực kinh tế, không ít đơn vị bao năm nay làm ăn kiểu “lời giả, lỗ thật” nhưng vẫn tồn tại, thậm chí được ưu ái. Những con đường, những công trình vừa đưa vào hoạt động, khai thác chỉ được một thời gian ngắn đã hư hỏng, xuống cấp. Những nhà máy xây dựng xong “trùm mền” bỏ đó vì không bảo đảm chất lượng… Ngay cả ngành giáo dục cũng bị nhiễm thói dối trá như là nạn “ngồi nhầm lớp”; thuê người học thay, thi thay; “học giả bằng giả”; “học giả bằng thật”, học sinh học lực yếu nhưng kết quả thi vẫn tốt nghiệp gần 100%...

Sự dối trá chính là nguyên nhân, mầm mống gây ra các vụ tiêu cực trong xã hội. Nó khuyến khích thói tự mãn và bao biện cùng với những thói hư tật xấu như gia trưởng, sùng bái cá nhân, thói xu nịnh, thủ đoạn câu kết, bao che lẫn nhau để cầu lợi. Thói “làm láo, báo cáo hay” và chạy theo thành tích …cũng là những tác nhân gây ra căn bệnh dối trá. Dối trá là mảnh đất màu mỡ nuôi dưỡng những kẻ bất tài, vô đạo đức, nhưng lại chỉ huy cả người tốt, người giỏi, thậm chí được trọng dụng theo kiểu nhờ núp bóng "cáo mượn oai hùm".

Sự dối trá chính là nguyên nhân, mầm mống gây ra các vụ tiêu cực trong xã hội, thói dối trá có “họ hàng dây mơ rễ má” với các thói xấu khác như háo danh, lười biếng, ích kỉ, tham lam… Sâu xa hơn, nó bắt nguồn từ nhận thức lệch lạc về lí tưởng và quan điểm sống. Bên cạnh đó, những bất cập trong cách đánh giá giá trị thực sự của một con người cũng góp phần không nhỏ thúc đẩy thói dối trá phát triển.

Dối trá giờ đây không chỉ là một thói xấu mà nó đã lây lan thành một bệnh dịch nguy hiểm khó chữa, gây ra những tác hại nghiêm trọng trong mọi lĩnh vực. Căn bệnh dối trá gây ra nhiều tác hại nguy hiểm về mặt đạo đức, làm cho cuộc sống không ổn định, mất thăng bằng. Nó cũng là tác nhân làm cho uy tín của Đảng bị giảm sút và phá vỡ kế hoạch phát triển của chính quyền, làm xói mòn lòng tin của người dân đối với chế độ...

Một xã hội suy thoái đạo đức chính là một xã hội buông xuôi, thỏa hiệp để cho thói dối trá lên ngôi, lũng đoạn. Thiết nghĩ, để thực sự chỉnh đốn Đảng và chỉnh đốn thành công, trong nhiều việc cần làm thì việc đầu tiên là phải chữa trị căn bệnh dối trá và đề cao tính trung thực như là tiêu chuẩn đầu tiên để xem xét một con người tử tế.

Trong cuộc sống, con người ta chỉ thích nghe những lời ngon ngọt, thuận tai. Tuy nhiên, lời ngọt ngào thường chẳng phải là lời thật lòng. Benjamin Fraklin đã từng nói rằng: “Dối trá và lừa lọc là hành động của kẻ ngu xuẩn không có đủ trí óc để trung thực”.

Trung thực là thật thà, ngay thẳng, không gian dối. Ngược lại hoàn toàn là dối trá, lừa lọc – những hành vi xấu xa lừa mình gạt người để làm tổn hại đến người khác hay đem đến tư lợi riêng cho mình. Tóm lại, dối trá là hành vi của lòng tham vô đáy thuộc về con người. Bất cứ ai cũng như thế, cũng có lòng tham nên trở thành một người thật thà không phải là một chuyện dễ dàng. Ý nghĩa của câu nói này là mang hàm ý phê phán những hành vi dối trá, rằng những người thực hiện hành vi này chỉ là những người ngu ngốc, không có đủ trí óc cho sự thật thà, trung thực.

Thường những người thật thà sẽ nhận được sự tin cậy, tín nhiệm của mọi người trong học tập và cả công việc, dễ dàng phát huy năng lực của bản thân. Còn những người hay nói dối, sống giả dối sẽ chẳng có được lòng tin của ai, từ đó sẽ cô lập bản thân với Thế giới bên ngoài, chỉ vì mất đi sự tin tưởng. Trung thực giúp chúng ta có một tinh thần thoải mái, nhẹ nhàng, không tham cầu mưu lợi, sống sẽ thanh thản hơn. Ngược lại khi chúng ta sống dối trá, tâm tư ta lúc nào cũng phải lo lắng, thấp thỏm không yên vì chẳng thể đoán được khi nào thì bí mật sẽ bị bại lộ. Từ đó sẽ hình thành rất nhiều rất nhiều phiền não không đáng có, cuộc sống sẽ không dễ dàng, chật vật, tuổi thọ sẽ ngày một giảm đi cũng như nhan sắc sẽ mau tàn phai hơn.

Đôi lúc, ta cảm thấy nói những lời dối trá sẽ dễ dàng hơn là nói sự thật. Vì vậy, để khắc phục nói dối, ta cần phải biết học cách làm sao để trở thành một người trung thực. Ông bà ta đã có câu “Uốn lưỡi bảy lần trước khi nói”, ngụ ý trước khi nói ta cần phải suy nghĩ trước. Ở đây là suy nghĩ về những hậu quả có thể phát sinh sau lời nói dối của bản thân là gì, có làm cho ta cảm thấy áy náy khó chịu hay không, có làm hại đến người vô tội khác hay không. Hay quan trọng hơn là người đó, sự việc đó có đáng để mình phải đánh mất danh dự mình như vậy hay không. Từ đó khắc phục những lần nói dối, giảm thiểu hết mức có thể. Ngoài ra còn phải trung thực trong học tập, thi cử hay trong công việc.

Cũng như câu nói của Benjamin, rằng nói dối là hành vi của những kẻ không có trí óc, thì hãy thể hiện ra mình là một người thực sự giỏi khi đạt được sự thành công bằng chính năng lực của bản thân mà chẳng cần gian lận, dối gạt ai. Là đã có thể thành công một phần trở thành một người trung thực đúng nghĩa, hay ít nhất thì bạn cũng đã có một cuộc sống nhẹ nhàng, thanh thản hơn là không rồi.

Bằng chứng là trong những công ty lớn, người nhận được càng nhiều sự tin tưởng của mọi người thì giữ chức vụ càng lớn, càng thành công. Giả như ta là đối tác, ta sẽ lựa chọn tin tưởng một tổng giám đốc hay một anh nhân viên nhỏ nhoi ? Trong lịch sử cũng có rất nhiều bài học về tính trung thực. Bằng chứng là vào thời Trung Hoa cổ đại, Trử Toại Lương là quan chép sử của vua Đường Thái Tông thời bấy giờ, ông khiến ta khâm phục khi lựa chọn cái chết chứ không thèm viết sai sách sử. Sau này, Sử gia Tư Mã Thiên cũng theo bước đường đó mà dẫu bị nhục hình bức cung vẫn phải viết cho đúng theo lịch sử.

Gần hơn, một tấm gương sáng chói của lòng trung thực là vị Lãnh tụ Hồ Chí Minh vĩ đại của chúng ta. Tư tưởng và lẽ sống của Bác là phải sống trung thực, có trách nhiệm với mình, với người, với việc, đồng thời kết hợp chặt chẽ giữa nói và làm, không được hứa suông, nói là thực hiện ngay chứ không chần chừ, hứa hẹn. Tấm gương của Người mãi mãi là bài học quý cho ta học tập và rèn luyện.

Xung quanh ta có rất nhiều người trung thực, là những người rất đáng được ngợi ca. Bên cạnh đó là những người xảo trá, thường đi lừa lọc người khác, họ thường bị cái lợi trước mắt che mờ đi lý trí  vốn có, những người này cần được nhắc nhở, khuyên răn cho họ về đúng với đạo lý sống của con người, từ đó cũng cảm thông cho lỗi lầm của họ, đồng thời giúp đỡ họ cho Thế giới có thêm nhiều người trung thực hơn, hay chỉ ích cũng giảm thiểu được số lượng của kẻ giả dối.

Hiển nhiên vẫn có những trường hợp ngoại lệ khác. Như những trường hợp nói dối mà không làm hại đến người khác, ngược lại mang lại lợi ích như một bác sĩ nói dối để cho bệnh nhân hy vọng, giúp họ kéo dài thêm mạng sống thì không phải là biểu hiện của một kẻ không có trí óc. Có khi ngược lại trong cuộc sống, kẻ nói dối hay mới là kẻ có đầu óc thì sao ? Bởi lẽ chúng biết cách làm cho mọi người đặt niềm tin vào chúng, chẳng hoài nghi dù cho chúng chẳng nói bao lời thật lòng. Nhưng một kẻ thực sự có,đầu óc, sẽ không bao giờ là một tên nói dối, vì người ta hoàn toàn có thể tự nghĩ ra một cách thức khác, hoàn toàn không cần động đến lời nói dối vẫn có thể giải quyết sự việc một cách dễ dàng. Những người bạn giả dối giống như những chiếc bóng: chúng theo gót ta ra ngoài nắng ấm và giả vời bỏ ta ngay khi ta bước vào bóng râm.

Bản thân mỗi con người chúng ta muốn trở nên trung thực cũng không phải là một việc khó. Như trong công việc, trong học tập không gian lận trong thi cử. Nhất là học sinh, cần phải trung thực hết mức có thể trong cuộc sống, rèn luyện nhân phẩm nhân cách tốt mai sau đem sức mình dựng xây đất nước, quê hương.

Không di sản nào quý bằng lòng trung thực. Con người trưởng thành qua kinh nghiệm nếu họ đối diện với cuộc đời trung thực và can đảm. Đây là cách tính cách hình thành. Hãy luôn trung thực trong cuộc sống, như cái cách mà bạn nói với bản thân, nói với xã hội rằng: tôi thực sự là một kẻ có trí óc. Dối trá và lừa lọc là nguyên nhân dẫn đến thất bại nhanh nhất.

Dối Nàng

Nhà anh lợp những mo nang

Nói láo với nàng nhà ngói năm gian

Nhà ngói năm gian để cha mẹ ở

Hai đứa mình ở đỡ mái tranh

 

Công bất thành, danh bất đáo

Thiên hạ nói láo, cha mẹ rầy rà

Chừng nào lễ vật tới nhà

Đây em mới dám giao hòa bắt tay

 

Hễ ai mà nói dối ai,

Tối ba mươi tết Ba Giai vào nhà.

Tại sao người ta hay lừa lọc nhau

Xã hội biến mỗi người ta thành những kẻ bần cùng hóa từ miếng cơm đến lối suy nghĩ. Lúc nào nó cũng tạo ra 1 áp lực và cái vòng luẩn quẩn của mối lo cơm áo gạo tiền thường trực. Mà khi đã lo đến điều đó con người ta sẵn sàng dùng những thủ đoạn, mánh lới để trà đạp lên lợi ích người khác miễn sao giúp họ giải quyết được mối lo hiện tại. Nhiều người đi ra nước ngoài luôn có những nhận xét tích cực về 1 xã hội nhân bản, nơi đó con người đối xử với nhau bằng những hành đống tốt đẹp, nghĩa hiệp. Nhưng xin thưa một phần đó là vì họ không phải đối diện với những áp lực kia. Khi con người ta thảnh thơi, an nhàn về cả kinh tế lẫn tinh thần tự khắc họ sẽ sống tốt lên và sống tốt với người khác. Một xã hội thiếu thốn điều tốt đến mức cái việc hiển nhiên là dắt người già qua đường cũng được cho lên báo chí ca ngợi. Vậy thì "lạm phát đạo đức" ở xã hội đã lớn lắm rồi.

