NGƯỜI NÓI DỐI

Ăn rồi cứ đi nói láo

Không sợ một ngày quả báo hay sao

Thêm chuyện đồn thổi tào lao

Còn thêm khoe khoang tự cao lên mặt

Châm biếm kể chuyện như thật

Còn thua những con loại vật xấu xa

Làm gì chuyện nhà người ta

Chẳng ai ăn hết của cha nhà mày

Nói dối (hay nói xạo, nói láo, nói dóc) là một phát ngôn sai trái có mục đích dùng cho việc lừa gạt đối phương. Nói dối có thể phục vụ cho nhiều mục đích và các chức năng tâm lý khác tùy theo cá nhân sử dụng nó. Thông thường, "nói dối" mang hàm ý tiêu cực và tùy vào hoàn cảnh, người nói dối sẽ là đối tượng chỉ trích, chê bai, gièm pha, bêu xấu của xã hội, pháp luật hay tôn giáo.

Nói dối là biểu hiện rất thường gặp trong cuộc sống hằng ngày. Chắc chắn rằng mỗi người trong đời đều nói dối dù ít hay nhiều. Vậy tại sao chúng ta lại nói dối?

Ai cũng biết rằng nói dối là hiện tượng nói không đúng sự thật. Có thể ai đó cho rằng nói dối là xấu nhưng đôi khi lời nói dối lại là vô hại.

Trên thực tế, nhiều người hầu như nói dối mọi lúc. Các nhà khoa học gọi đây là những kẻ nói dối cưỡng bách hay kẻ thái nhân cách. Họ luôn nói dối cho dù thực sự không cần thiết. Thậm chí ngay cả một đứa trẻ cũng nói dối, đặc biệt khi chúng không nhận thức được tác hại của việc nói dối và khi nào cần tránh nói dối.

Nhìn chung, khi bắt đầu nói dối, rất ít người nghĩ đến tác hại của lời nói dối đó, tại sao mình lại nói dối và làm sao để không nói dối. Trước khi tìm hiểu lý do tại sao chúng ta lại nói dối, hãy bắt đầu với một số câu hỏi tự đánh giá sau:

Chỉ trong tuần rồi, ta đã nói dối bao nhiêu lần?

Ta nói dối với ai?

Ta có thực lòng muốn nói dối không?

Sau khi nói dối, ta cảm thấy như thế nào?

Ta cảm thấy như thế nào về lời nói dối của người khác?

Tại sao mọi người đều nói dối?

Hẳn sẽ có lúc ai đó tự hỏi rằng mình có đang sống trong một thế giới lừa dối hay không vì hầu như ai cũng nói dối. Thực chất, không phải ai cũng cố tình nói dối, nhưng nhìn chung, nói dối là hình thức để thỏa mãn mục đích nào đó của chúng ta.

Sau đây là một số nguyên nhân chính khiến chúng ta nói dối.

Sợ hãi. Sở dĩ chúng ta phải nói dối vì sợ những gì mình không biết, sợ những gì người khác nghĩ về mình và sợ đối diện với sự thật. Ta nói dối có thể vì mình muốn che đậy sự thật khi đã làm điều gì sai trái và không muốn đối mặt hậu quả.

Thao túng. Một lý do nữa khiến chúng ta nói dối là sự thúc đẩy với mong muốn giúp người khác làm hoặc tránh làm điều gì đó cũng như khi quyết định ủng hộ một người nói dối trước đó. Tác giả của một cuốn sách cho biết: “Tuy tôi còn trẻ nhưng tôi sớm nhận ra những người lười biếng biết làm thế nào để đạt được những gì họ muốn, ngay cả khi nói dối với bạn về cảm giác thực sự của họ”. Có lẽ từ “yêu” được sử dụng để lừa dối nhiều hơn bất kỳ từ nào khác. Một chàng trai hay một cô gái sẽ nói “yêu” đối phương cho dù không thật lòng, đơn giản chỉ để khiến người kia rung động. Vì vậy, họ có thể dễ dàng thao túng trong tình cảm hơn.

 Tự cao. Trong nhiều trường hợp, người ta nói dối chỉ vì tính tự cao. Họ thường dùng những lời nói dối như một công cụ để tạo ra hình ảnh đẹp cho chính mình. Điều này là một hình thức dối trá bởi vì nó sẽ dẫn đến sự phóng đại quá mức. Thường thì mọi người sẽ tạo ra các câu chuyện hấp dẫn nhưng hoàn toàn sai để cải thiện hình ảnh của họ.

Tác hại của lời nói dối

Nói dối tưởng chừng như đơn giản và vô hại. Tuy nhiên, điều này cũng giống như một liều thuốc gây nghiện. Một khi đã nói dối thì chắc hẳn người ta sẽ không thể dừng lại và sẽ tiếp tục những lần nói dối khác nữa.

Mỗi người chúng ta thường rất quan tâm những ai họ có thể tin tưởng được nên họ rất nhạy cảm và dễ dàng phát hiện ra lời nói dối. Vì vậy, ta có thể gặp nhiều rắc rối không ngờ với chính lời nói dối của mình.

Trong nhiều trường hợp, việc nói dối nhiều lần sẽ làm phá vỡ các mối quan hệ của mình, làm tổn thương người khác, gây mất đoàn kết và làm mất đi sự tin tưởng của người khác vào ta,…

Hậu quả tiềm tàng của việc nói dối là rất đa dạng; một số đặc biệt đáng xem xét. Thông thường nói dối nhằm mục đích lừa dối, khi lừa dối thành công, người nghe cuối cùng có một niềm tin sai lệch (hoặc ít nhất là một cái gì đó mà người nói tin là sai). Khi sự lừa dối không thành công, một lời nói dối có thể bị phát hiện. Việc phát hiện ra lời nói dối có thể làm mất uy tín của các tuyên bố khác bởi cùng một người nói, làm mất danh tiếng của người đó. Mọi người xung quanh cũng có thể mất niềm tin vào họ. Trong một số trường hợp, nó cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến vị thế xã hội hoặc pháp lý của người nói. Nói dối trước tòa án, ví dụ, là một tội hình sự .

Hannah Arendt đã nói về những trường hợp đặc biệt trong đó cả một xã hội chịu một lời nói dối. Cô nói rằng hậu quả của những lời nói dối đó là "không phải là bạn tin vào những lời dối trá, mà là không ai tin bất cứ điều gì nữa. Điều này là do sự dối trá, theo bản chất của chúng, phải được thay đổi, và một chính phủ dối trá đã liên tục viết lại lịch sử của chính nó. Vào lúc kết thúc, bạn không chỉ nhận được một lời nói dối mà bạn có thể nói dối trong suốt những ngày còn lại, nhưng bạn nhận được rất nhiều lời nói dối, tùy thuộc vào xu hướng chính trị ngả theo hướng nào."

Làm sao để khắc phục tác hại của việc nói dối?

Sự thật chính là kẻ thù đáng sợ nhất của những kẻ nói dối. Khi nói dối, người ta sẽ rơi vào một vòng xoáy dữ dội và không bao giờ có kết cục tốt đẹp.

Chúng ta có muốn thoát khỏi vòng xoáy này không? Hãy chọn cách sống chân thành ngay bây giờ để cải thiện chất lượng cuộc sống của mình hơn. Bản thân câu nói “tôi không bào giờ nói dối” hay “tôi sẽ không bao giờ nối dối nữa” lại là một lời nói dối. Không ai có thể không nói dối và dừng nói dối trong suốt cả cuộc đời cả. Tuy nhiên, để cuộc sống trở nên nhẹ nhàng hơn, chúng ta hãy hạn chế nói dối và cân nhắc kỹ càng liệu lời nói dối của mình có gây ảnh hưởng nghiêm trọng gì không.

Chúng ta thường cảm thấy ám ảnh với những lời nói dối của mình và cố tìm cách để che đậy chúng. Tuy nhiên, hãy thành thật với bản thân, tìm cách khắc phục lời nói dối trước khi quá muộn bởi vì khi đó chúng ta sẽ cảm thấy không còn lo lắng với những hậu quả từ lời nói dối.

Như vậy, mỗi người chúng ta nói dối vì những nguyên nhân khác nhau. Có thể ai đó nói dối chỉ để mang đến tiếng cười. Tuy nhiên, hãy hạn chế nói dối và tránh nói dối bởi vì điều này không chỉ gây ảnh hưởng đến người khác mà còn làm hại đến chính bản thân mình.

