CON NGƯỜI SỐNG VỚI TRÁI TIM YÊU THƯƠNG VÀ HIỂU BIẾT

 Sống ở đời cần chữ tín,

Nói chân thật, lời từ ái,

Không nói tục, lời xảo trá,

Không gian dối để hại người.

 

Sống không giận không hờn không oán trách

Sống mỉm cười với thử thách chông gai

Sống vươn lên cho kịp ánh ban mai

Sống chan hòa với những người chung sống...

 

Sống là động nhưng lòng luôn bất động

Sống là thương nhưng lòng chẳng vấn vương

Sống hiên ngang danh lợi xem thường

Tâm bất biến giữa dòng đời vạn biến.

“ Cuộc sống không phải bao giờ cũng như mình mong muốn, cho nên,đừng buồn phiền, bởi vì đời là như vậy.”

Hiểu biết :Ai cũng mong muốn mình hiểu biết nhiều, càng hiểu biết nhiều cuộc sống càng dễ chịu, vui tươi, hạnh phúc. Những ai ít hiểu biết sẽ có một cuộc sống chật vật, gian khổ, vất vả (Hard life), ít khi thấy có nụ cười.

Vậy “hiểu biết” là gì?

Theo “Từ điển tiếng Việt”: “Hiểu là: Nhận ra ý nghĩa, bản chất, lý lẽ của cái gì bằng sự vận dụng trí tuệ. Thí dụ: Hiểu vấn đề, hiểu câu thơ. Đọc thuộc nhưng không hiểu. Biết được ý nghĩa, tình cảm, quan điểm của người khác. Thí dụ: Tôi rất hiểu anh ấy. Một con người khó hiểu. Hiểu biết là: Biết rõ, hiểu thấu. Thí dụ: Hiểu biết khá đầy đủ về tình hình. Những hiểu biết cơ bản. Biết và có thái độ cảm thông với người khác. Thí dụ: Thái độ hiểu biết lẫn nhau. Hiểu biết về bạn bè còn nông cạn”.

Nhà triết học vĩ đại người Anh, ông Francis Bacon (1561 - 1626) đã khẳng định về việc muốn hiểu biết nhiều phải học tập gian khổ, càng học nhiều càng tốt, vì không được học thì nguy, thì ngu dốt suốt đời. Ông đã để lại một thành ngữ để đời cho con người: “Không có gì làm cho con người nghi ngờ nhiều bằng ít kiến thức”.

Mãi mãi biết ơn Francis Bacon vì đã cho chúng ta cái chìa khóa để tìm đến hạnh phúc con người. Chiếc chìa khóa vạn năng ấy là sự học. Một triết gia đã dạy: “Chúng ta phải học thầy, học bạn, học nhân dân”.

Nhờ có các thầy, các cô giúp ta từ lớp mẫu giáo, qua tiểu học, rồi qua trung học, đại học con người mới từ từ hiểu ra rằng cá nhân mình rất nhỏ bé, phải suốt đời học hỏi, trau dồi kiến thức, phát triển trí tuệ để có hiểu biết. Không có sự hiểu biết sẽ làm con người nảy sinh nghi ngờ. Nghi ngờ là một bệnh nặng đeo bám ta.

“ Lúc còn trẻ không biêt, cứ nghĩ rằng chỉ một chút thương tổn thôi là bản thân cũng sẽ không chịu đựng nổi. Sau khi đã trải qua mưa gió nhấp nhô trong cuộc sống, mới biết qua những ngày tháng dài đằng đẵng của một kiếp người thì không có gì là không tha thứ, không có gì là không thể buông tay.”​

Lúc nhỏ, lúc nào cậu học sinh cũng cảm thấy mình học kém, đuối sức hơn các bạn nên cậu nghi ngờ cái học lực không thể khá hơn được của mình. Càng lên lớp trên, do mất kiến thức cơ bản làm cậu đã đuối lại càng đuối. Nếu thầy cô và cha mẹ sớm phát hiện ra, họ bình tĩnh uốn nắn và hướng dẫn cậu đọc thêm sách báo, biết noi gương bao bạn học con nhà nghèo còn khó khăn hơn mình mà vẫn học giỏi sẽ giúp cậu học chăm chỉ hơn, không còn tự nghi ngờ là mình quá yếu kém nữa và cậu sẽ quyết tâm vươn lên để trở thành một học sinh khá hơn, giỏi hơn.