“Để phá hủy một quốc gia, không cần sử dụng đến bom nguyên tử hoặc tên lửa tầm xa, chỉ cần hạ thấp chất lượng giáo dục và cho phép gian lận trong các kỳ thi”

Ai cũng bảo Ngọc Minh là người vui tính mỗi khi nói chuyện, thậm chí pha chút trẻ trâu. Nhưng ẩn sau vẻ bề ngoài này Minh tôi luôn thấy những điều bất ổn về cuộc sống ở xung quanh. Kẹt xe , ngập nước, đồ ăn độc hại, chăm sóc y tế, giáo dục....Đôi khi thèm được bình yên đến kỳ lạ. Từ lâu Minh tôi luôn có cảm giác không thuộc về nơi này. Một thời kỳ của xã hội quá đỗi rẻ rúm, người ta sẵn sàng đầu độc nhau bằng những thứ hóa chất chết người qua rau quả, thực phẩm, người ta bán thuốc giả chữa bệnh ung thư, người ta lấy bột pin để làm cafe…Và tất cả những việc này diễn ra từ trên xuống dưới và từ dưới lên trên. Những con người ở đây không bao giờ muốn học và cũng chẳng quan tâm, với họ mối quân tâm duy nhất chỉ là đủ ăn, điện thoại và xe. Tất nhiên cái họ nhận được hôm nay chẳng qua cũng chính là việc họ đã bán đi tương lai của mình.

Đoạn tranh luận giữa tôi và một người lạ mặt

Có những con người tôi quen giúp tôi biết rằng xã hội này vẫn còn những người thực sự tốt và sống hết mình vì người khác mà quên đi hạnh phúc của chính bản thân mình. Nhưng rồi họ vẫn bị cuốn vào vòng xoáy kia mà đôi lúc cái năng lực tự đánh giá hành vi đạo đức của họ đủ cao để biết rằng họ là loại người với tâm trạng có thể đem ra bán. Hay là vì chiếc váy ngắn nịt sát lại khiến họ thành một thằng khốn?Trong giây phút tự thú với bản thân như thế có ai đó hổ thẹn mà thốt lên: tôi không muốn là tôi thêm một phút nào nữa?

Mỗi người ở cái cuộc đời này đều bị cuốn theo và khi sống đủ lâu họ mới nhân ra việc đến và đi coi đời này thực ra là để hoàn thiện mình. Người thiếu thiện thì làm việc thiện kẻ thiếu ác thì làm việc ác. Tất cả là để qua đó trả lại cho cuộc đời nhân quả đã vay

Hôm nay mùng 1 tháng tư

Bỗng nhiên lại muốn làm sư quét chùa

Ta thề thật chứ chẳng đùa

Xưa nay có biết dối lừa ai đâu

 

Cuộc đời khó lụy bể dâu

Yêu toàn gặp cảnh chết trâu chết vùi

Ngẫm sao cay đắng ngậm ngùi

Bao năm chẳng biết ngọt bùi ái ân

 

Bây giờ chẳng có ai cần

Thì e sẽ quyết quyên thân cho rồi

Nhưng mà ai muốn lên đôi

Thì la lên nhá để tôi. ..quay về.

Cái bóng của sự giả dối

Giả dối ở đây là những lời lẽ bóp méo sự thật mang tính chất lừa dối. Sự giả dối thường được dùng để lừa gạt hoặc nịnh bợ người khác.Những người giả dối là những người sống không thật lòng,chỉ lợi dụng lòng tin của người khác để đạt mục đích cá nhân.

Vậy “Những người bạn giả dối giống như những chiếc bóng chúng theo gót ta ra ngoài nắng ấm” ám chỉ những con người sống cuộc đời dối trả,dựa dẫm vào người khác để lấy cho bản thân những thứ họ cần.Khi con người ta sống một cuộc đời vinh quang thì. Những loại người như thế này là không khó bắt gặp,họ luôn bám theo ta để lợi dụng.

Ngược lại, câu “chúng theo gót ta ra ngoài nắng ấm. và giả vời bỏ ta ngay khi ta bước vào bóng râm” mang ý nghĩa rằng những con người dựa vào người khác thế này sẽ không còn bên cạnh ta nữa khi ta đã trở nên nghèo nàn và sống một cuộc sống không được khá giả như trước vì họ không lấy được lợi ích gì cho họ.

Khi hai người có chung sở thích thì họ sẽ kết thân với nhau rất dễ dàng, tình bạn chỉ đơn giản là thế. Nếu ta có một người bạn tốt thì họ sẽ giúp đỡ khi ta cần,an ủi khi buồn. Còn một tình bạn giả dối thì hoàn toàn ngược lại, họ luôn vắng mặt khi ta gặp khó khăn, hoạn nạn và đương nhiên, luôn có mặt khi ta thành công. Những người bạn dối trá thế này chỉ  kết thân với ta chỉ để hưởng lợi và khi mối quan hệ không có lợi cho họ thì họ sẽ bỏ đi.  Dối trá và lừa lọc là hành động của kẻ không có đủ trí óc để trung thực.

Dĩ nhiên, nếu ở trong một tình bạn không thành thật thì ta sẽ gặp rất nhiều bất lợi trong cuộc sống và học tập.Ta sẽ không thể nhận được sự trợ giúp của họ khi đang cần, thậm chí ta còn phải giúp lại họ. Những tình bạn giả dối sẽ bóp méo đi bản chất của một tình bạn chân thật khiến ta có suy nghĩ sai về mọi người suy quanh. Từ đó, gặp gỡ những người bạn tốt sẽ rất khó khăn.

Tóm lại, câu nói này là về tình bạn giả dối, không chân thật và những mối quan hệ  để lợi dụng lẫn nhau.Về nghĩa bóng thì có thể nó ủng hộ cho câu ca dao lựa bạn mà chơi.

Từ những mối liên kết không có lợi như thế này ta có thể rút ra rất nhiều bài học như hãy cảnh giác khi chơi với bạn bè hay đừng để bị lợi dụng. Bài học quan trọng nhất là hãy biết lựa chọn những người bạn tốt mà chơi và phê phán, tránh xa những con người đặt lợi ích cá nhân lên trước và lợi dụng lòng tin của người khác. Thành thật có thể không đem lại chota nhiều bạn bè, nhưng nó luôn đem tới đúng người đáng kết bạn.

Hôm nay là cá tháng tư

Nên ta cứ việc tưởng như em à

Yêu em anh sẽ tặng quà

Tặng em biệt thự vi la nhà lầu

 

Hạt xoàn với lại ngọc châu

Vào đây em xúc vài gầu về chơi

Nếu em mà thích xe hơi

Rôn rôi vài chiếc cùng đời mới tinh

 

Em cứ việc tới mà rinh

Nhà anh chất đống để sình bám dơ

Nếu em không thích trên bờ

Du thuyền mấy chiếc đang chờ ngoài khơi

 

Lượn lờ trên biển nó bơi

Em cứ việc lấy vui chơi thả giàn

Sang Nhật hay thích sang Hàn

Mình đi du lịch Ja Pan chuyện thường

 

Hay là mình vượt đại dương

Sang bên Mỹ quốc thiên đường đợi ta

Cầm theo vài tỷ đô la

Vào trong sòng bạc chắc là rất vui

 

Cần chi tính tới tính lui

Yêu anh đi nhé ngọt bùi có nhau

Một đời chung thủy trước sau

Về quê ta sẽ trồng rau nuôi gà.

Xã hội bây giờ rất hay lừa dối nhau

Khi chúng ta bắt đầu sống trong cuộc sống này thì phải chấp nhận được sự giả dối của nó. Con người chúng ta sống với nhau giả dối và chúng ta phải chấp nhận nó bởi vì chỉ có ba loại người trên cuộc đời này là nói sự thật, đó là những người khùng, những đứa trẻ ngây thơ, những người khi đang say. Những người họ sống với nhau lâu dài thì đôi khi không phải là họ sống thật với nhau bởi vì đôi khi cũng có người chấp nhận những sự giả dối để có thể cùng nhau chung sống. Hãy tự hỏi chính bản thân mình là có bao giờ chúng ta đã lừa dối ai đó chưa? Nói dối đôi khi không phải để che lấp sự thật, mà cách hữu hiệu nhất đó chính là để giữ mối quan hệ của mình được bền lâu hơn. Bố mẹ họ nói dối con cái của mình để con có được một cuộc sống tốt hơn, vợ chồng nói dối nhau để có thể giữ gìn được hạnh phúc, để cuộc sống được hòa bình bạn bè sẽ nói dối nhau, và xã hội sẽ nói dối nhau để tất cả mọi người để cùng nhau tồn tại trong xã hội chung này. Nói dối nó đã trở thành một quy luật bất biến trong xã hội ngày nay, để con người chúng ta cùng nhau tồn tại và sống một cuộc sống bình thường nhất trong xã hội này. Và thực tế thì những sự nói dối nó cũng mang lại rất nhiều điều tốt đẹp cho tất cả chúng ta. Khi chúng ta ra ngoài xã hội thì mới biết được con người luôn có những sự lừa lọc, dối trá và luôn luôn chà đạp lên cuộc sống của nhau để nâng cấp bản thân mình. Tất cả mọi người ai ai cũng đều trưng ra cho mình một bộ mặt giả tạo để che lấp xã hội. Họ sống là giả dối với nhau và trong mỗi con người ai cũng đều có những toan tính cho riêng mình, dường như ở trong xã hội này đều không tồn tại hai chữ thành thật.

Vì vậy mỗi con người chúng ta dù muốn hay không thì cũng cần phải chấp nhận điều này để có thể sống và được làm việc tốt hơn. Trên cuộc đời này, thì chỉ có những người khùng, những người không thể ý thức được bản thân của mình đang làm gì nữa, chỉ có những đứa nhỏ có một tâm hồn ngây thơ trong sáng và chỉ có những khi say bí tị, đầu óc không còn nghĩ ngợi được điều gì thì mới có thể sống thật, thành thật với thế giới này. Còn lại ai ai cũng đều là sự giả dối và tạo cho mình một vỏ bọc bên ngoài xã hội.

Hôm nay ngày cá tháng tư

Mạnh dạn ta có viết thư cho nàng

Trong thư ta viết rõ ràng

Thi ơi anh đã thích nàng từ lâu

 

Dù rằng nàng có bị vâu

Môi nàng thì sứt rốn nàng lồi ra

Dù cho ngăn cản mẹ cha

Đôi ta vẫn cứ một là rằng yêu

 

Lấy nàng ta sẽ cưng chiều

Ta thề ta chẳng nói điêu chút nào

Viết xong ta có câu chào

Làm cho nàng khóc tuôn trào lệ dơi

 

Ai ngờ nàng chửi một hơi

Bà mày có giống như lời mày mô

Mẹ khỉ cái thằng răng hô

Toàn là bốc phét mà vô bà à

 

Thi tức Thi nện ta đau

Mồm ta chảy máu, da đầu phải khâu

Từ nay ta thề câu rằng

Không dám nói phét với nàng nữa đâu 

Ngu dốt lớn nhất của con người là dối trá

Ngu dốt là sự không hiểu biết của con người, cho nên ngu dốt cũng đem tới nhiều tai hại cho bản thân, gia đình và xã hội, nghĩa là ta sống chung với nhiều người ngu dốt thì phải gánh lấy mọi hậu quả không thể lường trước được. Có thể nói ngu dốt đồng nghĩa với si mê không có kiến thức, không hiểu biết chân chính, không tin sâu nhân quả về mối quan hệ trong thế giới mà mình đang sống, ngu dốt cũng có thể là cố chấp không chịu học hỏi hay lắng nghe.

Từ ngàn xưa cho đến nay, nhân loại luôn tìm cách làm thay đổi đời sống con người, thay đổi hoàn cảnh, nhưng chưa ai hoàn toàn hạnh phúc trọn vẹn, trên cuộc đời này ngoại trừ chư Phật, chư vị Bồ tát, thánh nhân đã lìa khỏi dục vọng. Khi đau khổ, con người thường đổ lỗi cho người khác, tại người này, tại người kia làm cho tôi khổ, tại hoàn cảnh gia đình và xã hội, ít ai dám chấp nhận là do mình tạo ra.

Đức Phật dạy: "Vì vô minh không thấy đúng lẽ thật về tất cả mọi hiện tượng sự vật mà con người phải chịu phiền não khổ đau trong luân hồi sinh tử". Nói theo từ ngữ Việt Nam là ngu dốt, không hiểu rõ lý duyên sinh, lý nhân quả, từ đó con người sinh khởi các phiền não tham, sân, si, mạn, nghi, tà kiến… rồi làm khổ đau cho nhau.

Có một câu chuyện dân gian đáng để cho chúng ta suy gẫm về nghĩa lý sâu xa của nó:

“Một ông nhà giàu nọ đi ăn giỗ cùng người đầy tớ. Sau khi ăn uống xong, thấy bánh ít chủ nhà đãi ngon quá, ông nhà giàu khởi lòng tham nên lén lấy mấy cái bánh ít đưa cho đầy tớ bỏ vào giỏ xách mang về cho ông. Người đầy tớ cứ ngỡ là ông chủ cho mình, bèn lấy ra ăn hết sạch. Trên đường trở về nhà, ông nhà giàu đi trước, người đầy tớ từng bước theo sau hộ tống. Ông nhà giàu thấy vậy tức quá quay lại mắng người đầy tớ:

- Tao đâu phải là tù binh mà mày đi theo sau áp giải. Người đầy tớ nghe chủ trách mắng bèn xin lỗi và tiến lên đi song song với ông chủ.