Chúng ta cùng Ngọc Minh xem xét vấn đề “Nói Dối” khá chi tiết một chút nhé

1. Nói dối là gì?

Nói dối là gì? Ai cũng từng gặp những người nói dối, và đôi khi chúng ta cũng nhận ra điều đó. Nhưng thực sự nói dối là gì?

1.1 Định nghĩa nói dối.

Nói dối là gì? Nói dối là 1 từ để chỉ những phát ngôn sử dụng lời nói để diễn tả sai một điều gì đó một cách có chủ đích. Lời nói dối được tạo ra nhằm mục đích lừa gạt, khiến cho người nghe hiểu sai về câu chuyện được đề cập đến. Nói dối cho dù được dùng với mục đích tích cực hay tiêu cực đều là việc làm không nên. Tất nhiên trong những trường hợp nhất định 1 lời nói dối giúp cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn. Nhưng hầu hết các lời nói dối đều mang ý nghĩa tiêu cực. Những người thường xuyên sử dụng lời nói để lừa gạt đều những đối tượng bị xã hội chỉ trích.

Nói dối là một hành động có chủ tâm, cố ý cung cấp thông tin sai sự thật về vấn đề nào đó để người nói dối đạt được mục đích mà họ mong muốn. Xuất phát từ nhiều nguyên nhân, tình huống, hoàn cảnh khác nhau mà mỗi chúng ta ít nhất cũng một lần đưa ra“quyết định” nói dối. Có những mục đích chính đáng như tránh bị trừng phạt, không để người khác buồn phiền nhưng cũng có những mục đích không chính đáng như lừa đảo, vu khống người khác hay thậm chí là để thỏa mãn thú vui của bản thân.

1.2 Nguồn gốc của nói dối là gì?

Nguồn gốc của việc nói dối là gì? Tại sao con người lại nói dối? Rõ ràng rằng chúng ta luôn được dạy phải sống trung thực; nhưng chắc chắn 1 điều ai cũng từng nói dối. Có thể lời nói dối đó vô hại, nhưng cũng có thể nó mang lại những điều tồi tệ cho mình và người xung quanh. Để có thể phòng tránh có hiệu quả những lời nói dối, chúng ta cần tích luỹ cho mình những kiến thức và kinh nghiệm sống phong phú có. Nhưng trước hết hãy xem nguồn gốc  người ta nói dối để làm gì?

Nói dối để che dấu khuyết điểm

Đây là dạng nói dối phổ biến nhất mà chúng ta thường thấy. Thông thường người ta hay nói dối để che đi những việc làm sai trái của mình. Mục đích là để giảm nhẹ tội, để không bị mất mặt, để người khác nghĩ tích cực hơn về mình.

Đây là dạng nói dối có mức độ nguy hiểm trung bình. Đa số những lời nói dối này chỉ mang tính chất làm thay đổi cách nhìn của người khác về mình. Điển hình cho loại này là nói khoác hay nói xạo. Những lời nói như vậy sẽ làm mất niềm tin của người khác vào những câu chuyện của mình. Chắc hẳn chúng ta từng nghe câu “1 lần bất tin, vạn lần bất tín” rồi chứ

Nói dối để che đi khuyết điểm thông thường là những lời nói không mang tính mưu mô cao. Nhưng những người có thói quen này dầy dần sẽ tăng cấp độ theo thời gian. Và cho vô tình hay cố ý thì nó cũng làm ảnh hưởng rất nhiều đến công việc, mối quan hệ của mình và những người xung quanh.

Nói dối để làm vui lòng người khác.

Đây là 1 dạng nói dối có tính nguy hại thấp nhất ở trạng thái tức thời. Tức là lời nói dối làm vui lòng người khác sẽ không, hoặc ít làm thiệt hại ngay lập tức đến tình hình chung. Nhưng nếu có quá nhiều lời nói dối này sẽ làm ảnh hưởng to lớn đến con người, suy nghĩ, và hành động của người đối diện.

Có rất nhiều người nói dối với mục đích tốt. Nói dối là để người nghe có thêm động lực sống và phấn đấu.Nhưng nhất định chúng ta phải nhớ rằng, cần rất cân nhắc khi làm điều này. Vì đơn giản cái kim trong bọc lâu này cũng lòi ra. Đồng thời đây lại loại nói dối có tình thời điểm nhất. Vì vậy không nên kéo dài và lặp lại thường xuyên.

Nói dối làm vui lòng người khác ở khía cạnh khác người ta gọi là “nịnh hót”. Loại nói dối này nhằm mục đích lấy lòng và chuộc lợi từ người đối diện. Kẻ xua nịnh là kẻ luôn tìm những lời ngon tiếng ngọt, đưa đẩy. Mục đích của họ là đưa người đối điện đến cảm giác hưng phấn và đưa ra những quyết định có lợi cho mình.

Nói dối để kiếm lời là gì

Đây là dạng nói dối bị lên án nhiều nhất, đồng thời cũng có mức nguy hại lớn nhất. Những kẻ nói dối nhằm mục đich chuộc lợi, kiếm lời đôi khi bị lên án. Đồng ở một số trường hợp nhất định hành vi này cấu thành phạm tội được nêu rõ ở các điều 110, 213, 117,….trong bộ luật hình sự

Tiêu biểu cho các hành vi nói dối kiếm lời bao gồm: Giả mạo giấy tờ nhằm mục đích lừa gạt chiếm đoạt tài sản. Các hành vi quảng cáo khuyến mại lừa đảo. Các hành vi thay đổi mẫu mã, nhãn mác.. của sản phẩm đều được quy vào nói dối, lừa dối gân hiểu nhầm….

1.3 Những hình thức nói dối.

Có rất nhiều hình thức nói dối khác nhau. Tuỳ theo góc độ nhìn nhận sự việc chúng ta có thể chia làm 2 dạng. Nói dối dưới góc độ thời gian, và nói dối ở góc độ nội dung. Vậy các góc độ khác nhau của Nói dối là gì

Nói dối ở góc độ thời gian:

Đây là hình thức tường thuật, nói lại, kể lại, hoặc dự đoán về các sự vật, sự việc đã, đang hoặc chưa sảy ra. Chúng được chi làm 3 dạng: kể lại sai sự thật, tường thuật sai, và dự báo sai. Vậy cụ thể ở góc độ thời gian việc thực hiện hành vi nói dối là gì?

Kể lại sai sự thật: Là hình thức kể lại câu chuyện bất kìa trong quá khứ. Tuy nhiên việc kể lại này được chỉnh sửa, thêm bớt hoặc thay đổi nội dung một phần hoặc toàn bộ nhằm đạt mục đích.

Nói dối dạng Tường thuật: Nói dối ở dạng tường thuật là việc bình luận, tường thuật trực tiếp các sự kiến đang diễn ra, hoặc vừa mới diễn ra. Tuy nhiên người thực hiện tường thuật lại nội dung không đúng với những gì họ chứng kiến. Họ cố tình làm sai lệch hoặc bóp méo nội dung theo hướng có lợi cho họ.

Dự báo sai: Thông thường hình thức nói dối này là kiểu dự đoán, hoặc biết trước nội dung của việc sắp sảy ra. Tuy nhiên người thực hiện hành vi này cố tìn dự báo, loan báo sai làm chệch hướng chú ý và suy nghĩ của mọi người. Ví dụ “tôi biết tối nay trời sẽ mưa, tuy nhiên tôi lại thông báo rằng tối nay trời có trăng”. Đó là hành vi nói dối hay còn gọi là lừa gạt.

Nói dối ở góc độ nội dung

Ở góc độ nội dung sự việc chúng ta có 4 hình thức nói dối tiêu biểu bao gồm: Vọng ngữ, nói dối 2 chiều, nói lời hung ác, và nói dối thêu dệt.

Vọng ngữ: là một hình thức nói dối làm tăng cấp độ, chệch hoặc sai hướng sự thật đang diễn ra.

Nói dối 2 chiều: Đây là hình thức nói dối thường thấy ở kẻ tiểu nhân nịnh hót. Người này thực hiện hành vi thường thấy ở nhân viên cấp dưới. Họ thực hiện việc tâng bốc cấp trên, tuy nhiên sau lưng lại hạ thấp miệt thị sếp. Như vậy họ thực hiện cả 2 hành vi nói dối bao gồm tâng bốc và hạ thấp.

Nói dối hung ác. Là những kẻ nói dối có chủ đích. Chúng thực hiện hành vi nói dối nhằm lừa gạt với mục đích xấu. Thông thường loại nói dối này nhằm mục đích tác động đến nhiều người gây chia rẽ; đồng thời gây đau khổ, sợ hãi nghi ngờ giữa mọi người với nhau.