Khi đã đi làm ở nhà máy, xí nghiệp hay cơ quan khoa học, người trí thức trẻ vẫn phải tiếp tục học, học nữa, học mãi. Để làm gì? Để xóa hết mọi nghi ngờ mà người cử nhân trẻ tuổi còn băn khoăn, còn lưỡng lự, chưa dám mạnh dạn vươn lên. Ông Francis Bacon đã giúp những người trí thức trẻ này một phương pháp rất hữu hiệu, đó là phải hiểu biết hơn nữa, phải tích lũy nhiều kiến thức, nhiều kinh nghiệm trong công việc hơn nữa, đây là cách duy nhất để con người tự khẳng định mình và dám vươn xa, dám vươn cao hơn nữa.

Xóa được mặc cảm tự ti, xóa được sự nghi ngờ cho là mình không thể tiến bộ được là bài tập khó nhất, lớn nhất đối với mọi người. Đây chính là cái lõi, cái cơ bản trong nhận thức về hiểu mình và hiểu người. Một triết gia từng nói: “Thắng được người khác đã là giỏi, nhưng thắng được chính mình mới thực sự ưu tú”. Diễn đạt theo một cách nhìn khác là: Hiểu được người khác đã là giỏi, nhưng hiểu rõ được chính mình mới thực sự là hiểu biết. Nhà triết học cổ đại Socrate đã yêu cầu: “Anh phải tự hiểu về anh đi đã”. Vì nếu không tự hiểu được mình thì làm gì còn khả năng để hiểu được người khác. Ngạn ngữ Ả rập cổ đại cũng đã khẳng định: “Người tự hiểu được chính mình là người khôn ngoan. Hãy học theo anh ta”.

Theo Ngọc Minh công thức: Hiểu biết = Hiểu mình + Hiểu người.

Đi sâu thêm vào việc tự học hỏi, tích lũy kiến thức, sắp xếp kiến thức một cách khoa học để có được “vũ khí Hiểu biết” mà vận dụng trong cuộc sống, nên nhớ đến hai nguyên tắc:

- Phải hiểu biết chắc chắn, tinh tường, không ôm đồm, tham lam mà hóa ra không biết gì cả.

- Phải thành thực với chính mình, sống lương thiện: Biết thì nói biết, không biết thì nói không biết.

Để nắm vững hai nguyên tắc nền đã nêu ở trên để xây dựng “Hiểu biết”, cần dẫn chứng đến hai nhà triết học lớn: Nietzsche và Khổng Tử.

Nói về nguyên tắc thứ nhất, nếu học cốt lấy bằng cấp, qua được kỳ thi, qua được kỳ sát hạch nhưng đến khi đi làm thực tế thì thất bại. Vì sao? Vì cái gì cũng hiểu đại khái, qua loa, không lật đi lật lại vấn đề nên gặp một chút khó khăn, trục trặc đành bó tay, đành thất bại. Vì thế triết gia vĩ đại người Đức, Friedrich Nietzsche (1844 - 1900) đã căn dặn tỉ mỉ: “Thà không biết gì còn hơn biết nhiều thứ một cách nửa vời”. Đây là kim chỉ nam soi thấu trong quá trình chúng ta đào tạo các chuyên gia thuộc các chuyên khoa khác nhau. Có một thời, khi kỹ thuật mổ nội soi mới phát triển ở các bệnh viện lớn, các tỉnh lập tức gửi các bác sỹ trẻ về học mổ nội soi. Do chưa thông thạo mổ mở theo lối kinh điển, có bác sỹ khi mổ nội soi cho bệnh nhân gây chảy máu trong đã loay hoay không biết cách nào để cầm máu kịp thời cho người bệnh. Từ đó, trong chương trình đào tạo mổ nội soi đã phải bổ sung nguyên tắc dạy mổ rộng, mổ phanh theo kinh điển đã, rồi mới dạy kỹ thuật mổ nội soi. Một thí dụ khác là khi đi sâu vào các kỹ thuật về thủy lợi, về tưới tiêu đồng ruộng, các chuyên gia giỏi thường phải đi từ các kỹ thuật cơ bản, từ thấp đến cao mới hoàn thành tốt các công việc được. Trong giáo dục hiện đại, khi du nhập nhiều kỹ thuật mới vào việc dạy và học như: Phát triển công nghệ thông tin, dạy và học online ... cũng đã xẩy ra nhiều chuyện dở khóc dở cười vì nhiều chuyên gia được đào tạo không đến nơi đến chốn theo kiểu “nửa trăng nửa đèn”.