Ông nhà giàu lại càng bực tức hơn, nên quát lớn rằng:

- Bộ tao với mày là bạn bè hay sao mà mày hiên ngang, đi ngang hàng với tao, hả?

Người đầy tớ lúc bấy giờ nghe ông chủ nói thế, sợ quá bèn vội vàng đi nhanh trước ông như người dẫn đường. Ông nhà giàu thấy thế bực mình quá, đạp vào mông người đầy tớ một cái rồi mắng:

- Bộ mày là cha tao hay sao mà dám đi trước mặt tao? Người đầy tớ lúc này tiến thoái lưỡng nan chẳng biết phải đi như thế nào cho đúng, bèn chấp tay lại thưa:

- Dạ thưa ông chủ, xin ông mở rộng lòng từ bi mà dạy con phải đi như thế nào mới đúng ạ?

Lúc này trong lòng ông nhà giàu lửa sân đang cháy bùng lên, nên nói:

- Bánh ít của tao đưa mầy đâu rồi?

- Dạ, con tưởng ông cho nên con ăn hết rồi.

Qua câu chuyện trên đã nhắc nhở cho chúng ta điều gì? Tại sao ông nhà giàu có thái độ khó chịu như thế là do người đầy tớ đi không đúng phép hay do người đầy tớ ăn hết bánh của ông? Ai cũng thấy rõ, ông nhà giàu từ ngu si chấp ngã mà sinh ra tham lam rồi bực tức nóng giận khi bị tên đầy tớ ăn hết phần ăn của mình.

Nếu chúng ta nhìn người khác với cái tâm tham lam, ích kỷ, ganh ghét, tật đố, với cái tâm đầy thành kiến, giận hờn thì mình không thấy rõ, hiểu rõ được sự thật, những gì mình đang thấy, đang nghe, đang tiếp xúc. Nếu chúng ta nhìn người khác với cái tâm vẩn đục như thế, thì mình thấy ai cũng xấu xa lầm lỗi, thấy ai cũng ngu dốt dù thực tế họ rất dễ thương, họ có nhiều điểm đáng cho chúng ta yêu quý, họ có nhiều điều hay đáng cho mình học hỏi.

Thế giới con người ngày nay phát triển, tiến bộ, so với thời xa xưa gấp trăm vạn lần, đem lại sự văn minh vật chất tột đỉnh. Mặc dù được như thế, nhưng con người vẫn phải đối mặt với nhiều hiểm họa khổ đau do bạo động, khủng bố, chiến tranh, thiên tai sóng thần, động đất, bão lũ có thể dẫn đến bị hủy diệt toàn cầu do vũ khí nguyên tử hạt nhân sản xuất và sử dụng lạm phát.

Nói tóm lại, sự ngu dốt của con người là do vô minh làm nhân phiền não mà con người phải chịu khổ đau bế tắc chứ không phải do những điều kiện, khách quan bên ngoài. Vô minh phiền não chính là cái gốc, từ sự lầm chấp cái tôi này là cội nguồn của muôn sự khổ đau. Nếu chúng ta biết cách buông xả trong từng phút giây thì phiền não, vô minh không thể tác động được nên ta sống bình yên hạnh phúc.

Đức Phật đã thấy rõ lý duyên sinh trùng trùng duyên khởi làm nhân cho nhau lớp lớp, chằng chịt đan xen, xuyên suốt trong ba thời quá khứ, hiện tại, vị lai chứ không phải chỉ trong một đời này. Nhân đưa đến quả, quả lại làm duyên cho nhân, vừa là nhân của cái này cũng là quả của cái khác, vô số nhân, duyên, quả hình thành nên đời sống con người và bầu vũ trụ bao la này.

Vì ngu dốt tức là vô minh, không thấy được lý duyên sinh nhân quả, không thấy vạn pháp vô ngã nên sinh khởi ra các sự dối trá lường gạt rồi bóc lột chiếm hữu người khác. Khi hiểu được bản chất và những quy luật của đời sống, chúng ta sẽ cố gắng rèn luyện tu tập để không bị sa ngã bởi dòng đời vẫn đục, nhờ vậy con người sẽ biết cách chuyển hóa nỗi khổ niềm đau để sống hạnh phúc hơn.

Sự ngu dốt của con người làm khổ đau cho nhau

Ngu dốt là sự không hiểu biết của con người, cho nên ngu dốt cũng đem tới nhiều tai hại cho bản thân, gia đình và xã hội, nghĩa là ta sống chung với nhiều người ngu dốt thì phải gánh lấy mọi hậu quả không thể lường trước được. Có thể nói ngu dốt đồng nghĩa với si mê không có kiến thức, không hiểu biết chân chính, không tin sâu nhân quả về mối quan hệ trong thế giới mà mình đang sống, ngu dốt cũng có thể là cố chấp không chịu học hỏi hay lắng nghe.

Chính vì lẽ đó, con người ngu dốt vì thấy biết sai lầm mà đưa tới hành động tội lỗi làm tổn thương người và vật. Ngu dốt sẽ dẫn dắt chúng ta vào con đường tối tăm, khi ta sống trong sự vô minh che lấp thì suốt cuộc đời chịu đau khổ lầm mê mà không biết chừng nào mới thoát ra được. Người không học thức đương nhiên là ngu dốt, nhưng người thiếu học hỏi, không chịu lắng nghe, không chịu bàn bạc tham khảo, cố chấp, độc đoán cũng là thuộc hạng siêu ngu dốt, vì ta là kẻ đang nắm quyền hành trong tay.

Cho nên chúng ta không biết phát huy con người tâm linh, không có ý chí mạnh mẽ thì không thể nào vượt qua cạm bẫy cuộc đời mà vươn lên làm mới lại chính mình. Một người không có trí tuệ thì không sao có nhận thức đúng đắn. Nhưng có trí tuệ mà cố chấp không chịu buông xả thì ta sẽ bị vấp ngã trở lại. Khi chúng ta đã đánh mất con người tâm linh của chính mình thì ta sẽ bị sa đoạ khổ đau bởi si mê nghiện ngập đủ thứ.

Không có gì giá trị và đẹp bằng sự thật. Trong thực tế của cuộc sống ít ai dám nói sự thật, phô bày sự thật, cho nên sự thật dù có xấu đến mấy nhưng nó vẫn đẹp hơn sự dối trá. Không có gì đẹp và cao thượng bằng sự thật. Sự thật thì không thể nào né tránh được, nhưng người ta vẫn cố tình che giấu vì sợ bị mọi người biết.

Có những sự thật mà chỉ khi nào con người ta đủ lớn khôn và có sự hiểu biết chân chính nhờ biết nghiệm xét và tư duy thì mới hiểu hết được giá trị thật của nó. Vì cuộc đời không chỉ có màu hồng mà lúc nào bên cạnh nó vẫn có những màu đen đan xen lẫn nhau. Người có học thức cao càng khéo léo che giấu, bưng bít những sự thật không được trong sáng, lành mạnh vì ai cũng thích được khen hơn là bị chê.

Dối trá có nghĩa là lừa lọc người dưới nhiều hình thức nhằm mục đích lường gạt, bằng cách ngọt mật chết ruồi. Con người ta vì lòng tham nên dễ bị người khác gạ gẫm, dụ dỗ bằng lời ngon tiếng ngọt nhằm biến họ trở thành nạn nhân bị lừa đảo.

Ngược lại với sự dối trá là lời nói chân thật phát xuất từ đáy lòng nên không phải là lời nói đầu môi chót lưỡi để lợi dụng người khác, không phải là lời nói hoa mỹ để làm xiêu lòng người, không phải là lời nói tâng bốc khách sáo để làm cho đối phương thích mà hàm chứa dụng ý bên trong. Lời nói ái ngữ có tác dụng đem lại an vui, bình yên thanh thản cho người nghe.

Ta chỉ cần sơ ý lỡ một lời nói, có khi hỏng cả việc lớn. Chỉ cần ta lỡ một lời nói, thì tai nạn ùn ùn kéo đến chỉ vì người nghe hiểu lầm, cho nên tìm cách hãm hại ta. Chính vì vậy chúng ta phải cẩn thận trong lời nói bởi vì con người thích được khen ngợi tâng bốc nhiều hơn là bị chê bai. Tai họa xảy đến, thường do lời nói mà gây nên tác hại.

Dối trá ở đây có nghĩa như lừa lọc, nói dối để vụ lợi cho mình, để mưu cầu điều tốt đẹp cho mình hoặc che giấu đi cái gì xấu xa của mình nhằm qua mặt người khác.Thói dối trá là hành động lường gạt có chủ đích vụ lợi cho mình. Chưa cần nói về khía cạnh đạo đức, việc nói dối hiển nhiên sẽ gây ra sự sai lệch và hậu quả của nó thì tùy từng trường hợp sẽ khác nhau.

Chúng ta biết rằng, ngoài danh và lợi trên thế gian này, con người thường hay tranh chấp với nhau, chỉ vì lời nói. Hai người nói chuyện với nhau một lúc dù là thân thương như vợ chồng, nếu không nhường nhịn nhau, không biết nhượng bộ nhau, chắc chắn sẽ đưa đến tranh chấp cãi vã lời qua tiếng lại, cuối cùng giận hờn nhau rồi lâu ngày dẫn đến đổ vỡ.

Một lời khen đúng sẽ giúp người sống tốt hơn

Một lời khen ngợi thật lòng luôn tăng thêm giá trị trong cuộc sống làm cho người cảm nhận được niềm vui để mà sống tốt hơn. Một lời nói nịnh hót thường là dối trá, nhằm trục lợi cho riêng mình mà làm hại nhiều người khác, Nói một lời khen ngợi thật lòng luôn giúp cho người ta càng ngày càng sống tốt hơn. Ngược lại một lời nói nịnh hót để lấy lòng cấp trên vô tình làm cho người đó luôn sống trong gian dối để lường gạt người.

Ta hãy nên nói thật lòng bằng một lời khen ngợi đúng cách, giúp cho người đó vui vẻ mà sống tốt hơn. Lời nói thật lòng cao quý bao nhiêu thì lời nói nịnh hót, dối trá thấp hèn bấy nhiêu. Người có trí tuệ là người không bị lầm lẫn, không bị mê hoặc, vì những lời nói ngọt ngào, đầu môi chót lưỡi, không bị bực bội vì những lời nói thẳng thắn trực tính.

Thường những lời nói đường mật ngọt ngào, chót lưỡi đầu môi, đôi khi dẫn dắt chúng ta đến cạm bẫy không ngờ, đến chỗ tan nát hạnh phúc gia đình, đến chỗ thân tàn ma dại, đến chỗ thân bại danh liệt, đến chỗ tán gia bại sản, đến chỗ tiêu tan sự nghiệp, có khi chết chẳng kịp ngáp, chẳng kịp hiểu tại sao?

Những lời nói thật thà ngay thẳng, tuy không được khéo léo làm vui lòng người, nhưng thường giúp đỡ chúng ta tỉnh ngộ, thoát khỏi những cơn mê lầm, không còn vướng vào vòng si mê tội lỗi. Khi ta thường xuyên biết quay lại chính mình, ta sẽ dễ dàng bình tĩnh thản nhiên trước mọi hoàn cảnh, ta mới có thể làm chủ được lời nói, kiểm soát được hành động và chế ngự được tư tưởng của mình. Còn khi tâm loạn động, chúng ta càng nói càng tức giận thêm, càng làm càng sai trái thêm, càng suy nghĩ càng rối trí thêm.

Lời nói dối trá là những lời nói sai sự thật hòng để lừa bịp hoặc dụ dỗ người khác để cho người ta ham mà tin theo. Chính vì tâm tham muốn quá đáng mà ta có thể dùng miệng lưỡi ngọt ngào, để làm họ xiêu lòng mà tin theo ta. Như vậy, chúng ta đồng ý với nhau rằng lời nói rất là quan trọng, có ảnh hưởng rất lớn lao, trong cuộc sống hằng ngày của tất cả mọi người chúng ta.

