KHỔNG TỬ

 

Lời dạy của Đức Khổng Tử

Có một lần vào hiệu sách và cầm cuốn sách viết về Khổng Tử bỏ vào giỏ để về đọc vì đã nghe tới nhiều nhưng chưa biết nhiều về ông. Nhiều khi những câu mẹ cha, ông bà dạy toàn là những câu trong này cả mà không biết, chỉ thấy sao mà chí lí, sao mà hay tới vậy.  Hôm nay đọc hết bài viết này tôi thấy lẽ ra mình phải nên đọc cuốn sách viết về ông từ lâu rồi mới phải, chỉ cần đọc cho hết, hiểu cho kỹ và ứng dụng được một đoạn như trong bài viết đã là một điều đáng khen rồi. Lần đó mình chưa lấy cuốn sách lên vì anh chủ tiệm sách cũ tư vấn đó chưa phải cuốn hay, mình cầm về một loạt cuốn khác vẩn thiếu Khổng Tử, nhất định mình sẽ tìm đọc trong một tương lai gần tới đây.

” Học bao nhiêu vẫn thiếu

Hiểu bao nhiêu chẳng thừa “

Khổng Tử; còn gọi là Khổng Phu Tử là một nhà tư tưởng, nhà triết học, nhà giáo dục, nhà chính trị nổi tiếng người Trung Hoa, các bài giảng, lời dạy và triết lý của ông có ảnh hưởng sâu rộng đối với đời sống và tư tưởng của các dân tộc Đông Á. Người Trung Hoa đời sau đã tôn xưng ông là Vạn thế Sư biểu (Bậc thầy của muôn đời). 

Triết học của ông nhấn mạnh trên sự tu dưỡng đức hạnh cá nhân và cai trị bằng đạo đức: “tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”, sự chính xác của các mối quan hệ xã hội, đạo đức và quy phạm làm người, “Đạo Trung Dung” và các đức tính “Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín”. Các giá trị đó đã có được tầm ảnh hưởng lớn trên mọi học thuyết khác ở Trung Quốc như Pháp gia hay Đạo gia trong suốt triều đại nhà Hán. Các tư tưởng của Khổng Tử đã được phát triển thành một hệ thống triết học được gọi là Khổng giáo. Khổng giáo được một người Italia là Matteo Ricci đưa vào Châu Âu, ông cũng là người đầu tiên La tinh hoá tên Khổng Tử thành “Confucius”. Khổng giáo còn được xem là một tôn giáo lớn của loài người, nhất là dân tộc Trung Hoa. 

Các bài giảng của Đức Khổng Tử được nghiên cứu chủ yếu qua cuốn Luận Ngữ, một tập hợp những “mẩu chuyện cách ngôn ngắn”, được biên soạn nhiều năm sau khi ông qua đời do các học trò của ông ghi chép lại. Trong gần 2.000 năm ông được cho là người biên soạn hoặc tác giả của Ngũ Kinh: Kinh Thư, Kinh Thi, Kinh Lễ, Kinh Dịch, Kinh Xuân Thu (Kinh Nhạc đã bị Tần Thủy Hoàng đốt mất nên còn lại Ngũ Kinh).

 

Những lời dạy quý giá của Đức Khổng Tử

Đọc hết mới là kẻ trọng đạo lý, hiểu hết mới mong có nhân cách hơn người

 