Tất cả các thí dụ vừa nêu trên một lần nữa nhắc nhở con người phải chăm chỉ học tập, lý thuyết phải đi đôi với thực hành, nên một người nông dân, một người công nhân, một người thợ giỏi, tháo vát còn quý hơn một ông Tiến sĩ, Thạc sĩ “giấy”, chỉ biết lý thuyết suông, không có thực tế nên chả giải quyết được việc gì.

Về nguyên tắc thứ hai, nhà triết học cổ đại Khổng Tử (khoảng 500 năm trước Công nguyên) đã từng dạy: “Biết thì nói là biết, không biết thì nói là không biết, vậy mới thật là biết”. Nguyên tắc vĩ đại này của Khổng Tử đã soi chiếu hàng ngàn năm nay, là ánh sáng tuyệt vời để dạy bảo con người phải sống trung thực, thiện lương, tu tâm, dưỡng tính thì mới thấm thía được sự hiểu biết.

Trong tích lũy kiến thức, trong giáo dục, trong trau dồi sự hiểu biết thì tuyệt đối không được nói dối, không được sĩ diện hão, không được bất lương mà nhận bừa những gì mình không biết mà dám nhận là biết. Trên thực tế, nhiều hậu quả đã xẩy ra khi không chấp hành lời dạy bảo này của Khổng Tử như: bác sĩ dốt vẫn nhận mổ làm chết người, kỹ sư dốt thiết kế làm vỡ cả một đập thủy lợi gây lụt lội cho cả một vùng dân cư, thầy lang dốt bốc nhầm thuốc gây tử vong cho người bệnh.

Để làm rõ hơn về kỹ năng hiểu biết, tưởng không gì dễ thực hiện cho bằng, lúc nào ta cũng phải sống lương thiện, khiêm tốn, học hỏi dần dần sẽ có kết quả tốt. Đúng như Blaise Pascal (1623 - 1662) đã dạy: “Bất cứ người nào ta gặp trong cuộc đời cũng có những điều tốt mà ta có thể học hỏi được từ người đó”.

Bằng trái tim có hiểu biết.

Nhà văn người Anh Elbert Hubbard đã từng nói: “Tình yêu lớn lên nhờ sự cho đi. Sự yêu thương chúng ta cho đi là sự yêu thương duy nhất mà chúng ta có được.” Đúng vậy! Sự yêu thương là thứ tình cảm vô cùng thiêng liêng và cao cả, là thứ tình cảm sẽ chẳng thể nào thiếu ở một con người. Vì đó là vì sao tinh túy nhất, sáng nhất trên bầu trời đầy sao đêm, là niềm vui, không chút bận tâm của con người. Đúng như ý kiến: “Chỉ có trái tim yêu thương mới gieo mầm hạnh phúc của Đặng Thùy Trâm.

“Con người không có tình yêu

Như trái đất này không có lá”

Nếu như Trái Đất là hình vuông thì con người ta sẽ có các góc cạnh để trốn tránh. Nhưng bởi vì nó là hình cầu nên chúng ta phải đối mặt với cuộc đời. Cuộc đời không phải là khu vườn đầy hoa thơm và cỏ lạ, ngát tính chim hót mà là một hành trình vạn dặm đầy thử thách, chông gai.

“ Chúng ta nắm giữ đồng hồ cát trong tay, nhưng không thể ngăn cản nhịp chảy đều đặn của bụi thời gian. Thể xác chìm đắm say mê trong giấc mộng phồn hoa, có mấy ai cởi bỏ được chiếc áo khoác mang tên vật chất, dám nhìn thẳng vào bản chất con người thật của mình chứ, và mấy ai có thể sống dửng dưng, không ham hư vinh, không cầu danh lợi, hay bằng lòng cuộc sống đạm bạc nhưng vẫn hành thiện mang lại niềm vui cho đời trong chốn đô hội hoa lệ.”