Nếu người nào cảm thấy cuộc đời nhiều đau khổ, lắm thương đau, không vui vẻ, chẳng bình yên, tức là chính người đó cần phải điều chỉnh lại lời nói, cho vừa dễ nghe, cho vừa dễ thương. Tại sao như vậy? Bởi vì, chính người đó cũng muốn nghe những lời nói dễ nghe dễ thương như vậy. Hoặc là, người đó cần phải điều chỉnh lại âm thanh, cho vừa đủ nghe, để khỏi làm phiền lòng người khác, đang cần sự yên tĩnh, để tâm hồn được thanh tịnh, hay để nghỉ ngơi được thoải mái.

Tại sao lời nói của ta khó nghe, người đời thường gọi là nói đâm hơi, nói móc họng, cho nên không có ai muốn kết bạn với mình, không có ai dám làm thân với mình, không có ai dám tâm sự với mình. Tại sao như vậy? Bởi vì, sống ở trên đời đâu có ai thích bị người khác trêu ghẹo, nói móc nói méo đời tư để cho mọi người đều biết.

Có những lời nói có thể đem lại an vui, hạnh phúc cho nhiều người. Có những lời nói có thể đem lại sự tan nát hạnh phúc gia đình của người khác. Có những lời nói, làm cho người nghe, cảm thấy vui tươi khỏe khoắn. Có những lời nói khiến cho người nghe, cảm thấy khổ đau phiền muộn bực tức mà dẫn đến mất ăn mất ngủ.

Lời nói phát xuất từ tâm thanh tịnh trong sáng có thể giúp người cứu vật và cũng có những lời nói có thể hại người một cách dễ dàng vì lòng tham của mình. Như lời nói của một vị luật sư có thể cứu người thoát khỏi tội oan nếu vị ấy có lương tâm đạo đức. Ngược lại họ sẽ rút ruột kẻ bị hại và ăn tiền của kẻ phạm pháp. Do đó làm nghề luật sư phải giữ giới không nói dối hại người thì mới xứng đáng làm nghề luật sư.

Một vị bác sĩ khéo léo khuyên nhủ, an ủi động viên, giúp đỡ bệnh nhân yên tâm dưỡng bệnh, chóng qua hiểm nghèo sớm được bình phục. Bằng như ngược lại, một lời nói vô ý, có thể làm cho bệnh nhân hoảng loạn, sợ hãi, bệnh tình càng thêm trầm trọng.

Cũng như lời nói của một nhà ngoại giao, có thể đem lại hòa bình cho hai nước và cũng lời nói đó đem lại chiến tranh hận thù cho nhau. Con người vì sao không ưa thích nhau, mà hay làm mích lòng nhau, chỉ vì không nói lời tế nhị dịu dàng, ngay cả người thân và gia đình không biết kính trên nhường dưới cũng vì chấp trước cho rằng mình đúng người sai.

Cuộc sống xã hội luôn tồn tại song song hai mặt tốt và xấu. Dối trá là những hành vi, cử chỉ hay lời nói sai sự thật nhằm mục đích lường gạt người khác. Con cái nói dối cha mẹ, bỏ bê việc học hành để được tự do kết bạn với người xấu. Học trò nói dối thầy cô giáo để vui chơi thoả thích. Người chồng lừa dối vợ để đi dan díu với người khác.

Khi dối trá con người có suy nghĩ tới hậu quả của nó không? Có lẽ là không vì khi đó họ chỉ nghĩ tới cái lợi ích cá nhân trước mắt, mà bất chấp sự thiệt hại của người khác. Những người nắm cán cân công lý nếu dối trá sẽ dẫn đến tham nhũng, lãng phí của công làm thiệt hại tài sản chung cho đất nước.

Do đó, người "dối trá" sẽ để lại hậu quả nghiêm trọng làm mình mất nhân cách đạo đức và làm tổn thương hại nhiều người khác. Trước hết, sự dối trá của chính mình sẽ đánh mất đi niềm tin, sự tin tưởng của nhiều người khác dành cho mình. Vì ta biết rằng một lần làm cho người khác không tin thì vạn lần sau sẽ bị bất tín.

Chính vì sự bất tín đó chúng ta khó được người tin tưởng giao trách nhiệm quan trọng. Dối trá là hình thức lường gạt người khác đã là nguy hiểm rồi vì dẫn đến nghi kỵ thù địch lẫn nhau, ta có thể lừa dối người khác nhưng không thể lừa dối chính mình.

Ngược lại với sự dối trá là tôn trọng sự thật nhờ vậy bảo tồn được sự tín nhiệm của nhiều người khác và tránh nghiệp báo đau khổ. Dối trá giờ đây đã trở thành căn bệnh hiểm nghèo lan tràn khắp các nơi vì lòng tham muốn quá đáng, nên chúng ta dối gạt người khác, nó là một thói quen xấu làm tổn hại mọi người.

Bản chất của con người là dối trá

Các nhà lãnh đạo gian dối để bóc lột tham nhũng của chung, tham ô lãng phí làm cho người dân phải chịu thiệt thòi. Các nhà kinh doanh vì lòng tham quá đáng nên đã quảng cáo sai sự thật tạo sự hấp dẫn cho người mua. Thói quen dối trá là biểu hiện của sự suy thoái đạo đức trong đời sống xã hội chỉ vì con người không chịu tin sâu nhân quả và tin có luân hồi sống chết.

Hành động dối trá chính là biểu hiện của lối sống thiếu trung thực, nhằm đạt được mục đích lợi ích cá nhân. Vậy nguyên nhân phát sinh của thói dối trá là gì? Từ sự lầm chấp cho thân tâm này là thiệt tôi nên thấy biết sai lầm mà gian dối lường gạt người khác.

Có thể thấy thói quen gian dối lường gạt người khác dưới nhiều hình thức, người có địa vị thì lợi dụng quyền cao chức trọng, người kinh doanh quảng cáo sai sự thật, làm hàng giả, nói chung tất cả vì lòng tham của chính mình mà chúng ta gian dối lừa đảo người khác.

Những kẻ dối trá thường có suy nghĩ nông cạn, chỉ nghĩ đến lợi ích trước mắt mà không nghĩ hậu quả lâu dài về sau. Vì lợi ích bản thân và gia đình, họ sẵn sàng làm những việc xấu ác miễn được lợi cho mình thì thôi, còn ai khổ đau mặc kệ. Họ sẽ dần hồi đánh mất hết danh dự và sự nghiệp, cuối cùng phước hết hoạ đến chịu khổ vô cùng.

Trước tiên chúng ta cần nhận thức rõ về sự nguy hại của việc dối trá nhằm trục lợi cho chính mình bằng nhiều hình thức. Chính vì vậy, ngay khi còn ở tuổi học trò, mỗi học sinh cần phải rèn luyện nói lời chân thật, trung thực trong khách quan.

Trong xã hội việc kinh doanh, cạnh tranh để nâng cao chất lượng sản phẩm nếu không trung thực, thật thà thì người ta sẽ quảng cáo sai sự thật để thu hút khách hàng. Trong quyền lực họ vẫn thường lợi dụng lòng tin của mọi người để trục lợi cá nhân, lừa đảo kiếm tiền hay tham nhũng, che giấu tội ác trước pháp luật bằng cách dối trá.

Chúng ta hãy trung thực trong cuộc sống

Tính trung thực cần được chú trọng giáo dục trong gia đình và xã hội, rèn luyện ngay từ những ngày còn cắp sách tới trường là thành thực với chính bản thân mình. Thẳng thắn, thành thật, trung thực, dũng cảm nhưng phải biết chân thành, khéo léo. Cuộc sống này nếu không có sự trung thực thì con người ta sẽ làm tổn hại cho nhau vì quyền lợi riêng tư.

Sự dối trá chính là nguyên nhân, mầm mống gây ra các vụ tiêu cực trong xã hội, làm băng hoại đạo đức, bao che trù dập làm mất lòng tin, lấy đi đời sống tốt đẹp của mọi người. Nhất là những người nắm cán cân công lý, phải là người có trách nhiệm bổn phận cao, liêm chính, chí công vô tư, thì mới có thể giúp cho đất nước ngày càng đi lên, tiến tới công bằng, dân chủ, văn minh, bền vững và lâu dài.

Đức tính trung thực và thành thật là điều mà mỗi người cần phải rèn luyện trau dồi nhờ tin sâu nhân quả. Vậy sao người ta không rèn luyện nó ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường để khi ra đời ta sẽ xem nó là một trong những điều cần thiết nhất để bước vào cuộc sống hiện đại ngày nay. Người trung thực là người thật thà, ngay thẳng chân thành trong cách đối xử với mọi người, luôn nhìn nhận khách quan về các sự việc trong cuộc sống, luôn tôn trọng và bảo vệ chân lý, bảo vệ lẽ phải.

Hôm nay phải chém tả tơi

Chém cho nắng tắt mưa rơi tủi sầu

Chém cho ông lão gật đầu

Ngỡ mình trẻ lại vuốt râu tự cười

 

Lão bà cũng thấy xinh tươi

Làm duyên làm dáng như thời hăm ba

Chuyện rằng như thế này nha

Ngọc Hoàng nghe Táo ba hoa trình làng

 

Điện đường trường trạm khang trang

Bảng dầy thành tích vẻ vang mọi ngành

Hoàng nghe mà dạ chẳng đành

Tại sao dân cứ chửi anh mẹ trời

 

Bèn sai lão nhọ Thiên Lôi

Điều tra xem xét một hồi ra sao

Ngó nghiêng từ thấp đến cao

Lôi về bẩm báo tào lao thế này

 

Dưới trần quả thật cao tay

"Con gái" thì nói lần này đầu tiên

"Con trai" nói anh rất hiền

Quá khứ em đó chẳng phiền quan tâm

 

"Ngôi sao" thổ lộ như hâm

Yêu đại gia chứ tiền cần chi đâu

"Công ty độc quyền" rất giầu

Bảo làm thua lỗ chẳng mầu mè chi

 

"Thương lái" lại nói nhỡ thì

Bán để hồi vốn lãi gì đâu em

"Ông quan" đôi mắt tèm nhèm

Phong bì thuốc dưỡng gửi kèm công văn

 

"Giám đốc" tôi rất trở trăn

Đóng góp của bạn nào ăn nhằm gì

Thôi hãy cố gắng thêm đi

Cửa sau cúi thấp mà chi nhiều vào

 

Ngọc Hoàng nghe vậy dơ cao

Thả tay đánh khẽ mưa rào rơi tuôn

Giờ đây ta biết ngọn nguồn

Ngày cá nói dối dân buồn kệ dân.

Cách để Phát hiện Nói dối

Biết cách quan sát các biểu hiện trên gương mặt của một người nào đó để xác định xem liệu người đó có đang nói dối hay không sẽ tránh cho chúng ta trở thành nạn nhân của một kẻ lừa đảo. Điều đó cũng có thể giúp chúng ta biết được khi nào mình nên nghe theo tiếng gọi của trái tim để quyết định đến với một kẻ lạ mặt đầy quyến rũ nào đó. Phương pháp phát hiện nói dối trên còn được các nhà phân tích sử dụng khi giúp lựa chọn thành viên bồi thẩm đoàn; còn cảnh sát sử dụng nó trong quá trình điều tra. Ngay cả các thẩm phán cũng dùng phương pháp phát hiện nói dối để quyết định xử có lợi cho bên nào. Để có thể sử dụng những kỹ thuật này, chúng ta cần học cách đọc được những biểu hiện vô cùng nhỏ trên khuôn mặt và cơ thể mà hầu hết mọi người đều bỏ qua. Kỹ năng đó cần phải luyện tập một chút nhưng khi đã thuần thục thì thực sự rất thú vị! Để bắt đầu, vui lòng tiếp tục theo dõi...

Phương pháp 1

Phát hiện Nói dối qua Gương mặt và Ánh mắt

1.Hãy tìm kiếm những biểu hiện cực kỳ nhỏ.

Đó là những biểu hiện thoáng qua trên gương mặt chỉ một phần trăm giây nhưng lại tiết lộ cảm xúc thật đang bị che dấu bởi lời nói dối. Một số người bẩm sinh đã rất tinh nhạy, tuy nhiên hầu hết mọi người phải tự rèn luyện để phát hiện được những biểu hiện vô cùng nhỏ này.

Thông thường, khi một người nói dối, biểu hiện siêu nhỏ đó sẽ là một tâm trạng lo lắng, thể hiện qua đôi lông mày nhíu lại, và tạo nên những nếp nhăn ngắn trên trán.

2.Hãy tìm những dấu hiệu như sờ mũi hay che miệng.