Hình hài của mẹ của cha

Trí khôn đời dạy, đói no tự mình

Sang hèn trong kiếp nhân sinh

Buồn vui sướng khổ thường tình thế thôi

Không hơn hãy cố gắng bằng người

Cho thiên hạ khỏi ai cười ai khinh

Có chí thì ham học

Bất chí thì ham chơi

Trí khôn tạo nên người

Đức nhân tìm ra bạn

Thành đạt nhờ đức dày

Làm nên nhờ có thầy

Đủ đầy nhờ có bạn

Gái ngoan nhờ đức hạnh

Trai mạnh nhờ lực cường

Tươi đẹp lắm người thương

Lực cường nhiều kẻ mạnh

Dễ thích nghi thì sống

Biết năng động thì nên

Đủ tài trí làm nên

Đủ sức bền thì thắng

Biết mình khi hoạn nan

Hiểu bạn lúc gian nguy

Nghèo hèn bởi tự ti

Ngu si vì tự phụ

Tài đức cao hơn phú

Hạnh phúc đủ hơn giàu

Sống trung tín bền lâu

Tình nghĩa sâu hạnh phúc

Đủ tài thì đỡ cực

Đủ sức thì đỡ nghèo

Dốt nát hay làm theo

Hiểu biết nhiều thì lợi

Hỏng việc thì hấp tấp

Va vấp bởi vội vàng

Cảnh giác với lời khen

Bình tâm nghe lời trách

Quá nghiêm thì ít bạn

Dễ dãi bạn khinh nhờn

Không hứa hão là khôn

Không tin xằng ít vạ

Làm ơn đừng mong trả

Được ơn nhớ đừng quên

Nhu nhược bị ép trèn

Quá cương thì bị gãy

Cái quý thì khó thấy

Dễ lấy thường của tồi

Của rẻ là của ôi

Dùng người tội sinh vạ

Đẹp lòng hơn tốt mã

Nền nã hơn kiêu kì

Thận trọng từng bước đi

Xét suy khi hành động

Hiểu biết nhiều dễ sống

Luôn chủ động dễ thành

Thận trọng trước lợi danh

Giữ mình đừng buông thả

Tránh xa phường trí trá

Tai vạ bởi nể nang

Tài giỏi chớ khoe khoang

Giàu sang đừng kênh kiệu

Học bao nhiêu vẫn thiếu

Hiểu bao nhiêu chẳng thừa

Nhân đức chớ bán mua

Được thua không nản trí

Đủ đức tài bớt lụy

Đủ dũng khí chẳng hàng

Có vợ đảm thì sang

Có bạn vàng thì quý

Đói nghèo vì bệnh sĩ

Quẫn trí dễ làm liều

Tỉnh táo với tình yêu

Biết điều khi yếu thế

Lo việc nhà chớ kể

Ân nghĩa chớ đếm đong

Người phúc lộc nhờ nguồn

Sống bất nghĩa tai ương

Sống bất lương tù ngục

Phải cầu xin là nhục

Phải khuất phục là hèn

Hay đố kị nhỏ nhen

Hay ép trèn độc ác

Lắm gian truân càng sáng

Nhiều hoạn nạn càng tinh

Với mình phải nghiêm minh

Với chúng sinh thân ái

Đang thắng phòng khi bại

Gặt hái phòng mất mùa

Thói quen thường khó chừa

Say sưa thường khó tỉnh

Sống ỉ lại ăn sẵn

Dễ bạc phân tán mình

Sống dựa dẫm ngu đần

Sống bất cần phá sản

Hay đua đòi hoạn nạn

Quá nể bạn tai ương

Gia đình trọng yêu thương

Sống nhịn nhường hỉ hả

Thiếu tình thương man trá

Gắn vàng đá cũng tan

Biết dạy dỗ con ngoan

Chịu bảo ban con giỏi

Tinh khôn nhờ học hỏi

Cứng cỏi nhờ luyện rèn

Sống vì nhau dễ bền

Sống vì tiền đổ vỡ

Rèn con từ mới nở

Khuyên vợ lúc mới về

Muốn hiểu cần lắng nghe

Khốn nạn quên mẹ cha

Tốt đẹp hãy bày ra

Xấu xa nên đậy lại

Có ích thì tồn tại

Có hại thì diệt vong

Nhiều tham vọng long đong

Lắm ước mong lận đận

Hay vội vàng hối hận

Quá cẩn thận lỗi thời

Biết được người là sáng

Hiểu được bạn là khôn

Khiêm tốn là tự tôn

Kiêu căng là tự sát

Hứa trước thì khó đạt

Hèn nhát thì khó thành

Thù hận bởi lợi danh

Tranh giành vì chức vị

Giàu sang hay đố kị

Tài trí sinh ghét ghen

Tham giàu thì cuồng điên

Tham quyền thì độc ác

Vì tiền thì dễ bạc

Vì tình nghĩa bền lâu

Người hiểu nói trọn câu

Người dốt tâu phách lối

Có quyền thì hám lợi

Có tội thường xum xoe

Khờ dại hay bị lừa

Nó bừa hay vạ miệng

Đa ngôn thì tai tiếng

Ngậm miệng dễ được tin

Hám lợi hay cầu xin