Nói dối thêu dệt. Đây là loại nói dối tương đối phổ biến. Chúng ta thường gọi nó với một cái tên khác là nói khoác hay phóng địa. Trong lời nói dối này có sự thật. Tuy nhiên chúng thường được phóng đại lên nhiều lần hoặc giảm nhẹ. Mục đích là để thay đổi tăng nặng hoặc giảm nhẹ cường độ ảnh hưởng của câu chuyện.

2. Biện pháp phòng chống nói dối là gì.

Chúng ta đã tìm hiểu về khai niệm Nói dối là gì? Vậy làm cách nào để phòng chống việc nói dối? Nói dối là một trong những hành vi xấu xuất hiện từ khi chúng ta còn nhỏ. Những hành vi nói dối được dạy dỗ, và rèn luyện một cách vô thức trong quá trình trẻ giao tiếp với thế giới. Đôi khi chính bố mẹ là người dạy những đứa con của mình nói dối. Chúng ta cùng phân tích và điểm qua một số vấn đề từ đó rút ra cho mình những bài học nhé.

2.1 Giáo dục trẻ em.

Có một sự thật là “nhân chi sơ tính bản thiện”. Tâm tính con người không tự nhiên mà có. Nó chỉ được sinh ra do được dạy dỗ và rèn luyện mà có. Chúng ta nên tránh những hành vi vô tình hoặc cố ý buộc trẻ phải nói dối. Thông thường sẽ có 3 loại: Xúi giục, ép buộc, và làm gương. Việc nâng cao nhận thức cho trẻ về Nói dối là gì làm sao để phòng chống nó cũng là một giải pháp hay.

Hành vi xúi giục: Có khách đến nhà chơi, ai đó xúi “con ra bảo bác ý bố không có nhà”. Đó chẳng phải là hành vi nói dối sao.

Hành vi ép buộc: Thông thường hành vi này ép trẻ làm điều mà trẻ không thích. Qua đó buộc trẻ phải tìm cách phản ứng lại đối phó với cha mẹ. Những hành vi ép buộc cũng cần được hạn chế, ví dụ: Khi trẻ đi học về ai đó điều tra và mắng nhiếc trẻ khi điểm kém. Hành vi này buộc trẻ phải nói sai sự thật để được an toàn.

Hành vi làm gương: Đó là khi bố mẹ thực hiện hành vi nói dối để chuộc lợi. Điều đáng nói ở đây là việc đó diễn ra khi có sự chứng kiến của trẻ. Trẻ học rất nhanh và tất nhiên những điều xấu thường được học nhanh nhất. Ngoài ra còn có các yếu tố như môi trường xung quan cũng tác động đến trẻ rất nhiều.

2.2 Môi trường sống.

Môi trường sống ảnh hưởng trực tiếp đến con người mỗi chúng ta. Chính vì vậy chúng ta cần lựa chọn những môi trường sống lành mạnh. Từ đó chúng ta sẽ học được những thói quen tốt hành vi tốt, hạn chế những hành vi xấu của bản thân. Chọn bạn mà chơi. Những người bạn đóng vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc đời người. Họ là tấm gương phản chiếu con người chúng ta. Những hành vi của họ tác động trực tiếp đến hành vi của chúng ta.

2.3 Nâng cao trình độ

Giáo dục và giáo dục nền là 2 khái niệm cần được quan tâm trong tất cả các khía cạnh. Người có nền tảng kiến thức tốt thông thường sẽ biết cách điều chỉnh hành vi phù hợp. Vì vậy hãy hoàn thiện và phát triển bản thân thật tốt. Tất nhiên nhiều người sẽ nói rằng, những kẻ đại gian đại ác thường là những kẻ có kiến thức uyên thâm. Vâng không sai, nhưng Ngọc Minh đang nhắc đến số đông.

“Lưỡi không xương nhiều đường lắc léo”

Ốc mượn hồn, uốn dẻo u mê

Sống dửng dưng, lạc mất đường về

Nạn chưa đến nên chưa đổ lệ

Mặc thiên hạ chết thì mặc kệ

Tâm hẹp hòi, tầm ngắm gần ghê

Miễn sao ta thịt rượu ê hề

Vàng lót đít, nhà quê thoát xác

Quyền trong tay, dùng để khoác lác

Trí trong đầu để sống ác tham

Tri coi khinh, xem nhẹ nội hàm

Thờ vật chất nên làm tôi tớ

Một kiếp sống chẳng cần trăn trở

Toàn như trâu như ngựa ngu ngơ

Vẫn trơ trơ tồn tại đến giờ

Nền văn hóa si khờ suy sụp

Chuyện quốc nạn, sao chờ ai giúp

Khi chính mình lo núp chăn êm

Dưới vàng son giả tạo êm đềm

Thôi đành vậy nói thêm chi hỡi

Việt Nam tôi, vẫn chờ, mãi đợi

Những tinh thần bất khuất lên khơi

Những tinh hoa lan toả đời đời

Những tỉnh thức từ trong lời nói.

 

Lời nói dối, máu tươi cả đọi!

Thế hệ sau nối dõi được gì?

20 DẤU HIỆU GIÚP NHẬN BIẾT MỘT NGƯỜI ĐANG NÓI DỐI

Nói dối là chuỗi hoạt động điều tiết của não bộ để diễn đạt những nội dung đi ngược với sự thật. Dù khéo léo thế nào, khả năng cao cũng sẽ có sai sót. Vậy, đâu là những dấu hiệu giúp nhận biết một người đang nói dối?

 Theo các nghiên cứu gần đây, không có công thức kỳ diệu nào để phát hiện ai đó nói dối. Khác với Pinocchio, mũi của mọi người không dài ra khi họ nói dối. Tuy nhiên, có một số dấu hiệu để nhận biết một người có đang nói thật hay không. Ngọc Minh xin điểm qua 20 cách trong số đó.

1. NGẬP NGỪNG TRƯỚC KHI TRẢ LỜI

Một người nói dối mà không chuẩn bị trước câu chuyện có lẽ sẽ ngập ngừng trước khi trả lời câu hỏi. Một khoảng im lặng dài giữa câu hỏi của chúng ta và câu trả lời của họ không nhất thiết có nghĩa là người đó đang nói dối, nhưng đó có thể là một trong những manh mối để nhận biết họ có đang thật lòng hay không.

2. TỰ LẶP LẠI CHÍNH MÌNH

Người đang nói dối có nhiều khả năng lặp lại các từ, cụm từ và chi tiết đã đề cập trước đó. Họ cố gắng kiểm soát những gì đang được hợp lý hóa nên sự lặp lại sẽ giúp họ theo dõi câu chuyện của mình.

3. LẶP LẠI CÂU HỎI CỦA CHÚNG TA

Đó là cách người nói dối dùng để kéo dài thời gian suy nghĩ về câu chuyện họ sắp bịa. Người không nói sự thật khi trò chuyện phải liên tục thay đổi mạch suy nghĩ để vừa tạo nên một câu chuyện mới, vừa phải lắng nghe câu hỏi của đối phương. Thế nên, họ thường lặp lại câu hỏi để cho mình khoảng nghỉ trước khi trả lời.

4. DÙNG TỪ NGỮ MƠ HỒ

Rào cản ngôn ngữ và những từ mơ hồ như “có lẽ”, “có thể” hay “tôi nghĩ” có thể là dấu hiệu cho thấy ai đó đang nói dối. Đây là kết luận của cuộc khảo sát năm 2003 được xuất bản trong tờ Psychological Bulletin.

5. TRÁNH GIAO TIẾP TRỰC TIẾP

Khi hai kẻ nói dối đang kể câu chuyện của họ với nhau, họ tương tác ít hơn hai người nói sự thật – nhà nghiên cứu tâm lý James Driskell chỉ ra từ báo cáo của Laura Zimmerman. Không tương tác trực tiếp là cách một người nói dối tránh để đối phương phát hiện sự lúng túng của mình.

6. CÂU CHUYỆN RẤT “KỊCH”

Thông thường, một câu chuyện dối trá sẽ được diễn tập trước và họ sẽ gặp khó khăn khi thêm vào các chi tiết mới. Bài báo của Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ cũng trích dẫn lời Aldert Vrij, giáo sư tâm lý học xã hội ứng dụng tại Đại học Portsmouth ở Hoa Kỳ: Người nói dối thường có một câu chuyện được chuẩn bị rất ít điều để nói. Họ có thể không có trí tưởng tượng để bịa nhiều hơn hoặc họ có thể miễn cưỡng nói nhiều hơn vì sợ bại lộ.