Người ta thường có xu hướng sờ tay lên mũi khi nói xạo, còn khi nói thật thì rất ít khi làm điều đó.Đây có lẽ là do khi dối trá, một lượng adrenaline được sản sinh sẽ dồn lên các mao mạch trên mũi gây ngứa ngáy khó chịu. Kẻ nói dối thường có xu hướng hay che miệng hoặc để tay gần miệng như để che giấu lời nói dối của mình. Khi miệng của họ trở nên căng thẳng, môi mím lại, đó chính là biểu hiện của sự lo âu.

3.Hãy chú ý đến chuyển động của ánh mắt.

Thường thì chúng ta có thể dễ dàng nhận ra ai đó đang nhớ lại hay đang cố bịa chuyện dựa trên cử động mắt. Khi người ta nhớ lại các sự kiện, mắt sẽ liếc lên phía trái nếu họ thuận tay phải. Khi người thuận tay phải nói xạo, mắt họ sẽ liếc về bên phải, còn người thuận tay trái thì ngược lại. Người nói dối thường cũng có xu hướng chớp mắt nhanh hơn (“nháy mắt”). Dụi mắt cũng là một biểu hiện thường thấy khi nói dối, thường gặp ở đàn ông hơn ở phụ nữ.

Để ý đến mí mắt. Khi một người nhìn hoặc nghe thấy điều gì đó họ không đồng ý, mí mắt sẽ khép lại lâu hơn so với khi một cái nháy mắt bình thường. Tuy nhiên, thay đổi này vô cùng nhỏ nên chúng ta phải biết được rằng bình thường trong tình huống không bị căng thẳng, người đó nháy mắt như thế nào, thì mới có thể so sánh chính xác được. Nếu đưa tay hoặc ngón tay lên mắt, điều đó cũng là dấu hiệu cho thấy rằng kẻ đó đang cố gắng "che giấu" sự thật.

Hãy cẩn thận khi đánh giá độ trung thực trong lời nói của ai đó nếu chỉ dựa vào cử động mắt. Các nghiên cứu khoa học gần đây đã bày tỏ sự nghi ngờ về ý kiến cho rằng nhìn chăm chăm về một hướng nhất định có thể là dấu hiệu cho thấy ai đó đang nói dối. Nhiều nhà khoa học cho rằng ánh mắt hướng về đâu cũng không liên quan nhiều lắm đến sự trung thực.

4.Đừng cho rằng có hay không có yếu tố giao tiếp bằng mắt là biểu hiện duy nhất của sự thành thật.

Trái với những gì mọi người thường nghĩ, kẻ nói dối không phải lúc nào cũng tránh giao tiếp bằng mắt. Theo lẽ tự nhiên, người ta thường không nhìn thẳng vào mắt mà nhìn vào những vật cố định để tập trung và nhớ lại sự việc. Còn người nói dối lại cố tình nhìn thẳng vào mắt để trông có vẻ thành thật hơn; kỹ năng đó có thể được luyện tập để vượt qua sự bất an và để "chứng minh" rằng người đó đang nói sự thật.

Thật vậy, người ta đã chứng minh được rằng một số kẻ dối trá có xu hướng "tăng cường" mức độ tiếp xúc bằng ánh mắt để đối phó với thực tế là các điều tra viên thường dùng tiêu chí này để đánh giá mức độ thành thật. Do vậy, chỉ nên dựa vào ánh mắt ác cảm của một người khi bị hỏi những câu hỏi đánh đố như là một biểu hiện để đánh giá chung chung rằng người đó đang cảm thấy căng thẳng hay không.

Phương pháp 2

Phát hiện Nói dối qua Lời nói

1.Hãy chú ý tới giọng nói của người đó, đây có thể là một dấu hiệu giúp chúng ta phát hiện nói dối một cách dễ dàng.

Người đó bỗng nhiên bắt đầu nói nhanh hoặc chậm hơn bình thường, hoặc sự căng thẳng làm cho giọng nói trở nên the thé hoặc run rẩy. Nói lắp bắp hay nói cà lăm cũng có thể là dấu hiệu của lời nói dối.

2.Hãy chú ý đến những chi tiết bị phóng đại.

Hãy xem người đó liệu có phải đang kể lể quá nhiều hay không, ví dụ như, "Mẹ tôi đang sống ở Pháp, ở đó rất đẹp đúng không nào? Bạn không thích tháp Eiffel sao? Ở đó sạch ghê lắm." Quá nhiều chi tiết có thể tiết lộ cho chúng ta rằng người đó đang cố gắng thuyết phục mình tin vào những gì người đó nói.

3.Hãy để ý những cử chỉ cảm tính bốc đồng.

Thời điểm và thời lượng của chúng dường như biến mất khi người ta dối trá. Đó là do kẻ tình nghi đã luyện tập câu trả lời của mình (hoặc đã chuẩn bị cho câu hỏi đó) cũng như cố nói huyên thuyên một chuyện gì đó, bất cứ chuyện gì, chỉ nhằm lấp đầy sự im lặng.

Nếu chúng ta đặt một câu hỏi và người đó ngay lập tức trả lời chúng ta, rất có thể người đó đang nói dối. Khả năng là họ đã tập luyện cho câu trả lời đó nhiều lần hoặc đã nghĩ ra câu trả lời chỉ để nói cho xong.

Một biểu hiện khác là việc thiếu các sự kiện có liên quan đến thời gian, ví dụ như "Tôi đi làm lúc 5 giờ sáng, đến 5 giờ chiều tôi về nhà thì anh ta đã chết rồi." Trong cách trả lời có vẻ xuôi tai này, tất cả những sự việc xảy ra giữa hai thời điểm đã được “thuận tiện” bỏ qua.

4.Hãy chú ý đến phản ứng của người đó trước câu hỏi của chúng ta.

Người thành thật sẽ thấy không cần thiết phải tự vệ, vì họ đang nói sự thật mà. Kẻ lừa bịp thì thấy cần phải bù đắp cho lời nói dối của họ nên sẽ có thể dùng các chiến thuật tấn công, làm chệch hướng hoặc trì hoãn.

Một người thành thật thường đưa ra lời giải thích thậm chí còn chi tiết hơn khi người khác hoài nghi câu chuyện của mình. Còn người có ý muốn lừa dối sẽ không sẵn sàng tiết lộ nhiều mà chỉ lặp đi lặp lại những gì họ đã chuẩn bị sẵn.

Lắng nghe một phút chậm trễ rất ngắn khi người đó đáp lại câu hỏi. Một câu trả lời trung thực sẽ được gợi nhớ lại rất nhanh. Còn những kẻ dối trá cần xem xét lại những gì họ đã nói với người khác để tránh mâu thuẫn và bịa thêm những chi tiết mới nếu cần. Lưu ý rằng đôi khi người ta ngước nhìn lên chỉ là đang cố nhớ lại điều gì chứ không phải họ nói dối – đó có thể chỉ là bản năng tự nhiên mà thôi.

5.Cần cẩn trọng với cách sử dụng từ ngữ của người trả lời.

Ngôn ngữ diễn đạt có thể cho chúng ta những manh mối liệu người đó có đang lừa gạt hay không. Đó là:

Lặp đi lặp lại theo chúng ta từng từ một khi trả lời câu hỏi.

Sử dụng chiến thuật trì hoãn, chẳng hạn như yêu cầu nhắc lại câu hỏi. Các chiến thuật trì hoãn khác bao gồm khen ngợi câu hỏi thật tuyệt vời, rằng câu trả lời không đơn giản chỉ là có hay không, hoặc dùng những câu trả lời kiểu đối đầu như "Còn tùy thuộc vào ý của anh/chị rằng X nghĩa là gì" hay "Thông tin này anh/chị lấy ở đâu ra vậy?"

Tránh dùng dạng rút gọn, cụ thể là nói "I did not do it" thay vì "I didn't do it." Họ đang cố gắng làm rõ nghĩa của lời dối trá đó.

Nói năng lộn xộn và vô nghĩa; những kẻ nói dối thường dừng lại giữa câu, nói lại từ đầu và không thể hoàn thành cả câu nói.

Dùng sự hài hước hay mỉa mai của họ để trốn tránh vấn đề.

Dùng các tuyên bố như "nói thật là," "nói trắng ra," "nói một cách hoàn toàn trung thực là," "tôi được dạy là không bao giờ nói dối,"vv… Đây cũng có thể là dấu hiệu của sự lừa dối.

Nhanh chóng trả lời "Không" để trả lời một câu hỏi mang tính khẳng định, như "Bạn chỉ lau rửa mấy cái bình này qua loa thôi, đúng không?", người đó sẽ trả lời là "Không phải, tôi không hề lau rửa chúng qua loa đâu" cứ như họ đang cố gắng để không bị đánh giá là trả lời chậm trễ.

6.Chú ý khi người đó lặp đi lặp lại lời họ nói.

Nếu như kẻ tình nghi cứ dùng đi dùng lại những từ ngữ giống hệt nhau, hết lần này đến lần khác, thì đó có thể là lời nói dối. Khi bịa chuyện, người ta sẽ cố gắng nhớ lại những cụm từ hoặc câu nói nào đó nhất định để nghe có vẻ hợp lý. Khi được yêu cầu giải thích lần nữa, kẻ dối trá sẽ lại tiếp tục sử dụng lại những câu nói "thuyết phục" y hệt đó.

7.Lưu ý khi người nói bỏ lửng giữa câu.

Nói nửa chừng là khi một kẻ dối trá thông minh cố gắng lèo lái sự chú ý ra khỏi chính mình bằng cách tự mình ngắt giữa chừng khi đang nói và chuyển sang một chủ đề khác. Người ta có thể lái sang câu chuyện khác một cách khéo léo như: "Tôi đang đi — Này, bạn mới cắt tóc hồi cuối tuần đấy à?"

Đặc biệt cẩn trọng với những lời khen ngợi từ kẻ nghi vấn. Những kẻ dối trá biết rõ rằng người khác thường có phản ứng tích cực với những lời tán dương, và việc khen ngợi ai đó có thể giúp họ có cơ hội thoát khỏi cuộc thẩm vấn. Hãy cảnh giác với những lời khen bất ngờ.

Phương pháp 3

Phát hiện Nói dối qua Ngôn ngữ Cơ thể

1.Hãy kiểm tra xem họ có đổ mồ hôi hay không.

Người ta thường đổ mồ hôi nhiều hơn khi nói dối. Thực ra, đo lượng mồ hôi tiết ra là một trong những cách thức mà bài kiểm tra nói dối sử dụng để xác định sự dối trá (còn gọi là "máy phát hiện nói dối" trong phim). Tuy nhiên, nếu chỉ riêng điều này thôi thì không phải lúc nào cũng cho kết quả tin cậy được. Có thể có những người đổ mồ hôi nhiều hơn chỉ vì họ bồn chồn, nhút nhát hoặc do điều kiện gì đó khiến mồ hôi tiết ra nhiều hơn bình thường. Đây chỉ là một trong số nhiều dấu hiệu khác để nhận biết, ví dụ như run rẩy, đỏ mặt và miệng cảm thấy khó nuốt.

2.Cần chú ý khi người đó gật đầu.

Nếu người đó gật hay lắc đầu trái ngược với những gì đang nói, đây có thể là một dấu hiệu, được gọi là "không đồng nhất".

Ví dụ, một người khẳng định rằng họ đã làm điều gì đó, như "Tôi lau mấy cái bình ấy sạch lắm rồi" nhưng lại lắc đầu, thì sự thật là những cái bình đó mới chỉ được lau rửa qua quýt mà thôi. Trừ phi đã luyện tập kỹ càng, thì đây là một lỗi vô ý rất dễ mắc phải vì những phản ứng của cơ thể thường dễ tiết lộ sự thật.

Cũng có khi, khi bị tra hỏi, người đó lưỡng lự một chút trước khi gật đầu. Một người thành thật sẽ gật đầu phụ họa một câu nói hay có câu trả lời "cùng lúc" khi câu hỏi được đưa ra; còn nếu đang cố tình lừa dối, phản ứng đó có thể bị trì hoãn một chút.

3.Hãy đế ý xem người đó có đứng ngồi không yên hay không.

Một dấu hiệu cho thấy ai đó đang nói dối là họ không ngồi yên một chỗ, hoặc là cựa quậy cơ thể, hoặc là quờ quạng bất cứ thứ gì xung quanh họ, nguyên nhân do một lượng năng lượng lo âu được sản sinh trong cơn sợ hãi bị phát hiện. Để giải phóng năng lượng này, những kẻ lừa đảo thường nghịch ngợm bàn ghế, khăn tay hoặc một phần cơ thể mình.