Hám quyền hay xu nịnh

Thật thà hay oan trái

Thẳng thắn hay bị hại

Thông thái hay bị ngờ

Chiều con quá con hư

Tiền của dư con hỏng

Giàu mạnh thường thao túng

Nghèo vụng dễ theo đuôi

Người tài giỏi khó chơi

Kẻ trây lười khó bảo

Thành tâm thì đắc đạo

Mạnh bạo việc dễ thành

Quân tử thì trọng danh

Tiểu nhân thì trọng lợi

Bất tài hay đòi hỏi

Lộc lõi khó khiêm nhường

Tình nghĩa thường khó quên

Nợ nhân duyên khó trả

Khó thuần phục kẻ sĩ

Khó phòng bị tướng tài

Biết chấp nhận thảnh thơi

Hay hận đời đau khổ

Của quý thì khó giữ

Con cầu tự khó nuôi

Nhà dư của hiếm hoi

Nhà lắm người bạc cạn

Khó gần người quá sạch

Vắng khách tại quá nghèo

Dễ nổi danh kị hiền

Dễ kiếm tiền khó giữ

Kiếp người là duyên nợ

Lành vỡ lẽ thường tình

Bại thành từ lực trí

Thời gian đừng uổng phí

Biết suy nghĩ sâu xa.

 

Con người ta sinh ra lớn lên già cả rồi bệnh tật mất đi. Cát bụi lại trở về cát bụi. Âu cũng là quy luật thường tình của một kiếp người. Sinh, lão, bệnh, tử vốn là như vậy. Tuổi trung niên đã có những bước thăng trầm trong cuộc sống, có những thành công, có những thất bại trong cuộc sống vật chất, cuộc sống tình cảm đôi lứa. Đi qua rồi ngẫm lại mới thấy rằng kinh nghiệm cuộc sống đường đời sẽ mãi là những bài học mới cho tất cả chúng ta, dù ở địa vị nào, số phận nào đi chăng nữa. Sang hèn trong kiếp con người ta, không hơn thì cố gắng bằng người. Các bậc tiền bối dạy đời bằng một quá trình đúc kết kinh nghiệm cuộc sống chắt lọc từ thực tế mà nên triết lý sống.

 Ngẫm lại thời gian trôi đi như thoi đưa, không biết bao giờ mới về với ngày xưa ơi, để rồi cùng ôn lại những kỷ niềm thời niên thiếu có buồn, vui, sướng, khổ, có điều ngây thơ, trong trắng chưa vương vấn bụi đường đời…

 Nếu ai sưu tầm được những lời dạy hoặc câu nói hay khác của Khổng Tử, hãy chia sẽ cho Ngọc Minh  bằng cách bình luận bên dưới nhé!

TRAO ĐỔI CÙNG BẠN TRẺ

 

CÁCH SUY NGHĨ CỦA NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH

 Ông bà ta có câu "Phải uốn lưỡi bảy lần trước khi nói". Điều này khẳng định tầm quan trọng của sự suy nghĩ cẩn thận và trưởng thành trước khi thốt ra bất kỳ lời nói nào. Một lời nói ra thiên quân vạn mã cũng không theo kịp, vậy nên đừng hấp tấp để rồi hối hận. Hơn nữa suy nghĩ trưởng thành không chỉ riêng trước khi nói mà còn nhiều khía cạnh khác nữa. Và bây giờ hãy tìm hiểu cách để có được một suy nghĩ của người trưởng thành.

Chúng ta  không thể bắt chước Gandhi hay Mẹ Theresa để suy nghĩ một cách sáng suốt. Cần phải có sự nỗ lực của bản thân. Hành động cẩn thận sẽ tránh được những cơn đau đầu và điều tiêu cực trong cuộc sống.

Vậy ai muốn được như vậy? Dưới đây là một số bước sẽ giúp chúng ta điều đó :

1. Suy nghĩ trước khi nói

Đây không phải là một điều quá xa lạ với mỗi chúng ta. Tôi chắc chắc rằng khi còn nhỏ chúng ta đã được bố mẹ dạy cho điều này. Đôi khi ta biết nên làm gì nhưng thật khó để làm được điều đó. Một nguyên tắc muôn thuở của giao tiếp đó là "không thể rút lại những lời đã nói". Đó là điều chắc chắn, không tin ư, chúng ta  có thể thử. Tuy nhiên để người khác tin những điều chúng ta đang nói lại là một chuyện khác. Vậy nên khi định nói về điều gì đó, hãy chắc rằng ta có thể tự tin nói điều đó trước nhiều người khác nữa. Nếu làm được như vậy, ta sẽ không phải cảm thấy hối tiếc về sau.