7. TỐC ĐỘ NÓI CHẬM

Khi ai đó đang vừa phát minh vừa kể về một câu chuyện, họ cần phải kể nó từ từ. Họ có thể nói chậm hơn khi bắt đầu và dần dần tăng tốc – David DiSalvo giải thích trong một bài viết cho tờ Psychology Today.

 8. MÍM MÔI

Nếu người đang nói chuyện với chúng ta mím môi, đó là một đầu mối cho thấy họ đang lo lắng hoặc căng thẳng – Joe Navarro giải thích trong một bài viết cho tờ Psychology Today. Mặc dù điều này không chứng minh rằng họ đang nói dối chúng ta, nhưng cũng cho thấy có điều bất ổn trong điều họ đang nói.

9. ĐIỀU KHIỂN CỬ CHỈ

Nếu đồng nghiệp của chúng ta không đưa ra các cử chỉ trong khi giải thích lý do tại sao đến muộn sáng nay, họ có thể đang kiếm cớ. Theo bài báo của CBC, một người khi cố nói một lời nói dối vô thưởng vô phạt, họ thường cố gắng kiểm soát chuyển động của tay và cánh tay, khiến chúng có vẻ cứng nhắc hơn.

10. DI CHUYỂN NHIỀU HƠN

Tuy nhiên, một người che giấu điều gì đó rất nghiêm trọng có thể di chuyển nhiều hơn. Những người nói về những lời nói dối có tính nguy hại cao, như tội phạm trong một cuộc điều tra, có khả năng sẽ tăng các cử động tay và cánh tay.

11. THAY ĐỔI TÔNG GIỌNG

David Matsumoto, giáo sư tâm lý học tại Đại học bang San Francisco, nhận thấy rằng trong một số nền văn hóa, nói dối dẫn đến những thay đổi trong giọng nói. Nghiên cứu của ông chỉ ra rằng khi nói dối, những tình nguyện viên Trung Quốc có xu hướng nói bằng giọng cao hơn, trong khi người gốc Tây Ban Nha có xu hướng nói ở âm vực thấp hơn.

12. HẮNG GIỌNG

Một kẻ nói dối khi lo lắng thường cần hắng giọng. Đây là phản ứng khi chiến đấu với căng thẳng, gây ra cảm giác cần làm sạch cổ họng sau những lời nói dối. Độ ẩm thường xuất hiện trong cổ họng cũng hiện hữu trên da dưới dạng mồ hôi.

13. TÌM LỐI THOÁT

Nếu chúng ta nghi ngờ ai đó đang nói dối, hãy để mắt đến họ. Họ có thể liên tục liếc nhìn vào cửa hoặc kiểm tra đồng hồ. Chuyên gia phân tích hành vi Jack Schafer tại tờ Psychology Today cho biết, những người nói dối thường hướng về lối thoát gần nhất, báo hiệu mong muốn thoát khỏi sự lo lắng về thể chất và tâm lý.

14. ĐƯA RA QUÁ NHIỀU THÔNG TIN

Nếu chúng ta cảm thấy choáng ngợp bởi lượng thông tin trong câu chuyện của một người, đó có thể là do họ đã cố gắng lừa dối chúng ta. Khi có ai đó tiếp tục cung cấp cho chúng ta quá nhiều thông tin không được yêu cầu và đặc biệt là quá nhiều chi tiết, có khả năng rất cao là người ấy không nói cho bạn biết sự thật.

15. THAY ĐỔI HÀNH VI

Nếu người chúng ta thường hay nói chuyện phiếm im lặng khi chúng ta hỏi người ấy về một tình huống tế nhị, người ấy có thể đang giấu chúng ta điều gì đó. Tương tự như vậy, nếu người ấy thường dè dặt nay bất ngờ hoạt náo, chúng ta có thể nghi ngờ câu chuyện của người ấy. Trong một bài viết cho tờ The Independent, Kristin Salaky lưu ý rằng sự thay đổi trong hành vi có thể là dấu hiệu cho thấy ai đó đang nói dối.

16. KHÔNG NHÌN VÀO MẮT NGƯỜI NGHE

Không giao tiếp bằng mắt là một trong những dấu hiệu phi ngôn ngữ đầu tiên cho thấy ai đó đang nói dối. Việc nói dối khiến họ cảm thấy căng thẳng, lo sợ bị phát hiện nếu nhìn vào mắt người khác.

17. KHÔNG TRÍCH DẪN CÂU NÓI

Trong một bài viết gần đây cho tờ Psychology Today, Jack Schafer liệt kê 10 hành vi thường biểu thị sự trung thực. Schafer lập luận rằng một người đang nói sự thật thường sẽ dùng những trích dẫn trực tiếp từ những người liên quan đến câu chuyện của họ, điều đó có nghĩa là một kẻ nói dối có thể ít làm như vậy.

18. ĐỀ CẬP ĐẾN MỘT THỜI GIAN CỤ THỂ

Trong cùng bài viết, Jack Schafer chia sẻ, những người trung thực thường bỏ qua thời gian và địa điểm cụ thể khi mô tả các sự kiện. Ngược lại, ai đó đang nói dối có thể cảm thấy cần phải thêm những loại chi tiết đó để tăng độ tin cậy cho câu chuyện họ bịa đặt.

19. MÔ PHỎNG CẢM XÚC KHÔNG TRỌN VẸN

Có một vài cách để biết ai đó đang mô phỏng cảm xúc. Theo bài báo của CBC, một người giả tạo cảm xúc thường sẽ chỉ hiển thị điều đó ở phần trên hoặc phần dưới của khuôn mặt, không mang tính đồng bộ. Cảm xúc tiêu cực khó giả tạo hơn so với những người tích cực.

20. TIN VÀO BẢN NĂNG CỦA MÌNH

Nếu chúng ta không thể phát hiện các dấu hiệu ngôn ngữ hoặc phi ngôn ngữ nhưng có những cảm nhận thuyết phục khiến chúng ta tin ai đó đang lừa dối, hãy nghe theo trực giác của mình. Một số người rất sành sỏi trong việc nói dối. Tuy nhiên, nếu chúng ta cảm nhận rất rõ người ấy đang nói dối, bấy nhiêu đó cũng đủ để chúng ta nghe theo chính mình.

Nhiều lúc có đôi điều muốn nói

Ngập ngừng sợ em khóc, lại thôi

Có nói gì cũng là gian dối

Hạt mưa còn bối rối trên môi.

 

Tự hỏi lòng trăm lần như một

Đã yêu chưa sao vẫn dại khờ?

Hay tại lòng anh nhiều trắc trở

Em bên đời vẫn thấy bơ vơ.

 

Đâu biết tình em vô bờ bến

Bước theo chồng, nước mắt sau lưng

Phải chi mưa đừng buông trên tóc

Để thêm lần anh lừa dối em!

 

Gom hết buồn riêng vào trầm tích

Một đời còn bưng bít cưu mang

Nếu ngày xưa mình không che giấu

Chưa chắc gì em đã sang ngang…

Cách để Phát hiện Nói dối

Biết cách quan sát các biểu hiện trên gương mặt của một người nào đó để xác định xem liệu người đó có đang Nói dối hay không sẽ tránh cho chúng ta trở thành nạn nhân của một kẻ lừa đảo. Điều đó cũng có thể giúp chúng ta biết được khi nào mình nên nghe theo tiếng gọi của trái tim để quyết định đến với một kẻ lạ mặt đầy quyến rũ nào đó. Phương pháp phát hiện Nói dối trên còn được các nhà phân tích sử dụng khi giúp lựa chọn thành viên bồi thẩm đoàn; còn cảnh sát sử dụng nó trong quá trình điều tra. Ngay cả các thẩm phán cũng dùng phương pháp phát hiện Nói dối để quyết định xử có lợi cho bên nào. Để có thể sử dụng những kỹ thuật này, chúng ta cần học cách đọc được những biểu hiện vô cùng nhỏ trên khuôn mặt và cơ thể mà hầu hết mọi người đều bỏ qua. Kỹ năng đó cần phải luyện tập một chút nhưng khi đã thuần thục thì thực sự rất thú vị! Để bắt đầu, vui lòng tiếp tục theo dõi...

Phương pháp 1

Phát hiện Nói dối qua Gương mặt và Ánh mắt

1.Hãy tìm kiếm những biểu hiện cực kỳ nhỏ.

Đó là những biểu hiện thoáng qua trên gương mặt chỉ một phần trăm giây nhưng lại tiết lộ cảm xúc thật đang bị che dấu bởi lời Nói dối. Một số người bẩm sinh đã rất tinh nhạy, tuy nhiên hầu hết mọi người phải tự rèn luyện để phát hiện được những biểu hiện vô cùng nhỏ này.