4.Hãy quan sát mức độ bắt chước.

Mọi người thường tự nhiên bắt chước theo hành vi của những người mà họ đang tương tác. Đó là cách xây dựng mối quan hệ và bày tỏ niềm hứng thú. Người nói dối thường ít khi bắt chước theo vì họ còn đang cố dựng chuyện để khiến người nghe cảm thấy tin tưởng. Những ví dụ sau đây sẽ cảnh báo cho bạn biết có điều gì đó không đúng:

Nghiêng người về phía khác. Khi người ta nói thật và chẳng có điều gì phải che giấu, họ thường hướng về phía người nghe. Ngược lại, kẻ lừa đảo thường quay về hướng ngược lại, như một dấu hiệu cho thấy họ không muốn để lộ thông tin nhiều hơn cần thiết. Quay qua chỗ khác cũng có thể đồng nghĩa với việc họ không thích nghe hoặc không có hứng thú, và chỉ muốn kết thúc cuộc nói chuyện này càng nhanh càng tốt.

Với những người thành thật, cử động đầu và cử chỉ trên cơ thể thường được bắt chước theo do tương tác giữa người nói và người nghe. Còn những người đang tìm cách nói dối sẽ làm việc này một cách miễn cưỡng, vì thế biểu hiện không sao chép các hành vi và cử động đầu có thể cho thấy họ đang che giấu điều gì đó. Thậm chí chúng ta có thể phát hiện họ cố ý di chuyển tay qua một vị trí khác hoặc nhìn ra hướng khác.

5.Hãy chú ý cổ họng của người đó.

Khi nói dối, người ta thường cố gắng làm thông cổ bằng cách nuốt nước bọt hoặc hắng giọng. Việc nói dối khiến cho cơ thể của họ tăng cường tiết adrenaline, làm cho lượng nước bọt tiết ra nhiều, rồi lại ít đi. Khi miệng tiết nhiều nước bọt, đối tượng sẽ cố nuốt xuống. Còn khi miệng bị khô, người đó sẽ hắng giọng.

6.Hãy kiểm tra nhịp thở của người đó.

Kẻ lừa đảo thường thở nhanh hơn, thở một hơi dài sau nhiều hơi thở ngắn. Miệng do đó sẽ bị khô (khiến phải đằng hắng nhiều lần). Một lần nữa, nguyên nhân là do cơ thể họ rơi vào tình trạng căng thẳng, khiến tim đập nhanh hơn và phổi cần nhiều không khí hơn.

7.Cũng nên chú ý đến hành vi của các bộ phận khác trên cơ thể.

Hãy quan sát bàn tay, cánh tay và chân của người đó. Trong tình huống không mấy căng thẳng, người ta thường tỏ ra rất thư giãn, chiếm nhiều không gian thông qua việc dang rộng hai tay và cánh tay, thậm chí còn duỗi chân thoải mái. Đối với kẻ đang nói dối, những bộ phận này lại có xu hướng thu gọn lại, cứng nhắc và hướng về phía cơ thể họ. Người đó có thể sờ tay lên mặt, tai, hoặc phía sau cổ. Khoanh tay, bắt chéo chân và hạn chế cử động bàn tay có thể là dấu hiệu rằng người đó không muốn tiết lộ thông tin.

Những người nói dối thường tránh di chuyển tay trong khi đây là một hành động rất bình thường trong một cuộc tranh luận hoặc đối thoại. Dấu hiệu cảnh báo có thể là đối tượng sẽ tránh không chỉ trỏ ngón tay, xòe bàn tay hoặc chạm các đầu ngón tay vào nhau (khi các đầu ngón tay chụm lại thành hình tam giác, điều đó cho thấy người đó muốn nói ra những điều đang suy nghĩ),vv.

Cần kiểm tra các khớp ngón tay. Những người nói dối khi ngồi im sẽ bám chặt vào cạnh ghế hoặc các vật thể khác cho đến khi các đốt ngón tay chuyển sang trắng bệt mà họ không hề hay biết .

Hành động chải chuốt cũng là dấu hiệu thường thấy ở những kẻ lừa đảo, như vuốt tóc, chỉnh cà vạt hay nghịch cổ tay áo.

Hãy ghi nhớ hai cảnh báo sau:

Những kẻ lừa đảo có thể cố tình tỏ ra uể oải để tạo cảm giác "thư giãn". Hành động ngáp dài và buồn chán có thể là dấu hiệu cho thấy họ đang cố diễn trò, tỏ ra hững hờ với tình huống để che giấu sự lừa dối. Họ thư giãn không có nghĩa là họ không nói dối.

Ghi nhớ rằng những dấu hiệu trên có thể chỉ là dấu hiệu của sự lo lắng chứ không phải là dối trá. Đối tượng nghi vấn có thể không nhất thiết phải cảm thấy hồi hộp vì nói dối.

Phương pháp 4

Phát hiện Nói dối qua Chất vấn

1.Hãy cẩn trọng.

Mặc dù có thể phát hiện ra sự không trung thực và những lời lừa bịp, cũng có khi chúng ta đánh giá oan cho người khác. Rất nhiều "dấu hiệu" như tính ngại ngùng, nhút nhát, vụng về hay cảm giác xấu hổ/tự ti có thể khiến người khác trông giống như một kẻ dối trá. Một người đang phải chịu áp lực rất dễ bị hiểu nhầm thành lừa gạt vì những biểu hiện của sự căng thẳng khá tương đồng với những dấu hiệu của dối trá. Vì thế, điều quan trọng là chúng ta phải lưu ý cả một "chuỗi" những hành vi và phản ứng đáng ngờ khi quan sát một đối tượng nghi vấn có nói dối hay không, vì sẽ không có biểu hiện "À, ra thế!" rõ ràng nào cả.

 2.Hãy xem xét một cách tổng thể.

Khi đánh giá ngôn ngữ cơ thể, lời nói và các dấu hiệu khác cho thấy sự dối trá, phải xem xét các yếu tố sau:

Bình thường, nếu không ở trong tình huống bị chất vấn như hiện tại, người đó có dễ bị căng thẳng quá mức hay không?

Có liên quan đến yếu tố văn hóa nào không? Có thể hành vi này là bình thường trong nền văn hóa này nhưng lại được cho là thiếu trung thực trong một nền văn hóa khác.

Chúng ta có thành kiến hay định kiến cá nhân với người này hay không? Chúng ta có muốn người này là kẻ nói dối? Hãy cẩn thận, nếu không sẽ rơi vào bẫy đấy!

Người này đã từng nói dối chưa? Cụ thể là họ có phải là kẻ lọc lừa đầy kinh nghiệm?

Có động cơ nào không? Chúng ta có lý do chính đáng để nghi ngờ họ nói dối hay không?

Chúng ta có thực sự giỏi phát hiện nói dối? Chúng ta đã xem xét toàn cảnh hay mới chỉ chăm chăm vào một hoặc hai dấu hiệu?

3.Hãy dành thời gian thiết lập mối quan hệ với người bị cho là lừa đảo và tạo nên một bầu không khí thoải mái.

Đừng cho họ thấy chúng ta nghi ngờ người đó dối trá, hãy cố gắng bắt chước ngôn ngữ cơ thể của người đó và nhịp độ của cuộc đối thoại. Khi chất vấn, hãy hành động một cách có hiểu biết, không độc đoán. Phương pháp này sẽ giúp họ thôi không cảnh giác và chúng ta có thể đọc được các dấu hiệu dễ dàng hơn.

4.Cần thiết lập các dữ liệu tham khảo.  

Đó là cách người đó ứng xử khi không nói dối. Điều đó giúp chúng ta thấy được cách họ đang cư xử hiện giờ có khác biệt gì với cư xử thường ngày của họ không. Hãy bắt đầu bằng việc tìm hiểu người mà mình chưa biết rõ rồi từ đó tiếp tục tiến xa hơn – người ta thường thành thật trả lời những câu hỏi cơ bản về bản thân. Với những người ta đã hiểu rõ, chúng ta có thể kiểm tra dữ liệu tham khảo bằng cách hỏi người ta những thông tin mà mình đã có câu trả lời.

5.Cần học cách phát hiện độ sai lệch.

Thường thì khi nói dối, người ta sẽ kể những câu chuyện có thật, nhưng lại cố tình không trả lời câu hỏi của chúng ta. Nếu một người trả lời câu hỏi "Bạn đã bao giờ đánh vợ mình chưa?" bằng câu trả lời kiểu "Tôi yêu vợ tôi lắm, tại sao lại làm vậy được chứ?" thì theo ngữ nghĩa, anh ta đang nói sự thật nhưng lại tránh né câu trả lời chính của chúng ta. Điều này chứng tỏ anh ta đang nói dối hoặc cố tình che giấu điều gì đó.

6.Yêu cầu người đó kể lại câu chuyện lần nữa.  

Nếu chúng ta vẫn chưa thực sự chắc chắn họ có nói thật hay không, hãy yêu cầu họ lặp lại câu chuyện nhiều lần. Rất khó để lặp lại các thông tin không đúng sự thật. Trong quá trình kể lại câu chuyện mà họ dựng nên, kẻ dối trá có thể sẽ nói điều gì đó mâu thuẫn, không đúng sự thật hoặc bịa đặt.

Yêu cầu người đó tường thuật câu chuyện ngược từ sau trở về trước. Điều này cực kỳ khó, nhất là khi chúng ta yêu cầu không được thiếu sót chi tiết nào. Thậm chí một kẻ dối trá chuyên nghiệp cũng khó có thể lừa đảo một cách hoàn hảo nếu phương pháp này được áp dụng.

7.Nhìn chằm chằm vào kẻ bị tình nghi với ánh nhìn hoài nghi.

Nếu đang nói dối, người đó sẽ sớm trở nên bồn chồn và bất an. Còn nếu đang nói thật, người đó sẽ thường tỏ ra giận dữ hoặc nản chí (như mím môi, nhíu mày, nhướng mí mắt và nhìn lại trừng trừng).

8.Hãy im lặng.

Kẻ dối trá cảm thấy rất khó khăn nếu phải lấp đầy sự im lặng do chúng ta tạo ra. Người đó muốn ta tin vào những lời nói dối do họ thêu dệt nên; do đó, sự im lặng khiến họ không thể biết được ta đã bị thuyết phục hay chưa. Nếu ta kiên nhẫn và im lặng, rất nhiều kẻ lừa đảo sẽ tiếp tục huyên thuyên để lấp đầy khoảng trống đó, thêm thắt và rất có thể sẽ phạm sai lầm ngay lúc đó khi chưa hề bị chất vấn gì!

Những kẻ dối trá sẽ cố gắng xem liệu ta đã tin vào câu chuyện mà họ dựng nên hay chưa. Nếu ta không có bất cứ biểu hiện gì, nhiều kẻ sẽ cảm thấy đứng ngồi không yên.

Nếu ta là người biết cách lắng nghe, ta sẽ tránh không cắt đứt câu chuyện của họ, đây là một kỹ thuật tuyệt vời giúp vấn đề tự bộc lộ. Hãy luyện tập cách lắng nghe mà không làm gián đoạn người khác nếu ta có khuynh hướng đó – điều này không chỉ giúp ta có thể phát hiện nói dối mà còn giúp ta trở thành một người biết lắng nghe một cách hiệu quả hơn.

9.Hãy theo đuổi đến cùng.  

Nếu có điều kiện, hãy xác minh sự thật đằng sau những gì kẻ lừa đảo nói ra. Một kẻ dối trá lão luyện có thể sẽ nói với ta những lý do ta không nên nói chuyện với những người có thể giúp ta xác nhận hoặc phủ nhận câu chuyện. Đây cũng có thể là sự lừa bịp, thế nên đừng ngần ngại mà hãy đi kiểm tra ngay với những người mà kẻ nói dối đã cảnh báo. Bất kỳ căn cứ nào mà có thể xác minh được thì nên đối chiếu và kiểm tra.

Lời khuyên

Ta nên kiểm tra xem lời nói dối đó có hợp lý hay không. Khi nói dối, hầu hết mọi người đều lo lắng và có xu hướng bịa đặt ra những điều chẳng có ý nghĩa gì. Nếu họ kể cho ta quá nhiều chi tiết, có thể họ đang nói dối. Yêu cầu họ lặp lại câu chuyện nhiều lần và hãy chắc chắn tất cả các câu chuyện họ kể đều giống nhau.

Ta càng hiểu biết về ai đó thì càng dễ dàng nhận ra lối suy nghĩ của họ, và càng dễ dàng nhận thấy khi nào họ nói sai sự thật.