 2. Nhận thức được rằng không phải lúc nào cũng là "đúng thời điểm"

"Khi tôi tìm được một công việc tốt hơn" hay "khi tôi tốt nghiệp" hay "khi lũ trẻ lớn lên". Hàng tỷ người nói những câu nói quen thuộc này hàng ngày. Nhưng ta lại luôn biết rằng tại sao nó lại không "đúng thời điểm" bởi vì đó không phải là hiện tại. Vậy nên hãy bắt đầu hành động ngay bây giờ. Hãy dũng cảm đi bước đầu tiên để đạt được thành công. Chờ đợi chỉ làm ta già đi chứ không thông thái hơn.

 3. Cân bằng giữa lợi ích cá nhân và mọi người

Trong các mối quan hệ, cần phải có sự cần bằng giữa cái "tôi" và "người khác." Nó giống như là một trục vô hạn. Một đầu là những người ích kỷ, còn một đầu khác lại là những người vị tha. Và đa số chúng ta đứng đâu đó ở giữa. Ta nên quan tâm đến những gì bản thân mình muốn, nhưng đồng thời ta  cũng nên quan tâm đến những gì người khác muốn. Và chúng ta cần phải cố gắng để tạo được sự cân bằng giữa hai điều đó.

 4. Nhìn toàn cảnh vấn đề trước khi đưa ra kết luận

Người ta thường nói khi chúng ta vui, buồn cảm xúc sẽ bị tăng lênh hoặc giảm xuống. Đó là điều tự nhiên, nhưng vấn đề ở đây là nó có thể khiến ta gây ra những cuộc xung đột trước khi hoàn toàn bình tĩnh. Như tôi đã trình bày ở điều thứ nhất, chúng ta cần phải suy nghĩ trước khi nói. Khi đang giận dữ chúng ta lại không thể suy nghĩ một cách chính xác. Bởi vậy hãy dành thời gian để bình tĩnh lại, nhìn nhận vấn đề một cách tổng quan, xem xét lại những thực tế chứ không phải những giả thiết khi mà chúng ta có thể suy nghĩ hợp lý.

 5. Đừng chấp nhận hiện thực một cách mù quáng

Mọi người làm gì đó không có nghĩa là ta phải làm theo. Tôi có thể nói một cách chắc chắn rằng chúng ta đã từng nghe đến hiệu ứng "phong trào". Đó là hiện tượng xảy ra khi mọi người bắt chước giống như con rối một cách mù quáng theo đám đông. Thay vì như vậy, ta  hãy lùi ra khỏi đám đông và quan sát, đó chính là cách nghĩ của một người thông minh. Hãy đặt câu hỏi "tại sao họ lại làm như thế?". Sau đó tự hỏi bản thân có thực sự muốn làm điều đó không hoặc thậm chí liệu làm điều đó có thích hợp không. Điều tóm lại phải nhớ là nghĩ cho chính bản thân mình. 

6. Giữ vững lập trường - đừng để ý kiến tiêu cực làm ta xao nhãng

Những người sáng suốt là người luôn ý thức được suy nghĩ, cảm xúc và hành động của bản thân. Nhiều người lại bị ảnh hưởng theo hướng tiêu cực từ cách cư xử của người khác. Kết quả là những tiêu cực đó ảnh hưởng đến cuộc sống của chính bản thân họ và gây ra những đau khổ không đáng có. Vì vậy, hãy gạt bỏ những hành vi xấu giống như khi ta gạt bỏ đi bụi bẩn trên áo vậy. Chúng ta tức giận đồng nghĩa với việc họ giành chiến thắng. 

7. Đừng hành động một cách bốc đồng - cần phải có mục đích nhất định

Những điều tự phát có thể đem lại niềm vui nhưng nếu đó là kỳ nghỉ hay trốn việc một ngày (Không phải tôi đang gợi ý mọi người làm những việc đó đâu, ví dụ thôi nhé). Trong cuộc sống, hành động bốc đồng sẽ khiến chúng ta phải cảm thấy hối tiếc nhiều điều về sau. Nếu chúng ta không dành thời gian để suy nghĩ một cách thông suốt thì chính ta rất có thể sẽ gặp rắc rối. Người trưởng thành sẽ kết hợp giữa suy luận với trực giác của bản thân để đưa ra một quyết định hợp lý nhất có thể. 