Thông thường, khi một người Nói dối, biểu hiện siêu nhỏ đó sẽ là một tâm trạng lo lắng, thể hiện qua đôi lông mày nhíu lại, và tạo nên những nếp nhăn ngắn trên trán.

2.Hãy tìm những dấu hiệu như sờ mũi hay che miệng.

Người ta thường có xu hướng sờ tay lên mũi khi nói xạo, còn khi nói thật thì rất ít khi làm điều đó. Đây có lẽ là do khi dối trá, một lượng adrenaline được sản sinh sẽ dồn lên các mao mạch trên mũi gây ngứa ngáy khó chịu. Kẻ Nói dối thường có xu hướng hay che miệng hoặc để tay gần miệng như để che giấu lời Nói dối của mình. Khi miệng của họ trở nên căng thẳng, môi mím lại, đó chính là biểu hiện của sự lo âu.

3.Hãy chú ý đến chuyển động của ánh mắt.

Thường thì chúng ta có thể dễ dàng nhận ra ai đó đang nhớ lại hay đang cố bịa chuyện dựa trên cử động mắt. Khi người ta nhớ lại các sự kiện, mắt sẽ liếc lên phía trái nếu họ thuận tay phải. Khi người thuận tay phải nói xạo, mắt họ sẽ liếc về bên phải, còn người thuận tay trái thì ngược lại. Người Nói dối thường cũng có xu hướng chớp mắt nhanh hơn (“nháy mắt”). Dụi mắt cũng là một biểu hiện thường thấy khi Nói dối, thường gặp ở đàn ông hơn ở phụ nữ.

Để ý đến mí mắt. Khi một người nhìn hoặc nghe thấy điều gì đó họ không đồng ý, mí mắt sẽ khép lại lâu hơn so với khi một cái nháy mắt bình thường. Tuy nhiên, thay đổi này vô cùng nhỏ nên chúng ta phải biết được rằng bình thường trong tình huống không bị căng thẳng, người đó nháy mắt như thế nào, thì mới có thể so sánh chính xác được. Nếu đưa tay hoặc ngón tay lên mắt, điều đó cũng là dấu hiệu cho thấy rằng kẻ đó đang cố gắng "che giấu" sự thật.

Hãy cẩn thận khi đánh giá độ trung thực trong lời nói của ai đó nếu chỉ dựa vào cử động mắt. Các nghiên cứu khoa học gần đây đã bày tỏ sự nghi ngờ về ý kiến cho rằng nhìn chăm chăm về một hướng nhất định có thể là dấu hiệu cho thấy ai đó đang Nói dối. Nhiều nhà khoa học cho rằng ánh mắt hướng về đâu cũng không liên quan nhiều lắm đến sự trung thực.

4.Đừng cho rằng có hay không có yếu tố giao tiếp bằng mắt là biểu hiện duy nhất của sự thành thật.

Trái với những gì mọi người thường nghĩ, kẻ Nói dối không phải lúc nào cũng tránh giao tiếp bằng mắt. Theo lẽ tự nhiên, người ta thường không nhìn thẳng vào mắt mà nhìn vào những vật cố định để tập trung và nhớ lại sự việc. Còn người Nói dối lại cố tình nhìn thẳng vào mắt để trông có vẻ thành thật hơn; kỹ năng đó có thể được luyện tập để vượt qua sự bất an và để "chứng minh" rằng người đó đang nói sự thật.

Thật vậy, người ta đã chứng minh được rằng một số kẻ dối trá có xu hướng "tăng cường" mức độ tiếp xúc bằng ánh mắt để đối phó với thực tế là các điều tra viên thường dùng tiêu chí này để đánh giá mức độ thành thật. Do vậy, chỉ nên dựa vào ánh mắt ác cảm của một người khi bị hỏi những câu hỏi đánh đố như là một biểu hiện để đánh giá chung chung rằng người đó đang cảm thấy căng thẳng hay không.

Phương pháp 2

Phát hiện Nói dối qua Lời nói

1.Hãy chú ý tới giọng nói của người đó, đây có thể là một dấu hiệu giúp chúng ta phát hiện Nói dối một cách dễ dàng.

Người đó bỗng nhiên bắt đầu nói nhanh hoặc chậm hơn bình thường, hoặc sự căng thẳng làm cho giọng nói trở nên the thé hoặc run rẩy. Nói lắp bắp hay nói cà lăm cũng có thể là dấu hiệu của lời Nói dối.

2.Hãy chú ý đến những chi tiết bị phóng đại.

Hãy xem người đó liệu có phải đang kể lể quá nhiều hay không, ví dụ như, "Mẹ tôi đang sống ở Pháp, ở đó rất đẹp đúng không nào? Anh /Chị không thích tháp Eiffel sao? Ở đó sạch ghê lắm." Quá nhiều chi tiết có thể tiết lộ cho chúng ta rằng người đó đang cố gắng thuyết phục ta tin vào những gì người đó nói.

3.Hãy để ý những cử chỉ cảm tính bốc đồng.

Thời điểm và thời lượng của chúng dường như biến mất khi người ta dối trá. Đó là do kẻ tình nghi đã luyện tập câu trả lời của mình (hoặc đã chuẩn bị cho câu hỏi đó) cũng như cố nói huyên thuyên một chuyện gì đó, bất cứ chuyện gì, chỉ nhằm lấp đầy sự im lặng.

Nếu chúng ta đặt một câu hỏi và người đó ngay lập tức trả lời mình, rất có thể người đó đang Nói dối. Khả năng là họ đã tập luyện cho câu trả lời đó nhiều lần hoặc đã nghĩ ra câu trả lời chỉ để nói cho xong.

Một biểu hiện khác là việc thiếu các sự kiện có liên quan đến thời gian, ví dụ như "Tôi đi làm lúc 5 giờ sáng, đến 5 giờ chiều tôi về nhà thì anh ta đã chết rồi." Trong cách trả lời có vẻ xuôi tai này, tất cả những sự việc xảy ra giữa hai thời điểm đã được “thuận tiện” bỏ qua.

4.Hãy chú ý đến phản ứng của người đó trước câu hỏi của ta.

Người thành thật sẽ thấy không cần thiết phải tự vệ, vì họ đang nói sự thật mà. Kẻ lừa bịp thì thấy cần phải bù đắp cho lời Nói dối của họ nên sẽ có thể dùng các chiến thuật tấn công, làm chệch hướng hoặc trì hoãn.

Một người thành thật thường đưa ra lời giải thích thậm chí còn chi tiết hơn khi người khác hoài nghi câu chuyện của mình. Còn người có ý muốn lừa dối sẽ không sẵn sàng tiết lộ nhiều mà chỉ lặp đi lặp lại những gì họ đã chuẩn bị sẵn.

Lắng nghe một phút chậm trễ rất ngắn khi người đó đáp lại câu hỏi. Một câu trả lời trung thực sẽ được gợi nhớ lại rất nhanh. Còn những kẻ dối trá cần xem xét lại những gì họ đã nói với người khác để tránh mâu thuẫn và bịa thêm những chi tiết mới nếu cần. Lưu ý rằng đôi khi người ta ngước nhìn lên chỉ là đang cố nhớ lại điều gì chứ không phải họ Nói dối – đó có thể chỉ là bản năng tự nhiên mà thôi.

5.Cần cẩn trọng với cách sử dụng từ ngữ của người trả lời.

Ngôn ngữ diễn đạt có thể cho chúng ta những manh mối liệu người đó có đang lừa gạt hay không. Đó là:

Lặp đi lặp lại theo chúng ta từng từ một khi trả lời câu hỏi.

Sử dụng chiến thuật trì hoãn, chẳng hạn như yêu cầu nhắc lại câu hỏi. Các chiến thuật trì hoãn khác bao gồm khen ngợi câu hỏi thật tuyệt vời, rằng câu trả lời không đơn giản chỉ là có hay không, hoặc dùng những câu trả lời kiểu đối đầu như "Còn tùy thuộc vào ý của anh/chị rằng X nghĩa là gì" hay "Thông tin này anh/chị lấy ở đâu ra vậy?"

Tránh dùng dạng rút gọn, cụ thể là nói "I did not do it" thay vì "I didn't do it." Họ đang cố gắng làm rõ nghĩa của lời dối trá đó.

Nói năng lộn xộn và vô nghĩa; những kẻ Nói dối thường dừng lại giữa câu, nói lại từ đầu và không thể hoàn thành cả câu nói.