Một số hành vi của kẻ dối trá đã đề cập ở trên có thể trùng hợp với phản ứng và hành vi của người không hề nói dối chút nào. Những người hay lo lắng, nhút nhát, dễ bị khiếp sợ và đầy cảm giác tội lỗi… vì một lý do nào đó, vv. có thể phản ứng lại một cách lo lắng và tội nghiệp khi bị chất vấn hoặc bị áp lực. Những người này có thể dễ dàng trở nên phòng thủ nếu bị buộc tội nói dối, đặc biệt là những người có ý thức mạnh mẽ về tính trung thực và sự công bằng. Trông có vẻ như họ đang nói dối, nhưng thường là họ chỉ đang bị sốc hoặc xấu hổ khi bất ngờ trở thành trung tâm của sự chú ý.

Những kẻ dối trá thường sử dụng các sự vật sự việc xung quanh họ để thêm thắt chi tiết vào lời nói dối. Ví dụ như, đang có một cây bút trên bàn và họ sẽ thêm chi tiết cây bút vào câu chuyện của họ. Đây cũng là dấu hiệu cho thấy họ đang nói dối.

Nếu ta nghĩ ai đó đang nói sai sự thật, hãy hỏi vào chi tiết. Nếu họ tỏ ra lưỡng lự hoặc sờ tay vào mặt, đây có thể là tín hiệu tố cáo họ đang nói dối!  

Một số người nổi tiếng là lừa đảo. Hãy lưu ý điều này, nhưng đừng để nó dẫn dắt chính kiến của ta. Con người ta luôn luôn thay đổi, việc thiếu niềm tin vào một người vì quá khứ của họ có thể ngăn họ bước sang một trang mới của cuộc đời. Quá khứ trước đây đâu phải là tất cả – cũng như những dấu hiệu dối trá cần phải được đặt trong một bối cảnh rộng lớn hơn, và căn cứ từng trường hợp cụ thể. Cần xem xét rằng đôi khi những người có quá khứ lẫy lừng có thể bị kẻ khác dàn dựng đổ tội để hưởng lợi.

Nếu ta biết rõ về ai đó thì việc biết được người đó có nói dối hay không sẽ dễ dàng hơn nhiều.  

Đột ngột thay đổi chủ đề hoặc kiếm chuyện gây cười có thể báo hiệu sự lừa bịp. Việc trở nên tự vệ cao độ, nhìn ra hướng khác hoặc cố gắng thuyết phục ta bằng cách nhìn thẳng vào mắt cũng vậy. Đôi khi, họ sẽ bắt đầu đặt câu hỏi cho ta để hướng sự chú ý ra khỏi họ. Một số người nói dối rất giỏi, thậm chí chẳng bộc lộ bất kỳ dấu hiệu nào rõ rệt. Ta phải dựa vào cảm xúc của riêng ta và những bằng chứng mà ta thấy được.

Những kẻ dối trá thường không nói quá nhiều. Nếu ta hỏi, có phải anh đã làm vậy không? Họ sẽ đơn giản là trả lời có hoặc không. Hãy cẩn trọng. Hãy hỏi thêm có phải anh đã làm vỡ lọ hoa? Như thế nào? Ta có thể tìm ra sự thật.

Nếu ta nói "Tôi không tin" hay "Nghe có vẻ không đúng", kẻ dối trá sẽ nổi điên và nói to hơn mức bình thường. Hãy cố gắng đàm thoại, thay vì buộc tội hay chửi rủa.

Cảnh báo

Hãy cẩn trọng với mức độ ta đánh giá tính trung thực của người khác. Nếu ta lúc nào cũng chăm chăm tìm kiếm những lời nói dối, người ta sẽ tránh bạn vì sợ bị chất vấn. Luôn ở thế tấn công và nghi ngờ tất cả mọi người không phải là sự cảnh giác mà là dấu hiệu của sự mất niềm tin trầm trọng.

Cần biết rằng có những người thích nhìn chằm chằm mắt đối mắt với ta. Có thể họ đã luyện tập như vậy như một cách để làm người khác nổi cáu hoặc đơn giản họ nghĩ đó là phép lịch sự vì có người đã bảo họ như vậy!

Một số người thực sự bị khô cổ họng và rất tự nhiên, họ cứ hắng giọng và nuốt nước bọt thường xuyên như vậy.

Buộc mình nở nụ cười đôi khi chỉ là đang cố gắng tỏ ra lịch sự; ta đừng xem đó là vấn đề. Nếu ai đó giả vờ cười với ta, cũng có nghĩa là họ muốn tạo ấn tượng tốt với ta, quý mến ta và thể hiện sự tôn trọng đối với ta 

Ngôn ngữ cơ thể là một dấu hiệu, nhưng không phải là thực tế. Đừng trừng phạt ai đó chỉ vì cách ta nhìn nhận và suy đoán ngôn ngữ cơ thể và câu chuyện của họ. Luôn luôn phải tìm kiếm chứng cứ chắc chắn trước khi đưa ra kết luận cuối cùng. Ngoài ra, đừng biến việc khám phá một kẻ nói dối thành một tình huống kiểu "Nếu không làm cho ra trò thì mình chẳng khác nào một kẻ ngốc"; hãy bỏ qua ý thức cá nhân của ta về sự công bằng qua một bên và tìm kiếm sự thật, động cơ và những hậu quả nghiêm trọng hơn. Mặc dù ta có quyền cảm thấy bị phản bội và tổn thương nếu ai đó đã nói dối gây hại cho ta, việc muốn người ta trở thành người dối trá theo định kiến của mình có thể làm lu mờ sự phán đoán của ta.

Các nghiên cứu cho thấy khi chất vấn những kẻ bị tình nghi, người ta luôn thực hiện bằng tiếng mẹ đẻ của họ vì kể cả những chuyên gia về ngoại ngữ khi được hỏi bằng thứ tiếng không phải tiếng mẹ đẻ cũng sẽ có những phản ứng khác (trong lời nói và ngôn ngữ cơ thể).

Một số người thấy bồn chồn khi họ cần đi vệ sinh hoặc khi họ thấy quá nóng/lạnh.

Nhận thức được những hạn chế của người bị tàn tật. Hạn chế đó có thể ảnh hưởng đến phản ứng của một người, vì vậy, việc áp dụng những tiêu chuẩn của người bình thường có thể dẫn đến sự suy diễn sai lầm. Hãy tìm hiểu xem bình thường họ hành động ra sao, rồi từ đó nhận ra những khác biệt.

Những người tự kỷ (bao gồm những người mắc chứng rối loạn tự kỷ) có thể thấy bồn chồn, lo lắng và tránh giao tiếp bằng ánh mắt, đó là một phần phản ứng cơ thể tự nhiên của họ.

Chứng ám ảnh (nhất là chứng sợ giao tiếp xã hội và rối loạn căng thẳng sau chấn thương tâm lý, gọi là PTSD) đôi khi trông giống như đang nói dối; người đó có thể tránh giao tiếp bằng mắt, tránh né người khác và hành xử một cách lo lắng

Những người khiếm thính hoặc gặp vấn đề về thính giác thay vì nhìn vào mắt ta, họ sẽ nhìn vào miệng để đọc khẩu hình và hiểu hơn về những gì ta đang nói.

Các triệu chứng rối loạn lưỡng cực (hưng phấn - trầm cảm) bao gồm việc nói rất nhanh khi người đó đang hưng phấn.

Mình nói dối ta mình chửa có chồng,

Ta đi qua ngõ mình bồng con ra.

Con mình khéo giống con ta,

Con mình bảy rưỡi, con ta ba phần.

 

Ai mà nói dối cùng ai,

Thì trời giáng hạ cây khoai giữa đồng.

Ai mà nói dối cùng chồng,

Thì trời giáng hạ cây hồng bờ ao.

Cách để Đối phó với người nói dối

Chúng ta có biết một người nào đó dường như không thể thốt ra lời nói thật? Có những người nói dối để được mọi người nghĩ tốt hơn về mình hoặc để đạt được điều họ muốn, có những người thì thực sự tin vào những điều họ nói. Dù là trường hợp nào, đối mặt với người nói dối là một cách hiệu quả để bắt đầu ứng phó với hành vi xấu của họ. Điều quan trọng cần nhớ là, chúng ta không có khả năng thay đổi người khác – sau cùng, tất cả những gì chúng ta có thể làm nói lên sự thật. Nếu muốn biết thêm về cách đối phó với người nói dối, chúng ta hãy đọc tiếp.

Phần 1

Đánh giá tình hình

1.Nhận biết khi ai đó nói dối.  

Sẽ không khó để phát hiện một người đang nói dối nếu chúng ta biết cần phải để ý điều gì. Khi biết cách nhận ra ai đó đang cố lừa mình, chúng ta có thể đoán được mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Chúng ta hãy học cách quan sát dáng vẻ và hành động của người đó trong các tình huống bình thường, không áp lực, sau đó đối chiếu với hành động của họ khi chúng ta nghi ngờ họ nói dối. Dần dần, chúng ta sẽ có khả năng đọc được ngôn ngữ cơ thể của người đó đủ để phát hiện khi nào thì họ đang nói sai sự thật.

Kiểm tra xem người đó biểu hiện như thế nào khi ta hỏi về ngày sinh hoặc quê quán của họ, sau đó so sánh với hành vi của họ khi ta hỏi một câu khó trả lời hơn, chẳng hạn như cô ấy có từng ăn nằm với bạn trai của ta hoặc từng làm giả số liệu trong công ty không. Nếu người đó nói sự thật, họ sẽ không có dấu hiệu căng thẳng khi trả lời các câu hỏi khó hơn.

Quên đi lời khuyên mà có lẽ chúng ta đã từng nghe, rằng dấu hiệu không giao tiếp bằng mắt cho thấy ai đó đang nói dối; thực tế là từ giai thoại này mà nhiều kẻ nói dối đã cố ý giao tiếp bằng mắt.

Khi nói dối, cơ thể người ta thường có biểu hiện căng thẳng một cách vô thức. Chúng ta hãy quan sát các dấu hiệu sau:

Nụ cười giả tạo chỉ ở trên môi, không thể hiện trên mắt.

Giọng nói có âm sắc cao hơn bình thường.

Đồng tử giãn nở.

Chớp mắt rất chậm (và chớp mắt nhanh khi đã nói xong)

Cử động chân bồn chồn, chẳng hạn như nhịp ngón chân hoặc xê dịch bàn chân.

Sờ lên mặt, chẳng hạn như liên tục che miệng, mắt hoặc mũi.

2.Tìm quy luật của những lời nói dối.

Nhiều người nói dối về một số đề tài cực kỳ nhạy cảm đối với họ - thường đó là hành vi xấu của họ trong quá khứ hoặc một sự kiện nào đó khiến họ xấu hổ. Nếu họ thường nói dối khi được hỏi về một chủ đề nhất định, có lẽ chúng ta chỉ cần dừng lại và đừng gây áp lực. Tuy nhiên, nếu những lời nói dối của họ dường như không tuân theo quy luật nào hoặc vì bất cứ lý do nào thì nghĩa là ta đang phải đối mặt với vấn đề lớn hơn.

Nếu một người nào đó luôn nói dối mỗi lần chúng ta hỏi rằng vì sao bố của cậu ấy luôn vắng nhà, vì sao cậu ấy không tốt nghiệp trung học, hoặc vì sao cậu ấy không chịu nói chuyện với một người nào đó, có lẽ lời đáp cho những câu hỏi này là “không phải việc của bạn”. Trừ khi chúng ta và người đó có quan hệ tình cảm mật thiết, còn không, chúng ta không có quyền biết mọi chi tiết về cuộc sống của người khác.

Tuy nhiên, nếu người đó thường nói dối chẳng vì lý do nào, thậm chí nói dối cả những chuyện dường như nhỏ nhặt, có thể họ là người có thói quen nói dối. Hành vi nói nói dối của họ không theo một kiểu mẫu nào, vì vậy chúng ta sẽ rất khó thông cảm với mục đích che giấu sự thật của họ.

3.Xác định xem những lời nói dối của người đó có gây hại hay không.

Chẳng ai dễ chịu khi phải nghe những lời nói dối, nhưng có một số lời nói dối là vô hại và có những lời nói dối gây ra nhiều tác hại hơn. Trước khi can thiệp, chúng ta cần tìm hiểu xem những lời nói dối của người đó tác động như thế nào đến chúng ta, đến bản thân họ cũng như những người có thể có liên quan khác.