8. Chấp nhận bản chất riêng của mọi người

Hầu hết mọi người cố gắng thay đổi người khác. Tại sao chúng ta lại phải làm như vậy? Điều đó thật vô nghĩa. Tôi thừa nhận rằng tôi cũng đã từng cố thay đổi người khác trong quá khứ. Nhưng điều đó không thành công! Họ vẫn là chính bản thân họ. Nếu ta không thích một ai đó, hãy chọn cách rời khỏi họ, ít gặp nhau hơn hoặc thay đổi thái độ của mình. Ta muốn được mọi người chấp nhận bản thân, vậy ngược lại, mọi người cũng vậy thôi. Bởi vậy, hãy sống theo quy tắc vàng và tôn trọng những người khác.

 9. Có thể bản chất không được đẹp như vẻ bề ngoài

Ý tôi muốn nói ở đây đó là "vẻ bề ngoài" của một người chưa chắc đã giống như "bản chất bên trong". Một người trưởng thành sẽ không bị che mắt bởi sự duyên dáng, cá tính hay những thứ có thể nhìn thấy bên ngoài. Ngược lại họ cũng sẽ không bị hấp dẫn bởi sự xinh đẹp, quyến rũ ngay trong lần đầu tiên gặp gỡ. Nói theo một cách khác thì họ cần thời gian để biết thêm về mỗi người, để đánh giá bản chất thật của họ là gì chứ không phải đánh giá vẻ bề ngoài ra sao. Tin tôi đi, có một sự khác biệt rất lớn!

 10. Hãy hiểu họ thay vì phán xét

Trên hết, một người trưởng thành sẽ không phán xét ai khác. Họ làm điều ngược lại, đó là đồng cảm. Đồng cảm có nghĩa là đặt bản thân mình vào hoàn cảnh của họ và cố gắng để hiểu từ quan điểm của đối phương. Điều đó không có nghĩa là chúng ta hoàn toàn đồng ý với mọi việc mà họ làm. Nhưng ta sẽ phải chấp nhận đó là "bản chất thật sự" của họ. Suy nghĩ như một người trưởng thành có thể rất khó. Tuy nhiên, tất cả những gì chúng ta cần làm là thay đổi quan điểm và kiềm chế cảm xúc. Nói luôn luôn dễ hơn so với hành động, nhưng luyện tập sẽ giúp ta trưởng thành hơn. Chúng ta càng sáng suốt, cuộc sống sẽ càng vui vẻ hơn!

 

Thơ Tình Cho Bạn Trẻ

 Vẫn con đường, vạt cỏ tuổi ngày xưa

Mặt hồ rộng, gió đùa qua kẽ lá

Lời tình tự trăm lần trên ghế đá

Biết lời nào giả dối với lời yêu

 

Tôi đã qua biết bao chặng đường

Bao hồi hộp, lo âu về hạnh phúc

Tôi trăn trở nhiều đêm cùng hoa cúc

Đợi tiếng gà đánh thức sự bình yên

 

Dòng sông này, bãi cát, cánh buồm quen

Hoa lau trắng suốt một thời quá khứ

Tôi đã đi đến tận cùng khổ hạnh

Đến tận cùng đau đớn, để đứng lên

 

Buổi chiều này sặc sỡ như thêu

Muôn màu áo trong hoàng hôn rạng rỡ

Bàn tay ấm, mái tóc mềm buông xoã

Ánh mắt nhìn như chấp cả vô biên

Chẳng có thời gian, chẳng có không gian

Chỉ tuổi trẻ, chỉ tình yêu vĩnh viễn.

  

Rồi ”Em” đến những nơi tôi từng đến

Lại con đường vạt cỏ những năm xưa

Lại hàng cây nghe tiếng thì thầm

Lời thành thật, dối lừa trên ghế đá

 

Nào hạnh phúc, nào là đổ vỡ

Tôi thấy lòng lo sợ không đâu

Muốn giãi bày cùng ai đó đôi câu

Về tất cả những gì tôi đã trải

Mong rút ngắn dặm đường ái ngại

Để cho “Em” tới đích bớt gian truân

Bao khổ đau, sung sướng đời mình

Xin tặng “Em” làm bước thang hạnh phúc

 

Nhưng tôi biết khó giúp gì ai được

Những vui buồn muôn thuở cứ rồi qua