Dùng sự hài hước hay mỉa mai của họ để trốn tránh vấn đề.

Dùng các tuyên bố như "nói thật là," "nói trắng ra," "nói một cách hoàn toàn trung thực là," "tôi được dạy là không bao giờ Nói dối,"vv… Đây cũng có thể là dấu hiệu của sự lừa dối.

Nhanh chóng trả lời "Không" để trả lời một câu hỏi mang tính khẳng định, như "Bạn chỉ lau rửa mấy cái bình này qua loa thôi, đúng không?", người đó sẽ trả lời là "Không phải, tôi không hề lau rửa chúng qua loa đâu" cứ như họ đang cố gắng để không bị đánh giá là trả lời chậm trễ.

6.Chú ý khi người đó lặp đi lặp lại lời họ nói.

Nếu như kẻ tình nghi cứ dùng đi dùng lại những từ ngữ giống hệt nhau, hết lần này đến lần khác, thì đó có thể là lời Nói dối. Khi bịa chuyện, người ta sẽ cố gắng nhớ lại những cụm từ hoặc câu nói nào đó nhất định để nghe có vẻ hợp lý. Khi được yêu cầu giải thích lần nữa, kẻ dối trá sẽ lại tiếp tục sử dụng lại những câu nói "thuyết phục" y hệt đó.

7.Lưu ý khi người nói bỏ lửng giữa câu.

Nói nửa chừng là khi một kẻ dối trá thông minh cố gắng lèo lái sự chú ý ra khỏi chính mình bằng cách tự mình ngắt giữa chừng khi đang nói và chuyển sang một chủ đề khác. Người ta có thể lái sang câu chuyện khác một cách khéo léo như: "Tôi đang đi — Này, bạn mới cắt tóc hồi cuối tuần đấy à?"

Đặc biệt cẩn trọng với những lời khen ngợi từ kẻ nghi vấn. Những kẻ dối trá biết rõ rằng người khác thường có phản ứng tích cực với những lời tán dương, và việc khen ngợi ai đó có thể giúp họ có cơ hội thoát khỏi cuộc thẩm vấn. Hãy cảnh giác với những lời khen bất ngờ.

Phương pháp 3

Phát hiện Nói dối qua Ngôn ngữ Cơ thể

1.Hãy kiểm tra xem họ có đổ mồ hôi hay không.

Người ta thường đổ mồ hôi nhiều hơn khi Nói dối. Thực ra, đo lượng mồ hôi tiết ra là một trong những cách thức mà bài kiểm tra Nói dối sử dụng để xác định sự dối trá (còn gọi là "máy phát hiện Nói dối" trong phim). Tuy nhiên, nếu chỉ riêng điều này thôi thì không phải lúc nào cũng cho kết quả tin cậy được. Có thể có những người đổ mồ hôi nhiều hơn chỉ vì họ bồn chồn, nhút nhát hoặc do điều kiện gì đó khiến mồ hôi tiết ra nhiều hơn bình thường. Đây chỉ là một trong số nhiều dấu hiệu khác để nhận biết, ví dụ như run rẩy, đỏ mặt và miệng cảm thấy khó nuốt.

2.Cần chú ý khi người đó gật đầu.

Nếu người đó gật hay lắc đầu trái ngược với những gì đang nói, đây có thể là một dấu hiệu, được gọi là "không đồng nhất".

Ví dụ, một người khẳng định rằng họ đã làm điều gì đó, như "Tôi lau mấy cái bình ấy sạch lắm rồi" nhưng lại lắc đầu, thì sự thật là những cái bình đó mới chỉ được lau rửa qua quýt mà thôi. Trừ phi đã luyện tập kỹ càng, thì đây là một lỗi vô ý rất dễ mắc phải vì những phản ứng của cơ thể thường dễ tiết lộ sự thật.

Cũng có khi, khi bị tra hỏi, người đó lưỡng lự một chút trước khi gật đầu. Một người thành thật sẽ gật đầu phụ họa một câu nói hay có câu trả lời "cùng lúc" khi câu hỏi được đưa ra; còn nếu đang cố tình lừa dối, phản ứng đó có thể bị trì hoãn một chút.

3.Hãy đế ý xem người đó có đứng ngồi không yên hay không.

Một dấu hiệu cho thấy ai đó đang Nói dối là họ không ngồi yên một chỗ, hoặc là cựa quậy cơ thể, hoặc là quờ quạng bất cứ thứ gì xung quanh họ, nguyên nhân do một lượng năng lượng lo âu được sản sinh trong cơn sợ hãi bị phát hiện. Để giải phóng năng lượng này, những kẻ lừa đảo thường nghịch ngợm bàn ghế, khăn tay hoặc một phần cơ thể mình.

4.Hãy quan sát mức độ bắt chước.

Mọi người thường tự nhiên bắt chước theo hành vi của những người mà họ đang tương tác. Đó là cách xây dựng mối quan hệ và bày tỏ niềm hứng thú. Người Nói dối thường ít khi bắt chước theo vì họ còn đang cố dựng chuyện để khiến người nghe cảm thấy tin tưởng. Những ví dụ sau đây sẽ cảnh báo cho chúng ta biết có điều gì đó không đúng:

Nghiêng người về phía khác. Khi người ta nói thật và chẳng có điều gì phải che giấu, họ thường hướng về phía người nghe. Ngược lại, kẻ lừa đảo thường quay về hướng ngược lại, như một dấu hiệu cho thấy họ không muốn để lộ thông tin nhiều hơn cần thiết. Quay qua chỗ khác cũng có thể đồng nghĩa với việc họ không thích nghe hoặc không có hứng thú, và chỉ muốn kết thúc cuộc nói chuyện này càng nhanh càng tốt.

Với những người thành thật, cử động đầu và cử chỉ trên cơ thể thường được bắt chước theo do tương tác giữa người nói và người nghe. Còn những người đang tìm cách Nói dối sẽ làm việc này một cách miễn cưỡng, vì thế biểu hiện không sao chép các hành vi và cử động đầu có thể cho thấy họ đang che giấu điều gì đó. Thậm chí chúng ta có thể phát hiện họ cố ý di chuyển tay qua một vị trí khác hoặc nhìn ra hướng khác.

5.Hãy chú ý cổ họng của người đó.

Khi Nói dối, người ta thường cố gắng làm thông cổ bằng cách nuốt nước bọt hoặc hắng giọng. Việc Nói dối khiến cho cơ thể của họ tăng cường tiết adrenaline, làm cho lượng nước bọt tiết ra nhiều, rồi lại ít đi. Khi miệng tiết nhiều nước bọt, đối tượng sẽ cố nuốt xuống. Còn khi miệng bị khô, người đó sẽ hắng giọng.

6.Hãy kiểm tra nhịp thở của người đó.

Kẻ lừa đảo thường thở nhanh hơn, thở một hơi dài sau nhiều hơi thở ngắn. Miệng do đó sẽ bị khô (khiến phải đằng hắng nhiều lần). Một lần nữa, nguyên nhân là do cơ thể họ rơi vào tình trạng căng thẳng, khiến tim đập nhanh hơn và phổi cần nhiều không khí hơn.

7.Cũng nên chú ý đến hành vi của các bộ phận khác trên cơ thể.

Hãy quan sát bàn tay, cánh tay và chân của người đó. Trong tình huống không mấy căng thẳng, người ta thường tỏ ra rất thư giãn, chiếm nhiều không gian thông qua việc dang rộng hai tay và cánh tay, thậm chí còn duỗi chân thoải mái. Đối với kẻ đang Nói dối, những bộ phận này lại có xu hướng thu gọn lại, cứng nhắc và hướng về phía cơ thể họ. Người đó có thể sờ tay lên mặt, tai, hoặc phía sau cổ. Khoanh tay, bắt chéo chân và hạn chế cử động bàn tay có thể là dấu hiệu rằng người đó không muốn tiết lộ thông tin.

Những người Nói dối thường tránh di chuyển tay trong khi đây là một hành động rất bình thường trong một cuộc tranh luận hoặc đối thoại. Dấu hiệu cảnh báo có thể là đối tượng sẽ tránh không chỉ trỏ ngón tay, xòe bàn tay hoặc chạm các đầu ngón tay vào nhau (khi các đầu ngón tay chụm lại thành hình tam giác, điều đó cho thấy người đó muốn nói ra những điều đang suy nghĩ),vv.

Cần kiểm tra các khớp ngón tay. Những người Nói dối khi ngồi im sẽ bám chặt vào cạnh ghế hoặc các vật thể khác cho đến khi các đốt ngón tay chuyển sang trắng bệt mà họ không hề hay biết .