Ai đó đã từng cho rằng nơi lạnh nhất không phải là bắc cực mà là nơi không có tình yêu thương. Trái tim là nơi bắt nguồn tất cả, khơi dậy bao rung động cảm xúc của con người. Nó cũng chính là yếu tố duy nhất làm xao động những con sóng yêu thương. Một “trái tim yêu thương” Là một trái tim biết đồng cảm, xót xa trước những nỗi khổ của người khác, là người biết tha thứ, bao dung trước nỗi lầm người khác gây ra, là người biết cảm thông và giúp đỡ mọi người trong mọi hoàn cảnh. Hạnh phúc là một quả bóng tròn, có thể to hoặc cũng có thể nhỏ những vẫn luôn là cái đích cuối cùng mà người ta vẫn tìm đến. Trạng thái vui vẻ, thỏa mãn thì được gọi là hạnh phúc, có bao nhiêu trái tim là có bấy nhiêu nhịp đập về hạnh phúc. Tình yêu thương – đó là niềm hạnh phúc to lớn nhất và mãi mãi của con người. Trên con đường dài rộng của cuộc đời có những niềm hạnh phúc trọn vẹn và cũng có những nỗi đắng cay, đau khổ, chua chát. Một cơn sóng dữ dội từ đại dương bất ngờ ập đến, đánh chìm cuộc sống chúng ta xuống đáy sâu vực thẳm của sự đau khổ. Có lẽ, lúc đó tình yêu thương sẽ là ngọn đuốc sáng xua đi bóng tối và tiếp thêm sức mạnh để ta vượt lên tất cả. Vì cái rộng hơn biển cả là bầu trời, cái lớn hơn bầu trời lại là trái tim yêu thương của con người. Với tình yêu thương chúng ta có thể nhân đôi niềm vui, chia sẻ bớt nỗi buồn, khổ đau. Có tình yêu thương, chúng ta sẽ cùng ươm mầm cho trái tim hoài bão và đầy khát vọng. Cuộc đời là một bản nhạc và chúng ta là những người nghệ sĩ. Tại sao lại không tạo ra một bản nhạc hạnh phúc cho chính mình từ tính yêu thương?

Con người chỉ có thể cảm nhận được trọn vẹn ý nghĩa của hai từ hạnh phúc khi họ biết cho đi mà không cần nhận lại. Như trong bài thơ của Tố Hữu:

“Nếu là con chim, chiếc lá

Thì con chim phải hót, chiếc lá phải xanh

Lẽ nào vay mà không trả

Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình”

Nếu như không biết chia sẻ, cảm thông nỗi niềm với người khác thì đó là con người nô lệ cho khát vọng tham lam, bao nhiêu cũng không đủ để thỏa mãn nhu cầu. Mãi mãi họ chỉ sống trong sự cô đơn, lẻ loi, tâm hồn cảm thấy bị gò bó, không được thanh thản. Ai rồi cũng sẽ trở về nơi suối vàng. Có những người dù đã ra đi những vẫn được mọi người nhắc đến và yêu quý, có những nguwoif dù đã không tồn tại nữa nhưng những suy nghĩ xấu xa trong người khác về mình cũng chẳng bao giờ nhạt nhòa. Đâu đó trên mảnh đất tơi xốp, màu mỡ này vẫn tồn tại những mảnh đời khốn khó, bất hạnh. Đó là những con người sống mưu sinh bằng nghề nghiệp giản đơn, bình dị biết mấy. Những chương trình như “Cặp lá yêu thương” “Lục lạc vàng” “Như bao giờ có cuộc chia li” được dựng lên để cưu mang những hoàn cảnh khó khăn và vất vả. Chợt những câu thơ của Đỗ Phủ hiện ra. Những câu thơ giãi bày đầy đủ những nỗi niềm, qua đó bộc lộ ước muốn khát khao của nhà thơ.

Dù vậy! Phải đặt tình yêu thương đúng chỗ để không rơi vào sự thiếu tỉnh táo của lí trí hay sự lợi dụng của lòng yêu thương mà thôi!

“ Hạnh phúc chỉ được cảm nhận khi ai đó thực sự trải qua đau khổ. Đau khổ không chỉ là niềm đau, sự phiền muộn mà còn là một cách nhìn mới mẻ hơn vào cuộc sống.”