Có phải người đó chỉ tự vệ để khỏi phải nói quá nhiều? Nếu như vậy thì đó không phải là chuyện lớn.

Có phải người đó nói dối để điều khiển người khác? Có phải mọi người dựa trên những điều người đó nói để ra quyết định mà không nhận ra mình đang bị lừa? Đây là một vấn đề cần phải xử trí.

Có phải người đó nói dối để che giấu hành vi xấu, chẳng hạn như ăn cắp, gian lận hoặc làm tổn thương người khác? Hành vi này có tác động rất nghiêm trọng.

4.Để ý xem người đó có thích thú khi nói dối không.

 Có một số người thích nói dối hơn là nói thật. Hành vi này có thể xem như một thói nghiện đem lại cảm giác khoan khoái cho người đó mỗi khi họ thốt ra lời nói dối. Những kẻ nói dối trơ tráo mà không bị phát hiện trong thời gian dài có thể bắt đầu xem nói dối là một cách sống hơn là vì cần thiết. Những kẻ nói dối theo thói quen rất khó sửa chữa, vì đối với họ, hành vi nói dối cũng gây nghiện như bất cứ chứng nghiện nào khác. 

5.Tìm những dấu hiệu của kẻ nói dối bệnh lý (pathological liar).  

Những kẻ nói dối bệnh lý nói ra những điều dối trá xa sự thật đến mức rất dễ nhận biết. Những người này thường tin vào những điều mình nói. Họ kể với chúng ta những câu chuyện phi lý với vẻ mặt “tỉnh bơ” và nghiêm túc đến mức chúng ta không thể nào không tin được. Đây là một chứng rối loạn tâm lý. Thật không may, chúng ta không thể nói với những người này rằng họ đang nói dối, bởi vì bản thân họ tin rằng mình nói thật. Tuy nhiên, chúng ta vẫn nên đối mặt với những người này để xác định xem liệu một tiếng nói thức tỉnh có thể giúp họ chịu tìm cách trị liệu hay không.

Phần 2

Đối mặt với kẻ nói dối

1.Ghi chép lại những lời nói dối.

Viết ra từng lời nói dối mà ta nhận ra kèm với những chi tiết diễn giải vì sao mình biết đó là lời nói dối. Điều tra để có bằng chứng thay vì chỉ dựa vào linh cảm. Chúng ta cần phải chứng tỏ mình biết chắc chắn rằng họ đang lừa dối.

Việc đối chất với người nói dối sẽ dễ hơn nhiều nếu ta thu thập được những bằng chứng “rành rành”, chẳng hạn như email hoặc giấy tờ trái ngược với những gì người đó nói.

Nếu chúng ta dựa vào lời người khác để vạch ra lời nói dối, hãy cố gắng tìm được nhiều người thay vì chỉ một người.

2.Nói chuyện riêng với người đó.

Vạch rõ hành vi xấu của một người trước mặt những người khác là cách hành xử lạnh lùng và thường không thể giúp người đó thay đổi. Tốt nhất là ta nên trao đổi với họ ở nơi riêng tư, như vậy cảm giác xấu hổ và lúng túng của họ sẽ không đi đến mức bùng nổ. Ta hãy bình tĩnh nói rằng mình tin là người đó đang nói dối. Đưa ra dẫn chứng cụ thể về lời nói dối mà mình muốn làm cho ra lẽ.

Đừng gọi người đó là kẻ dối trá. Như đã nói, đầu tiên chúng ta nên nhẹ nhàng thì tốt hơn. Thường thì người đó sẽ xấu hổ khi bị phát hiện nói dối và sẽ dừng lại.

3.Cho người nói dối cơ hội để giải thích.  

Quan sát kỹ ngôn ngữ cơ thể của người đó xem có thêm các dấu hiệu chứng tỏ họ đang nói dối không. Lắng nghe họ phân trần. Nếu người đó thừa nhận là họ nói dối và xin lỗi, có thể chúng ta không cần đẩy cuộc đối đầu đi xa hơn. Nói cho rõ mọi việc và kết thúc cuộc đối thoại bằng cách bày tỏ rằng bạn mong là điều đó không xảy ra lần nữa.

4.Đưa ra bằng chứng về lời nói dối.

Nếu người đó tìm cách đối phó, chống chế hoặc tiếp tục nói dối, vậy thì đã đến lúc chúng ta đưa ra các bằng chứng. Cho người đó xem các email, giấy tờ hoặc các chứng cớ khác mà ta thu thập được để chứng minh họ đã nói dối mình. Đến lúc này ta đã dồn người nói dối vào chân tường, và có lẽ họ sẽ im lặng hoặc bắt đầu xin lỗi.

5.Nói rằng ta đã mất lòng tin.

 Lời nói này sẽ rất khó nghe, và người kia có lẽ sẽ khó chịu khi ta nói không thể tin một lời nào của họ nữa. Giải thích rằng ta không thể tránh được cảm giác họ có thể sẽ lại nói dối, và ta sẽ không tin người đó cho đến khi họ chứng minh được sự trung thực của mình trong một thời gian dài.

Thông thường người ta rất xấu hổ về việc này, và có thể họ sẽ cam kết rằng từ giờ trở đi sẽ nói sự thật.

Những người nói dối theo thói quen có thể thừa nhận rằng họ nghiện nói dối và nhờ ta giúp đỡ để chấm dứt hành vi xấu này. Có thể chúng ta phải đối mặt với họ nhiều lần cho đến khi họ bỏ được thói xấu đó; với một số người thì đó là cuộc chiến không bao giờ kết thúc.

Những người nói dối bệnh lý và người rối loạn nhân cách chống đối xã hội sẽ không lay chuyển khi chúng ta đối đầu để làm rõ chuyện với họ. Nói dối là một phần thiết yếu trong nhân cách của những người này.

Chúng ta có thể tìm dịch vụ tư vấn nếu đang ở trong một mối quan hệ với người nói dối. Phạm Minh Tuyên, chuyên gia hẹn hò và mối quan hệ cho biết: "Nếu bạn thấy người ấy nói dối, hãy cho họ biết quan sát của bạn, chia sẻ cảm giác của bạn và đề nghị cách để họ xử lý huống tương tự trong tương lai. Nếu đó là một lời nói dối nghiêm trọng, có thể bạn nên tham gia trị liệu cho cặp đôi để vượt qua sự đổ vỡ lòng tin hoặc cảm giác bị phản bội, đồng thời chữa lành vết thương trong mối quan hệ đó."

6.Gợi ý cho người đó điều trị tâm lý nếu cần thiết.

Ta hãy nói với họ rằng thói quen nói dối quá mức hoặc nói dối một cách vô thức có thể điều trị được. Khuyến khích người đó tìm sự giúp đỡ bên ngoài trước khi đánh mất lòng tin của tất cả mọi người. Những điều dối trá thì trước sau gì cũng lộ ra – và hậu quả là họ có thể mất công việc, hủy hoại các mối quan hệ và làm hỏng các cơ hội sống trung thực hơn.

Phần 3

Xử lý hậu quả

1.Hiểu rằng có thể phải mất một thời gian để người đó thôi nói dối.

Những người đã quen nói dối thường không thể từ bỏ thói quen này ngay lập tức. Đừng ngạc nhiên nếu sau này ta lại bắt gặp họ nói dối. Tùy vào mối quan hệ của mình với người đó, có thể chúng ta muốn hoặc không muốn tiếp tục giúp đỡ họ ngừng nói dối bằng cách lặp đi lặp lại các bước thu thập các bằng chứng, đối mặt để vạch rõ lời nói dối và báo với họ rằng lòng tin đã bị phá vỡ.

2.Biết rằng ta không có khả năng thay đổi hành vi của người khác.  

Xét cho cùng, chúng ta không thể biết người ta đang nghĩ gì trong đầu. Nếu một người muốn ngừng nói dối, họ sẽ phải cam kết và giữ lời. Nếu người đó không muốn thay đổi thì chúng ta hoàn toàn không thể làm gì được.

3.Bảo vệ bản thân khỏi bị người nói dối làm hại.   

Việc đối phó với kẻ nói dối dễ khiến người ta nản lòng. Ngay khi chúng ta tưởng rằng có thể bắt đầu lấy lại lòng tin thì người đó lại khiến ta thất vọng và buộc mình phải làm lại từ đầu. Điều quan trọng mà ta cần làm là tránh người đó và dành thời gian cho những người mà mình có thể tin tưởng. Ta cũng có thể cân nhắc tìm chuyên gia tư vấn để giúp mình xử lý những cảm xúc lẫn lộn phát sinh khi ở gần kẻ nói dối.

Đừng để bị ám ảnh bởi những lời nói dối của người đó. Đảm bảo rằng chúng ta nắm được sự thật. Những kẻ giỏi nói dối có tài nói dối như thật, và điều quan trọng là chúng ta phải phân biệt được sự thật trong những chuyện bịa đặt. 

Chấm dứt quan hệ với người nói dối nếu tình hình vượt khỏi tầm tay chúng ta. Đừng để mình bị cuốn vào vấn đề của họ. Đến một lúc nào đó, có thể chúng ta cần phải từ bỏ một mối quan hệ độc hại. Sau khi đã làm tất cả những gì có thể, ta hãy cắt đứt với họ và bắt đầu chữa lành cho mình. 

Lời khuyên

Khi đối mặt với người nói dối, chúng ta hãy tập trung nói về sự phản bội lòng tin và điều đó tác động như thế nào đến mối quan hệ của hai bên.

Đừng gây chiến, vì điều này có thể khiến tình hình xấu thêm.

Tránh xa những người hay nói dối.

Suy nghĩ xem nguyên nhân nào khiến họ nói dối. Có thể họ mong muốn được chú ý, và đó là lý do không phải lúc nào cũng phủ nhận được, hoặc có thể họ có những vấn đề mà họ không dám đối mặt.

Chỉ nói sự thật. Những người nói dối ghét nghe sự thật, bởi vì khi đó họ bị phơi bày trước thực tế và buộc phải chịu thua.

Lắng nghe thật kỹ khi người đó nói. Người nói dối thường hay bị lỡ lời và kể câu chuyện của họ hơn một lần mà nếu nghe kỹ chúng ta sẽ nhận thấy sự mâu thuẫn.

Đừng quyết định những vấn đề quan trọng dựa trên những lời mà người nói dối kể với mình.

Những kẻ nói dối với chủ đích làm hại chúng ta có thể nói đến mức khiến cho gần như tất cả mọi người chống lại chúng ta. Ta buộc phải vạch mặt kẻ nói dối và cho mọi người biết sự thật. Những kẻ nói dối lạnh lùng sẽ không mảy may quan tâm đến người bị hại bởi lời nói của họ.

Cố gắng hiểu nguyên nhân khiến người đó nói dối và ứng xử cho phù hợp. Hãy giúp họ nếu như ta có thể làm được điều gì đó. Nếu không, ta hãy tránh đi.

Cẩn thận khi vạch mặt một kẻ nói dối, đặc biệt nếu người đó có tính bạo lực. Đôi khi những người này nổi xung thiên để khỏi phải nói sự thực, hoặc họ có thể bẻ cong những lời nói của ta, kích động ta và cố vu khống ta nói dối.

Cảnh báo

Cơn giận dữ và những lời nói gay gắt chỉ làm tăng sự thù ghét và chứng tỏ những lời nói dối của họ về ta là đúng. Đừng mắc mưu người đó khi ta tự biến mình thành người nhỏ mọn, vì điều này chính là mong muốn của một kẻ nói dối chuyên đâm sau lưng và ngấm ngầm làm hại người khác.

“Tôi biết lắm, trời ơi, tôi biết lắm!

Hỡi lòng dạ sâu xa như vực thẳm!

Tôi biết rằng người nói vậy cười chơi

Tiếng đã làm tôi tê tái cả người,

Tim ngừng đập, để thu hồn nghe lắng,

Máu ngừng chạy, để cho lòng bớt nặng,

Tôi biết rằng, chỉ cách một ngày sau,

Cây bên đường sẽ trông thấy tôi sầu,

Đi thất thểu, đi lang thang, đi quạnh quẽ.

 

Vì vội kiếm tìm nhau, tôi sẽ

Chỉ thấy người thương nhưng chẳng thấy tình thương,

Và như màu, theo nắng nhạt, như hương

Theo gió mất, tình người đà tản mác.

Tôi sẽ trốn, thẫn thờ, ngơ ngác,

Trái tim buồn như một bãi tha ma,

Gượng mỉm cười: "người quên nghĩ rằng ta

Sẽ đau đớn bởi một lời nói dối".