Hành động chải chuốt cũng là dấu hiệu thường thấy ở những kẻ lừa đảo, như vuốt tóc, chỉnh cà vạt hay nghịch cổ tay áo.

Hãy ghi nhớ hai cảnh báo sau:

Những kẻ lừa đảo có thể cố tình tỏ ra uể oải để tạo cảm giác "thư giãn". Hành động ngáp dài và buồn chán có thể là dấu hiệu cho thấy họ đang cố diễn trò, tỏ ra hững hờ với tình huống để che giấu sự lừa dối. Họ thư giãn không có nghĩa là họ không Nói dối.

Ghi nhớ rằng những dấu hiệu trên có thể chỉ là dấu hiệu của sự lo lắng chứ không phải là dối trá. Đối tượng nghi vấn có thể không nhất thiết phải cảm thấy hồi hộp vì Nói dối.

Phương pháp 4

Phát hiện Nói dối qua Chất vấn

1.Hãy cẩn trọng.

Mặc dù có thể phát hiện ra sự không trung thực và những lời lừa bịp, cũng có khi chúng ta đánh giá oan cho người khác. Rất nhiều "dấu hiệu" như tính ngại ngùng, nhút nhát, vụng về hay cảm giác xấu hổ/tự ti có thể khiến người khác trông giống như một kẻ dối trá. Một người đang phải chịu áp lực rất dễ bị hiểu nhầm thành lừa gạt vì những biểu hiện của sự căng thẳng khá tương đồng với những dấu hiệu của dối trá. Vì thế, điều quan trọng là chúng ta phải lưu ý cả một "chuỗi" những hành vi và phản ứng đáng ngờ khi quan sát một đối tượng nghi vấn có Nói dối hay không, vì sẽ không có biểu hiện "À, ra thế!" rõ ràng nào cả.

2.Hãy xem xét một cách tổng thể.

Khi đánh giá ngôn ngữ cơ thể, lời nói và các dấu hiệu khác cho thấy sự dối trá, phải xem xét các yếu tố sau:

Bình thường, nếu không ở trong tình huống bị chất vấn như hiện tại, người đó có dễ bị căng thẳng quá mức hay không?

Có liên quan đến yếu tố văn hóa nào không? Có thể hành vi này là bình thường trong nền văn hóa này nhưng lại được cho là thiếu trung thực trong một nền văn hóa khác.

Chúng ta có thành kiến hay định kiến cá nhân với người này hay không? Chúng ta có muốn người này là kẻ Nói dối? Hãy cẩn thận, nếu không sẽ rơi vào bẫy đấy!

Người này đã từng Nói dối chưa? Cụ thể là họ có phải là kẻ lọc lừa đầy kinh nghiệm?

Có động cơ nào không? Chúng ta có lý do chính đáng để nghi ngờ họ Nói dối hay không?

Chúng ta có thực sự giỏi phát hiện Nói dối? Chúng ta đã xem xét toàn cảnh hay mới chỉ chăm chăm vào một hoặc hai dấu hiệu?

3.Hãy dành thời gian thiết lập mối quan hệ với người bị cho là lừa đảo và tạo nên một bầu không khí thoải mái.

Đừng cho họ thấy chúng ta nghi ngờ người đó dối trá, hãy cố gắng bắt chước ngôn ngữ cơ thể của người đó và nhịp độ của cuộc đối thoại. Khi chất vấn, hãy hành động một cách có hiểu biết, không độc đoán. Phương pháp này sẽ giúp họ thôi không cảnh giác và chúng ta có thể đọc được các dấu hiệu dễ dàng hơn.

4.Cần thiết lập các dữ liệu tham khảo.

Đó là cách người đó ứng xử khi không Nói dối. Điều đó giúp chúng ta thấy được cách họ đang cư xử hiện giờ có khác biệt gì với cư xử thường ngày của họ không. Hãy bắt đầu bằng việc tìm hiểu người mà mình chưa biết rõ rồi từ đó tiếp tục tiến xa hơn – người ta thường thành thật trả lời những câu hỏi cơ bản về bản thân. Với những người mình đã hiểu rõ, chúng ta có thể kiểm tra dữ liệu tham khảo bằng cách hỏi người ta những thông tin mà mình đã có câu trả lời.

5.Cần học cách phát hiện độ sai lệch.

Thường thì khi Nói dối, người ta sẽ kể những câu chuyện có thật, nhưng lại cố tình không trả lời câu hỏi của ta. Nếu một người trả lời câu hỏi "Bạn đã bao giờ đánh vợ mình chưa?" bằng câu trả lời kiểu "Tôi yêu vợ tôi lắm, tại sao lại làm vậy được chứ?" thì theo ngữ nghĩa, anh ta đang nói sự thật nhưng lại tránh né câu trả lời chính của mình. Điều này chứng tỏ anh ta đang Nói dối hoặc cố tình che giấu điều gì đó.

6.Yêu cầu người đó kể lại câu chuyện lần nữa.

Nếu chúng ta vẫn chưa thực sự chắc chắn họ có nói thật hay không, hãy yêu cầu họ lặp lại câu chuyện nhiều lần. Rất khó để lặp lại các thông tin không đúng sự thật. Trong quá trình kể lại câu chuyện mà họ dựng nên, kẻ dối trá có thể sẽ nói điều gì đó mâu thuẫn, không đúng sự thật hoặc bịa đặt.

Yêu cầu người đó tường thuật câu chuyện ngược từ sau trở về trước. Điều này cực kỳ khó, nhất là khi chúng ta yêu cầu không được thiếu sót chi tiết nào. Thậm chí một kẻ dối trá chuyên nghiệp cũng khó có thể lừa đảo một cách hoàn hảo nếu phương pháp này được áp dụng.

7.Nhìn chằm chằm vào kẻ bị tình nghi với ánh nhìn hoài nghi.

Nếu đang Nói dối, người đó sẽ sớm trở nên bồn chồn và bất an. Còn nếu đang nói thật, người đó sẽ thường tỏ ra giận dữ hoặc nản chí (như mím môi, nhíu mày, nhướng mí mắt và nhìn lại trừng trừng).

8.Hãy im lặng.

Kẻ dối trá cảm thấy rất khó khăn nếu phải lấp đầy sự im lặng do ta tạo ra. Người đó muốn chúng ta tin vào những lời Nói dối do họ thêu dệt nên; do đó, sự im lặng khiến họ không thể biết được ta đã bị thuyết phục hay chưa. Nếu chúng ta kiên nhẫn và im lặng, rất nhiều kẻ lừa đảo sẽ tiếp tục huyên thuyên để lấp đầy khoảng trống đó, thêm thắt và rất có thể sẽ phạm sai lầm ngay lúc đó khi chưa hề bị chất vấn gì!

Những kẻ dối trá sẽ cố gắng xem liệu chúng ta đã tin vào câu chuyện mà họ dựng nên hay chưa. Nếu chúng ta không có bất cứ biểu hiện gì, nhiều kẻ sẽ cảm thấy đứng ngồi không yên.

Nếu chúng ta là người biết cách lắng nghe, chúng ta sẽ tránh không cắt đứt câu chuyện của họ, đây là một kỹ thuật tuyệt vời giúp vấn đề tự bộc lộ. Hãy luyện tập cách lắng nghe mà không làm gián đoạn người khác nếu chúng ta có khuynh hướng đó – điều này không chỉ giúp chúng ta có thể phát hiện Nói dối mà còn giúp chúng ta trở thành một người biết lắng nghe một cách hiệu quả hơn.

9.Hãy theo đuổi đến cùng.

Nếu có điều kiện, hãy xác minh sự thật đằng sau những gì kẻ lừa đảo nói ra. Một kẻ dối trá lão luyện có thể sẽ nói với mình những lý do chúng ta không nên nói chuyện với những người có thể giúp mình xác nhận hoặc phủ nhận câu chuyện. Đây cũng có thể là sự lừa bịp, thế nên đừng ngần ngại mà hãy đi kiểm tra ngay với những người mà kẻ Nói dối đã cảnh báo. Bất kỳ căn cứ nào mà có thể xác minh được thì nên đối chiếu và kiểm tra.

Lời khuyên

Chúng ta nên kiểm tra xem lời Nói dối đó có hợp lý hay không. Khi Nói dối, hầu hết mọi người đều lo lắng và có xu hướng bịa đặt ra những điều chẳng có ý nghĩa gì. Nếu họ kể cho mình quá nhiều chi tiết, có thể họ đang Nói dối. Yêu cầu họ lặp lại câu chuyện nhiều lần và hãy chắc chắn tất cả các câu chuyện họ kể đều giống nhau.