Cuộc sống là một bát nước chứa đầy những giọt nước của yêu thương. Để bát nước đấy sẽ không bao giờ vơi cạn thì hãy luôn biết yêu thương, chia sẻ với người xung quanh. Những người chỉ biết cho riêng mình đã bị sự ích kỉ lấn át, họ sẽ dần trở nên vô cảm, nhỏ nhen. Họ quên mất đi tình yêu thương, bị sự ồn ào của cuộc sống ngày càng tha hóa, bị lu mờ bởi vật chất nên tình yêu thương trở nên nguội lạnh. Chính vì cái “tôi” của mình, vì cuộc sống đơn điệu của bản thân mà họ bỏ mặc cả những thứ xung quanh.

Guồng quay tất bật của cuộc sống cứ như gió đẩy ta ra xa bờ, cuốn con thuyền đi mãi, cuốn vào sự hối hả, đầy lo toan của xã hội đồng tiền. Đến những lúc mệt mỏi, nơi bình yên nhất lại là một vòng tay dang ra, hay một người ngồi cạnh lắng nghe hết nỗi lòng của ta thì mới hiểu. Để cuộc đời không trở nên vô vị và tẻ nhạt hãy luôn mở lòng để yêu thương. Gửi trao yêu thương khắp mọi nơi, chờ đợi ta đó luôn là những ánh cầu vồng và mảnh đất mang tên hạnh phúc. Bởi vì: “Yêu nhiều là sống nhiều, yêu mãi là sống vĩnh hằng”.

Kiếp người một thoáng qua mau,

Sống cho đúng, không hối tiếc,

Với bản thân, biết điều hoà,

Biết giữ gìn thân-miệng-ý.

 

Sống làm việc, biết hy sinh,

Sống giữa đời, biết phụng sự,

Sống yêu thương trong hiểu biết,

Sống hết mình vì người khác.

 

Siêng học hỏi những điều hay,

Trước học lễ, sau học chữ.

Biết kính thầy, quý trọng bạn,

Biết kính trên, nhường người dưới.

 

Với thầy cô phải lễ phép,

Với bạn bè phải hòa hợp,

Với cộng đồng phải thuận ý,

Với mọi người biết yêu thương.

 

Cùng vui vẻ, kết bạn hiền

Cùng học tập, lao động tốt,

Cùng giúp nhau, cùng tiến bộ,

Cùng sẻ chia vì mọi người.

 

Khi học bài phải tập trung,

Học và hành phải đi đôi.

Sách nhảm nhí chẳng nên đọc,

Sách Thánh hiền phải nên xem.

 

Ăn với uống chỉ để sống,

Ăn vừa đủ, không nên quá.

Không cố tâm giết hại vật,

Không xúi bảo người giết hại.

 

Đồ của người không tự lấy,

Nếu không hỏi cũng như trộm.

Không tà hạnh, đỡ hư thân.

Giữ thuỷ chung, đồng hạnh phúc.

 

Sống ở đời cần chữ tín,

Nói chân thật, lời từ ái,

Không nói tục, lời xảo trá,

Không gian dối để hại người.

 

Không dùng chất có độc hại

Gây say sưa, loạn thân tâm.

Không kết tình cùng bạn xấu,

Hãy kết bạn với người tốt.

 

Luôn gần gũi bậc hiền tài,

Để học hỏi những điều hay.

Chi tiêu đúng việc cần dùng,

Không xa hoa, hay lãng phí.

 

Việc không tốt chớ xúi người,

Việc thiện lành nên khuyến khích.

Biết khen ngợi người làm tốt,

Biết khuyên nhủ người làm xấu.

 

Không chê bai người phạm lỗi,

Nên động viên người làm thiện.

Ai giúp đỡ phải nhớ ơn,

Ai gieo oán cũng chớ buồn,

 

Không thấy ai là kẻ thù,

Chỉ có người chưa thông cảm.

Cho và nhận phải biết rõ,

Khi chia sẻ, không mong trả.

 

Không cậy quyền, ỷ thế lực,

Tin nhân quả, biết làm lành.

Sống thương yêu sống bình đẳng,

“ Hạnh phúc không phải là tình cờ tìm được, nó là kết quả của sự tích lũy, là kết quả của sự mong đợi. Có đôi lúc, khi ta đang tuyệt vọng thì hạnh phúc lại đến bên làm bạn. Mỗi ngày sống trên đời, chỉ cần biết quý trọng những người bên cạnh, quan tâm những gì mình cần quan tâm thì chắc rằng hạnh phúc sẽ đợi ta ngay phía trước.”