Chúng ta càng hiểu biết về ai đó thì càng dễ dàng nhận ra lối suy nghĩ của họ, và càng dễ dàng nhận thấy khi nào họ nói sai sự thật.

Một số hành vi của kẻ dối trá đã đề cập ở trên có thể trùng hợp với phản ứng và hành vi của người không hề Nói dối chút nào. Những người hay lo lắng, nhút nhát, dễ bị khiếp sợ và đầy cảm giác tội lỗi… vì một lý do nào đó, vv. có thể phản ứng lại một cách lo lắng và tội nghiệp khi bị chất vấn hoặc bị áp lực. Những người này có thể dễ dàng trở nên phòng thủ nếu bị buộc tội Nói dối, đặc biệt là những người có ý thức mạnh mẽ về tính trung thực và sự công bằng. Trông có vẻ như họ đang Nói dối, nhưng thường là họ chỉ đang bị sốc hoặc xấu hổ khi bất ngờ trở thành trung tâm của sự chú ý.

Những kẻ dối trá thường sử dụng các sự vật sự việc xung quanh họ để thêm thắt chi tiết vào lời Nói dối. Ví dụ như, đang có một cây bút trên bàn và họ sẽ thêm chi tiết cây bút vào câu chuyện của họ. Đây cũng là dấu hiệu cho thấy họ đang Nói dối.

Nếu chúng ta nghĩ ai đó đang nói sai sự thật, hãy hỏi vào chi tiết. Nếu họ tỏ ra lưỡng lự hoặc sờ tay vào mặt, đây có thể là tín hiệu tố cáo họ đang Nói dối!

Một số người nổi tiếng là lừa đảo. Hãy lưu ý điều này, nhưng đừng để nó dẫn dắt chính kiến của mình. Con người ta luôn luôn thay đổi, việc thiếu niềm tin vào một người vì quá khứ của họ có thể ngăn họ bước sang một trang mới của cuộc đời. Quá khứ trước đây đâu phải là tất cả – cũng như những dấu hiệu dối trá cần phải được đặt trong một bối cảnh rộng lớn hơn, và căn cứ từng trường hợp cụ thể. Cần xem xét rằng đôi khi những người có quá khứ lẫy lừng có thể bị kẻ khác dàn dựng đổ tội để hưởng lợi.

Nếu chúng ta biết rõ về ai đó thì việc biết được người đó có Nói dối hay không sẽ dễ dàng hơn nhiều.

Đột ngột thay đổi chủ đề hoặc kiếm chuyện gây cười có thể báo hiệu sự lừa bịp. Việc trở nên tự vệ cao độ, nhìn ra hướng khác hoặc cố gắng thuyết phục chúng ta bằng cách nhìn thẳng vào mắt cũng vậy. Đôi khi, họ sẽ bắt đầu đặt câu hỏi cho mình để hướng sự chú ý ra khỏi họ. Một số người Nói dối rất giỏi, thậm chí chẳng bộc lộ bất kỳ dấu hiệu nào rõ rệt. Chúng ta phải dựa vào cảm xúc của riêng mình và những bằng chứng mà mình thấy được.

Những kẻ dối trá thường không nói quá nhiều. Nếu chúng ta hỏi, có phải anh đã làm vậy không? Họ sẽ đơn giản là trả lời có hoặc không. Hãy cẩn trọng. Hãy hỏi thêm có phải anh đã làm vỡ lọ hoa? Như thế nào? Chúng ta có thể tìm ra sự thật.

Nếu chúng ta nói "Tôi không tin" hay "Nghe có vẻ không đúng", kẻ dối trá sẽ nổi điên và nói to hơn mức bình thường. Hãy cố gắng đàm thoại, thay vì buộc tội hay chửi rủa.

Cảnh báo

Hãy cẩn trọng với mức độ chúng ta đánh giá tính trung thực của người khác. Nếu chúng ta lúc nào cũng chăm chăm tìm kiếm những lời Nói dối, người ta sẽ tránh chúng ta vì sợ bị chất vấn. Luôn ở thế tấn công và nghi ngờ tất cả mọi người không phải là sự cảnh giác mà là dấu hiệu của sự mất niềm tin trầm trọng. 

Cần biết rằng có những người thích nhìn chằm chằm mắt đối mắt với mình. Có thể họ đã luyện tập như vậy như một cách để làm người khác nổi cáu hoặc đơn giản họ nghĩ đó là phép lịch sự vì có người đã bảo họ như vậy!

Một số người thực sự bị khô cổ họng và rất tự nhiên, họ cứ hắng giọng và nuốt nước bọt thường xuyên như vậy.

Buộc mình nở nụ cười đôi khi chỉ là đang cố gắng tỏ ra lịch sự; chúng ta đừng xem đó là vấn đề. Nếu ai đó giả vờ cười với mình, cũng có nghĩa là họ muốn tạo ấn tượng tốt với mình, quý mến chúng ta và thể hiện sự tôn trọng đối với chúng ta

Ngôn ngữ cơ thể là một dấu hiệu, nhưng không phải là thực tế. Đừng trừng phạt ai đó chỉ vì cách chúng ta nhìn nhận và suy đoán ngôn ngữ cơ thể và câu chuyện của họ. Luôn luôn phải tìm kiếm chứng cứ chắc chắn trước khi đưa ra kết luận cuối cùng. Ngoài ra, đừng biến việc khám phá một kẻ Nói dối thành một tình huống kiểu "Nếu không làm cho ra trò thì mình chẳng khác nào một kẻ ngốc"; hãy bỏ qua ý thức cá nhân của mình về sự công bằng qua một bên và tìm kiếm sự thật, động cơ và những hậu quả nghiêm trọng hơn. Mặc dù chúng ta có quyền cảm thấy bị phản bội và tổn thương nếu ai đó đã Nói dối gây hại cho mình, việc muốn người ta trở thành người dối trá theo định kiến của mình có thể làm lu mờ sự phán đoán của mình.

Các nghiên cứu cho thấy khi chất vấn những kẻ bị tình nghi, người ta luôn thực hiện bằng tiếng mẹ đẻ của họ vì kể cả những chuyên gia về ngoại ngữ khi được hỏi bằng thứ tiếng không phải tiếng mẹ đẻ cũng sẽ có những phản ứng khác (trong lời nói và ngôn ngữ cơ thể).

Một số người thấy bồn chồn khi họ cần đi vệ sinh hoặc khi họ thấy quá nóng/lạnh.

Nhận thức được những hạn chế của người bị tàn tật. Hạn chế đó có thể ảnh hưởng đến phản ứng của một người, vì vậy, việc áp dụng những tiêu chuẩn của người bình thường có thể dẫn đến sự suy diễn sai lầm. Hãy tìm hiểu xem bình thường họ hành động ra sao, rồi từ đó nhận ra những khác biệt.

Những người tự kỷ (bao gồm những người mắc chứng rối loạn tự kỷ) có thể thấy bồn chồn, lo lắng và tránh giao tiếp bằng ánh mắt, đó là một phần phản ứng cơ thể tự nhiên của họ.

Chứng ám ảnh (nhất là chứng sợ giao tiếp xã hội và rối loạn căng thẳng sau chấn thương tâm lý, gọi là PTSD) đôi khi trông giống như đang Nói dối; người đó có thể tránh giao tiếp bằng mắt, tránh né người khác và hành xử một cách lo lắng

Những người khiếm thính hoặc gặp vấn đề về thính giác thay vì nhìn vào mắt chúng ta, họ sẽ nhìn vào miệng để đọc khẩu hình và hiểu hơn về những gì chúng ta đang nói.

Các triệu chứng rối loạn lưỡng cực (hưng phấn - trầm cảm) bao gồm việc nói rất nhanh khi người đó đang hưng phấn.

Những lời nói dối thốt ra

Thế nhưng còn chút thật thà bên trong

Thương anh , em nói rằng : không

Ai ai vốn hiểu trong lòng lại yêu?

 

Những lời nói dối nuông chiều

Thơ thơ thẩn thẩn liêu xiêu lối về

Liều mình tay nắm hẹn thề

Mơ màng khuya sớm vân vê lòng mình

 

Những lời nói dối thình lình

Một thời giấu giếm cái nhìn đầu tiên

Yêu thì chưa chắc yêu liền

Chờ nhau mỏi mắt làm duyên dáng hoài

 

Những lời nói dối dông dài

Lê thê mách bảo đúng sai tỏ tường

Đi trong khóm cỏ ngậm sương

Nhặt chùm hạnh phúc tơ vương vấn đời